Krijgen vrouwen eerder longkanker dan mannen?

In tien jaar tijd is het aantal vrouwen met longkanker drie keer zo snel gestegen als het aantal mannen. Dat is de erfenis van het verleden, klinkt het: Nederlandse vrouwen zijn veertig jaar geleden meer gaan roken en daarvoor betalen ze nu de prijs. Bovendien worden vrouwen ouder en kanker is een ouderdomsziekte. Maar het lijkt erop dat de explosie van longkanker bij vrouwen niet alleen kan worden toegeschreven aan hun rookgeschiedenis en aan ouderdom. Is er meer aan de hand?


Amerikaans onderzoek onder 17 duizend rokers en ex-rokers wijst uit dat vrouwen bijna twee keer zoveel kans hebben om longkanker te krijgen. Dat komt niet doordat ze op jongere leeftijd de sigaret hebben ontdekt of meer roken, schrijven de onderzoekers. Nee, als een man en een vrouw hetzelfde aantal sigaretten per dag roken, krijgt de vrouw op jongere leeftijd kanker. Diezelfde boodschap klinkt in tal van andere studies, hoewel de hoogte van het risico steeds verschilt.


Die conclusie is controversieel, waarschuwt Wanda de Kanter, longarts-oncoloog in het Antoni van Leeuwenhoek. De deelnemers aan de onderzoeken zijn telefonisch geïnterviewd, zegt ze, en hun rookgegevens zijn niet gecontroleerd. 'Mannen zeggen mogelijk eerder de waarheid over hun rookgedrag. Schuldgevoelens spelen vooral vrouwen parten, de kans bestaat dat ze het aantal dagelijkse sigaretten naar beneden hebben bijgesteld.' Bovendien is in geen enkele studie meegerekend wanneer rokers zijn gestopt, terwijl dat nogal uitmaakt: hoe langer geleden gestopt, hoe kleiner het risico op kanker.


Toen Britse onderzoekers secuur keken, kwamen ze tot een andere conclusie. De kans op longkanker is bij mannen en vrouwen gelijk, schreven ze vorige maand in het British Journal of Cancer. Wel ontdekten ze dat vrouwen vaker specifieke, agressieve vormen van longkanker hebben die alleen door roken worden veroorzaakt. En dus, zegt De Kanter, is het idee dat vrouwen toch wat kwetsbaarder zijn voor de ziekte.


Dat kan te maken hebben met genetische verschillen. Zo is er een specifiek gen dat betrokken is bij de groei van kankercellen en in de longen tot expressie komt door de inwerking van tabak. Dat gen ligt op het X-chromosoom; vrouwen hebben er dus twee exemplaren van.


Amerikaanse wetenschappers ontdekten dat vrouwen aangerichte dna-schade in hun longweefsel minder goed repareren. Mannen zouden er ook in slagen om de kankerverwekkende stoffen uit de tabak sneller te lozen dan vrouwen, die langer aan het gif worden blootgesteld. Tot slot wordt verondersteld dat vrouwen het verslavende nicotine sneller omzetten in afbraakproducten, aldus De Kanter, waardoor zij eerder hunkeren naar een nieuwe sigaret. En dus meer roken.


Maatgevend is het niet, zegt ze, maar in haar spreekkamer ziet ze veel jonge vrouwen met longkanker. En omdat hun brein anders omgaat met nicotine, kost het hun ook meer moeite om ervan af te zien. 'Zij lijken meer geestelijk verslaafd.' Vandaar dat nicotinepleisters veel effectiever zijn bij mannen. Het duidt erop, zegt De Kanter, dat vrouwen harder moeten worden geholpen als ze willen stoppen met roken.


Ook een vraag voor deze rubriek?

Mail naar gezond@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden