Krijgsraad: strafeis tegen Desi Bouterse wordt op 9 februari uitgesproken

De Surinaamse president Desi Bouterse heeft voor de tweede keer een gevoelige nederlaag geleden in zijn pogingen zijn berechting voor de Decembermoorden te stoppen. De krijgsraad besloot maandag dat de rechtszaak gewoon moet doorgaan. Op 9 februari zal militair aanklager Roy Elgin de strafeis tegen Bouterse en de 24 andere verdachten uitspreken.

De krijgsraad van Suriname met in het midden president Cynthia Valstein-Montnor. Beeld ANP/Pieter van Maele

De president en zijn medeverdachten kunnen worden veroordeeld voor 15-voudige moord op opposanten van het militaire regime op 8 december 1982.

Alle ogen zullen in de komende tien dagen zijn gericht op Elgin. De strafeis van de militaire aanklager, die al op schrift staat, wordt 'Surinames best bewaarde geheim' genoemd. De nabestaanden van de prominente Surinamers die in Fort Zeelandia werden geëxecuteerd, reageerden verheugd in de rechtszaal toen duidelijk werd dat het proces niet zou worden gestopt. 'Met deze beslissing zegt de krijgsraad dat de rechtsstaat ook van toepassing is op de heer Bouterse', aldus advocaat Hugo Essed, die de families bijstaat. 'Dit is een historische beslissing.'

Sunil Oemrawsingh van het Comité Nabestaanden 8 December noemde het besluit van de krijgsraad 'moedig'. 'Al jaren vechten we tegen machthebbers die ook verdachten zijn. Die alles doen om de dans te ontspringen. Er zijn serieuze aanslagen geweest op dit proces. Toch hebben drie rechters zich vandaag van hun beste kant laten zien.'

De krijgsraad trok zich niets aan van een bevel van de regering-Bouterse, van juni vorig jaar, aan het OM de vervolging van de verdachten direct te staken. De oud-legerleider zei toen dat de 'staatsveiligheid' in gevaar zou komen als het negen jaar oude megaproces zou worden voortgezet. Nadat het OM gevolg gaf aan het bevel, moest de krijgsraad beslissen of de rechtszaak wel kon worden voortgezet nu Elgin weigerde zijn strafeis uit te spreken.

President Cynthia Valstein-Montnor en de twee andere rechters bepaalden maandag echter dat Bouterse ten onrechte had ingegrepen in het proces. Volgens de krijgsraad kon Bouterse geen beroep meer doen op een artikel uit de Grondwet, artikel 148, dat de regering de mogelijkheid biedt een strafzaak te stoppen als de 'veiligheid van de staat' in gevaar is.

President Desi Bouterse bij de opening van een goudmijn. De grote vraag is wat hij nu gaat doen om te voorkomen dat de militair aanklager Roy Elgin de strafeis tegen hem uitspreekt. Beeld ANP/Pieter van Maele

Artikel 148

De advocaten van de nabestaanden hadden dit de afgelopen maanden al betoogd. Een beroep op dit artikel is alleen mogelijk, bepaalde de krijgsraad, als een rechtszaak nog niet is begonnen. 'Dat moment is al lang voorbij', aldus advocaat Gerold Sewcharan, die een van de verdachten bijstaat. Zijn cliënt, oud-militair Edgar Ritfeld, wil als enige verdachte dat het proces doorgaat omdat hij zegt onschuldig te zijn.

De houding van de militaire aanklager maandag was een forse klap voor Bouterse. Elgin verklaarde zich meteen bereid zijn strafeis uit te spreken na het besluit van de krijgsraad. Zijn baas, procureur-generaal Baidjnath Panday, besloot vorig jaar direct gevolg te geven aan het bevel van de regering om de strafeis niet uit te spreken. Na een korte schorsing, bepaalde de krijgsraad uiteindelijk dat Elgin zijn requisitoir moet houden op 9 februari.

De grote vraag is nu wat Bouterse gaat doen om te voorkomen dat de strafeis tegen hem wordt uitgesproken. In Suriname wordt niet uitgesloten dat de oud-bevelhebber weer zal proberen in te grijpen, wijzend op 'onrust' die de strafeis kan veroorzaken in het land. Zijn advocaat Irwin Kanhai zinspeelde daar zondag op.

'Waarom zou je toch zoveel gedoe en onrust veroorzaken door je niets aan te trekken van wat de regering, met een beroep op de Grondwet, heeft bevolen?', aldus Kanhai. 'Ik hoop dat hij zal reageren met rechtsmiddelen, niet met machtsmiddelen of misbruik van zijn bevoegdheden', aldus Essed vlak voor de zitting over Bouterse. Oemrawsingh houdt er rekening mee dat het grimmig kan worden in Suriname. 'We moeten alles verwachten. De aanvallen zullen komen. Suriname gaat spannende dagen tegemoet.'

Suriname in spanning: wordt moordproces tegen Bouterse gestaakt?

Suriname wacht gespannen af of vandaag een einde komt aan de berechting van president Desi Bouterse vanwege de Decembermoorden van 1982. De regering gaat ervan uit dat de krijgsraad het megaproces beëindigt.

Proces leek dood te bloeden

Het was de tweede mislukte poging van de oud-bevelhebber in vier jaar om zijn vervolging te stoppen. In 2012, vlak voordat de aanklager met zijn strafeis zou komen, grepen Bouterse en zijn partij NDP snel in. In het parlement werd toen razendsnel een Amnestiewet aangenomen waardoor Bouterse en zijn medeverdachten vrijuit leken te gaan. Architect van die wet was Bouterses advocaat Irwin Kanhai. Hierop besloot de krijgsraad de rechtszaak voor onbepaalde tijd te schorsen.

Het strafproces leek dood te bloeden, totdat het Hof van Justitie vorig jaar ingreep. Surinames hoogste rechters gaven toen opdracht het proces weer te hervatten na een procedure van de nabestaanden. De krijgsraad gaf tot blijdschap van de nabestaanden gevolg aan het oordeel van het hof. Maar tot een hervatting van de rechtszaak, en het uitspreken van de strafeis, kwam het nooit. Aanklager Elgin vroeg de rechters eind juni de vervolging te staken na Bouterses bevel aan het OM. In februari kan hij eindelijk, na het besluit maandag van de krijgsraad, met zijn eis komen tegen de machtigste man van het land.

Hoe luidt de strafeis tegen verdachte D. D. Bouterse?

Het is Surinames best bewaarde geheim: de strafeis die de militaire aanklager in 2012 wilde uitspreken tegen hoofdverdachte 'D.D. Bouterse'. Op 9 februari kunnen we de eis eindelijk horen, uit de mond van auditeur militair Roy Elgin. Waarom is Bouterse zo bang voor Elgins woorden?

Militair aanklager Roy Elgin loopt achter de krijgsraad tijdens een zitting vorig jaar. Alle ogen zullen op 9 februari zijn gericht op Elgin. Beeld ANP/Pieter van Maele
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.