Krijgen de gedupeerden in Groningen hun geld nu echt terug? En wie gaat er betalen?

Ineens was er de afgelopen dagen de angst dat Shell zich onttrok aan zijn verantwoordelijkheid voor de gedupeerden. Is dat zo?

In 2016 werden huizen in Zeerijp (Groningen) tijdelijk verstevigd met balken als gevolg van aardbevingsschade die ontstond door gaswinning in het gebied. Beeld anp

Wie gaat er nu eigenlijk betalen?

In de nieuwe situatie betaalt de overheid de schadevergoedingen. Minister Wiebes wil de rekening vervolgens verhalen op de NAM. Het bedrijf blijft namelijk wettelijk aansprakelijk voor schade als gevolg van de gaswinning. Zo erkende ook directeur Gerald Schotman in een reactie op het nieuwe protocol: 'NAM vergoedt ook in de toekomst de schade die door aardbevingen is veroorzaakt.'

Toch betaalt het gasbedrijf van de kosten, die voor de NAM fiscaal aftrekbaar zijn, uiteindelijk 36 procent en de staat (indirect) 64 procent.

Kan de NAM wel betalen?

Daar ontstonden dit weekend plotseling twijfels over. 'Shell zet dochter NAM op afstand', kopte Trouw zaterdag. De NAM is voor de helft eigendom van Shell en voor de helft van ExxonMobil. Met het intrekken van een zogeheten '403-verklaring' zou Shell mogelijk zijn aansprakelijkheid ontlopen. En de NAM zou krap bij kas zitten. De verontwaardiging was groot: verliet de oliegigant die miljarden verdiende in Groningen nu het zinkende schip? Een oproep om Shell het predicaat 'Koninklijke' te ontnemen ging al rond. Volksvertegenwoordigers eisten tekst en uitleg. Die komen NAM, Shell en ExxonMobil donderdagmiddag in de Tweede Kamer geven.

Een '403-verklaring', wat is dat?

Tot vorig jaar publiceerde de NAM geen eigen jaarrekening. Om NAM-leveranciers gerust te stellen, gaf Shell een '403-verklaring' af (wat ExxonMobil nooit heeft gedaan). Als de NAM niet aan haar verplichtingen kon voldoen, konden schuldeisers bij het moederbedrijf aankloppen. Nu die verklaring is ingetrokken, konden Groningers weleens achter het net vissen, zeiden deskundigen. Want op papier heeft de NAM weinig vermogen.

Hebben die experts een punt?

'Geschrokken' van alle ophef gaf Shell dinsdag een verklaring af. De kernboodschap: geen zorgen, wij staan achter Groningen en achter de NAM. De 403-verklaring was enkel ingetrokken omdat de NAM vanwege nieuwe regels nu wel een eigen jaarrekening publiceerde. Bovendien was de 403-verklaring alleen van toepassing op zakelijke contracten, niet op wettelijke verplichtingen, zoals compensatie voor Groningers.

Om de verklaring kracht bij te zetten, schoof Shell-topvrouw Marjan van Loon dinsdag aan bij Jinek. 'Wij staan gewoon garant, die rekeningen worden betaald, die zorgen hoeven de Groningers echt niet te hebben.' Dus als de NAM niet meer kan betalen, vroeg Jinek, dan zorgt Shell dat die middelen er alsnog komen? 'Precies.' En later: 'Ongeacht het bedrag.'

Hoe waarschijnlijk is het dat Shell moet bijspringen?

De NAM bood dinsdag zelf inzicht in de financiële vooruitzichten van het bedrijf, dat vorig jaar 450 miljoen euro aardbevingsgerelateerde kosten had. Voor de komende vijf jaar rekent de NAM op een kostenpost van 3 tot 6 miljard euro. De NAM, zo stelt het bedrijf, is financieel gezond en kan 'aan haar huidige en toekomstige financiële verplichtingen te voldoen.'

Om genoeg financiële armslag te houden, gaat de NAM geen dividend meer uitkeren aan Shell en Exxon.


De NAM, de staat en de provincie blijven naar elkaar wijzen; de Groningers zijn de dupe

Na tien maanden steggelen is er eindelijk een nieuwe regeling voor het afhandelen van aardbevingsschade in Groningen. Vanaf 19 maart kunnen gedupeerden terecht bij één loket waar een onafhankelijke commissie hun schades beoordeelt. Geen rol meer voor de NAM, geen geografische begrenzing en wel de mogelijkheid van beroep:de regio speelde het hard en ziet veel wensen ingewilligd.

Na de zwaarste aardbeving in Groningen in vijf jaar klinkt de roep om het dichtdraaien van de gaskraan weer luid en zegt ook minister Wiebes: 'Nederland moet van het gas af'. Wat zou het betekenen als dat per direct gebeurt? (+)

Het epicentrum van de aardbeving die Groningen begin januari opschrikte, lag bij Zeerijp in de gemeente Loppersum. Juist in dat gebied is de gaswinning helemaal stilgelegd. Läslo Evers van de vakgroep seismologie van het KNMI legt uit hoe het kan dat hier toch weer een beving plaatsvond. (+)

De aardbeving bij Huizinge was met een kracht van 3,6 de zwaarste klap tot op heden en maakte van een lot uit de loterij een veiligheidsprobleem. Begin januari werd Groningen opnieuw opgeschrikt door een grote beving. In augustus vorig jaar, vijf jaar na de eerste beving, maakten we al de balans op.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.