Kriebels in de bol

Van dag tot dag legt de Volkskrant dit jaar het grote ontluiken van de lente vast. 'Baardmannetjes in het riet, leg maar eens uit waarom je daar blij van wordt.'

Donderdag 15 maart

Ja, dat is vandaag, donderdag 15 maart, de allereerste echt mooie voorjaarsdag. Vandaag ga ik het meemaken, in het oosten van het land, waar ik mijn eerste vlinders van het jaar hoop te zien. En ongetwijfeld valt er nog veel meer lenteleven te ontdekken. Zoals de roodborsttapuit, om maar eens een vroege broedvogel te noemen.


Maar dit project begon al twee weken geleden. Het idee was om dit jaar eens het grote ontluiken, het broeien en het bloeien van dichtbij mee te maken. De lente op de staart trappen, op de voet volgen, meemaken en optekenen, van week tot week. Dus noteerde ik op 1 maart direct de eerste volwaardige vinkenslag in de binnentuinen achter mijn huis. Deze mannetjesvink was er klaar voor.


Vrijdag 2 maart

De kraanvogeltrek is al in volle gang. Luid trompetterend trekken dezer dagen tienduizenden kraanvogels het oosten van ons land over. Ze komen uit het zuiden en zijn op weg naar hun broedgebieden in het noorden en oosten van Europa. Een onmiskenbaar en spectaculair beginsignaal van het voorjaar, deze lange slierten lawaaierige imposante vogels.


Via natuurbericht.nl komen verhalen binnen over de paddentrek die begonnen is en over de zogeheten reinigingsvlucht van de bijen die gaat beginnen op de eerste zonnige dag met een temperatuur boven de 12 graden. Op die dag vliegen bijen uit om hun maandenlang opgehouden ontlasting uit te poepen. Aldus de aankondiging.


De eerste citroenvlinders zijn gezien, in het oosten van het land. De kleine vos (ook een vlinder) was al eerder waargenomen.


Zondag 4 maart

Voor mijn huis staat een gele kornoelje in bloei. Achter mijn huis, midden in de stad, roffelt een paartje grote bonte spechten driftig op de stam en de takken van een kastanjeboom. Op pad met Baudewijn Odé van Floron, de organisatie die het opneemt voor de wilde planten in Nederland. Op zoek naar meer vroege bloeiers in het Elswout bij Haarlem. De lente mag dan al in het hoofd zitten, buiten is het nog gewoon koud. Met enige moeite zien we - naast sneeuwklokjes en krokussen - tekenen van bloei. Hazelaars, winterakoniet, klein hoefblad, een sterhyacint. Maar het is nog allesbehalve uitbundig en kleurrijk. Uit het land komen al wel meldingen van speenkruid, groot hoefblad, het maarts viooltje. Dat is te zien op sites als waarneming.nl en natuurkalender.nl. Op die laatste site staan ook voorspelmodules voor plantjes, vlinders en libellen. Als je die informatie tot je neemt weet je dat het nooit gaat lukken om alles mee te maken.


Dinsdag 6 maart

Ook de sites beleefdelente.nl van Vogelbescherming Nederland en volgdevos.nl zijn weer in de lucht. Ik rij naar het Eemland, boven Amersfoort, weidevogelgebied. In de hoop dat ik nog iets meekrijg van de kraanvogeltrek. Nog nooit zijn de kraanvogels zo westelijk gekomen tijdens hun overtocht. Ook boven het Eemland waren ze gesignaleerd. Maar niet vandaag dus, ik sta in de leegte en tuur vergeefs naar de grijze lucht.


Donderdag 8 maart

Het landje van Geijsel, een begrip bij vogelaars in en rond Amsterdam. Voedselrijk boerenland dat door de eigenaar ieder voorjaar onder water wordt gezet, waarop duizenden, tienduizenden water- en weidevogels, net terug uit Afrika, op krachten komen. Het is niet mijn grootste liefhebberij om naast een groep mannen met enorme telescopen naar een plas water te staren, maar het is hier wel makkelijk scoren. Honderden grutto's pal voor me. Kieviten, wulpen, scholeksters, pijlstaarteenden. Als ik ook eens door zo'n telescoop mag kijken zie ik kemphanen, tureluurs en strandlopertjes. Het zonnetje breekt door en even is het heel mooi, vooral het groen van de kieviten dat schittert in het zonlicht.


Zaterdag 10 maart

Op weg naar Zeeland, familieaangelegenheden. Groepen mannen knotten wilgen, schapen in de wei, en jawel, een paar lammetjes. Op de radio het bericht dat het eerste kievitsei is gevonden, in Friesland.


Zondag 11 maart

Bij buurtboerderij 'Ons genoegen' in Amsterdam-West is een krielkuikentje geboren.


Maandag 12 maart

Eindelijk: het idee dat ik op tijd ben. Ik loop samen met de jonge boswachter en vogelkenner Thomas van der Es door de Noordwaard in de Biesbosch. Een prachtig, laaghangend, helder maartzonnetje. En binnen de kortste keren horen we de tjiftjaf ('tjiftjaf') en daarna nog vele keren weer. De tjiftjaf, deze lentebode bij uitstek, is dus terug. Vandaag, welteverstaan. Over twee weken is ook de fitis terug, dan komt de zwartkop, dan de gekraagde roodstaart. In het riet zien we volop rietgorzen. Het blauwborstje kan ieder moment komen. En dan wordt het snel druk in het riet. Na het blauwborstje volgen de rietzangers en dan de kleine karekieten. Eind april is het dan een drukte van belang. Zo gaat dat; langzaam maar zeker vormt zich een veelstemmig koor.


We zien en horen nog veel meer op deze maandagochtend. Een jubelende veldleeuwerik, cetti's zangers, appelvinken, reeën, groenlingen, een matkopje. En een dode vos. De staartmeesjes hebben al paartjes gevormd en op het water baltsen tafeleenden en futen.


Dan in de boot. Gisteren was het nog een drukte van belang. In zonnige weekenden varen duizenden boten, kano's door de Biesbosch. Thomas van der Es had zijn handen vol aan kanoërs die, ondanks verbodsborden, pal onder het nest van de zeearenden door voeren. De zeearenden - dit zou het tweede met succes broedende paar in Nederland kunnen worden - waren in de loop van de dag verdwenen.


Maar nu zitten ze er weer. We zien het vanuit de verte, vanaf de boot die nu in fluisterstand door de kreken vaart. De aanblik van die enorme roofvogels ('vliegende deuren'), hoog in een populier, is ook vanuit de verte imposant. Op het water is het nu stil, een havik laat zich van dichtbij bekijken als we onder hem door varen. Dankzij van der Es zie ik de kleine bonte specht en - als we even stoppen - baardmannetjes in het riet. Ja, leg maar eens uit waarom je daar blij van wordt.


Woensdag 14 maart

De spechten in de binnentuin roffelen weer. Ik vraag me af of ze echt van plan zijn om hier te gaan nestelen. Berichten op Twitter. Er is een Schotse hooglander geboren. Het eerste reptiel van 2012 is gesignaleerd: een levendbarende hagedis. Ook de eerste adders en ringslangen zijn gezien. Ravon, de club voor reptielen, vissen en amfibieën, zoekt nog vrijwilligers om padden heelhuids te laten oversteken bij knelpunten in het land. En in Brabant is de eerste roepende knoflookpad gehoord met een onderwatermicrofoon. Dat belooft nog wat.


-------------------------------------------------------------------


Kees de Koning (Top Notch) kiest zijn playlist voor de lente

Daniel Johnston -True Love will find you in the End

'Liedjes over de lente zijn natuurlijk altijd liedjes over de liefde. Of tenminste bijna altijd. Dit nummer is één van de meest romantische liedjes die ik ken. Vooral omdat de zanger duidelijk getergd wordt door psychische problemen en dan ook nog eens door de zoektocht naar de ware liefde. Maar niet gevreesd: de liefde overwint alles! De mooiste conclusie is dat wanneer jij wanhopig aan het zoeken bent naar de ware liefde, de ware liefde jou ook aan het zoeken is.'

Lucky Fonz III -Ik heb een Meisje

'Ook weer zo'n lief liedje. 'Ik wil je opvouwen en in mijn broekzak doen.' Ik ben niet objectief, want ik heb dit liedje uitgebracht via mijn label, maar voor mij is dit nummer het ultieme Nederlandstalige lente-liefdesliedje. Lucky Fonz zingt zoals je je voelt wanneer je tot over je oren verliefd bent: je wilt het letterlijk uitschreeuwen. Iedereen mag het weten.'

De Dijk - Groot Hart

'Huub van der Lubbe beschrijft de liefde als ziekte. Als een virus dat in de lente de kop weer opsteekt en waar geen mens zich tegen kan bewapenen. Of gaat het over lust? Of over het flirten dat weer volop losbreekt zodra je de lente ruikt? Vlinders in mijn buik.'

Eric B & Rakim -Paid in Full

'Geen idee waarom ik bij dit nummer een lenteassociatie heb. Misschien kwam het uit in de lente of hoorde ik het toen voor het eerst? Of is het de fluit? Voor mijn gevoel heb ik lentes lang dit nummer op een walkman geluisterd terwijl ik de tekst als een mantra in mijn hoofd opdreunde. Ik denk na het beluisteren altijd dat ik de wereld aan kan.'

Jerry Butler -Just because I really Love you

'Een verknipte versie van dit nummer stond op het meesterwerk Donuts van de hiphopproducer Jay Dilla. Mijn geliefde had dat jaren als ringtone. Ik moet altijd aan haar denken als ik dit liedje hoor. Soul waarvan de narcissen rechtop gaan staan.'

Tante Leen - Als Ik Droom

'De Billy Holliday van de lage landen zingt over hoop of wanhoop. Er zit bij haar weinig tussen. Ik had ook Helemaal in mijn Eentje of Diep in mijn Hart kunnen kiezen. Lente in de stad als Tante Leen zingt over de liefde.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden