'Kreukloze helden hebben geen verhaal'

Virtuoze, intelligente hiphop maakt Run The Jewels, binnenkort op Best Kept Secret. Killer Mike en El-P over hun inspiratie en wat er (en niet om te slijmen) zo mooi is aan Amsterdam.

'Led Zeppelin is de belangrijkste band uit mijn leven' - Killer Mike Beeld Els Zweerink
'Led Zeppelin is de belangrijkste band uit mijn leven' - Killer MikeBeeld Els Zweerink

In de lobby van het Hotel De L'Europe in Amsterdam verontschuldigt 'Killer Mike' Render (42) zich vriendelijk namens zijn makker El-P, die nog op zich laat wachten: gisteravond hebben ze de binnenstad onveilig gemaakt, het is laat geworden.

Daar zul je 'm hebben, Jaime 'El-P' Meline (42): katerig, maar bij de les en bijzonder goedgehumeurd. De avond moet even worden doorgenomen, want zoals zo vaak zijn ze elkaar weer kwijtgeraakt, de boezemvrienden die samen hiphopduo Run The Jewels vormen.

Mike raakte in een coffeeshop verzeild waar hij een oude stoner ontmoette die het gezicht van Willie Nelson levensgroot op zijn rug had getatoeëerd; El-P weet niet meer precies wat hem is overkomen, maar meent zich te herinneren dat hij bij mensen thuis heeft gezeten.

Ze lachen, doen een high five en vertellen hoe ongelooflijk dankbaar ze zijn voor wat ze als Run The Jewels meemaken, als forty-somethings. 16 juni komen ze naar Best Kept Secret.

Ze hadden een respectabele carrière als rappers, producers en platenbazen toen ze elkaar in 2011 ontmoetten. Het klikte meteen, ze besloten samen op tournee te gaan en daarna samen een album op te nemen als Run The Jewels. Om het geld was het ze niet te doen: ze zetten het titelloze album (2013) gratis op internet.

Voor ze het wisten, waren ze tot een van de coolste en beste hiphopacts van het jaar gebombardeerd en verkocht het fysiek uitgebrachte album alsnog beter dan al hun soloplaten. Zo ging het met alle Run The Jewels-albums, drie en een remixalbum tot dusver: eerst gratis op internet, daarna alsnog een verkoopsucces in fysieke formaten. Zo vrij als een vogel en meer plezier dan ooit.

En je gunt het ze, want wat zijn het een vriendelijke, scherpzinnige en belezen mannen, de sympathiek morsige New Yorker 'El' en de eloquente 'Killer' uit Atlanta, een menselijke rots van kalme, zuidelijke vriendelijkheid.

Run The Jewels? Dat is virtuoze, intelligente hiphop met slimme, politiek gekleurde maar nooit drammerige teksten. Op Run The Jewels 3, hun ijzersterke jongste album, komt Donald Trump maar terloops voorbij als de man met een 'bad toupee and a spray tan' en tijdens het gesprek valt zijn naam ook niet, maar waar ze staan mag iedereen weten: Killer Mike schaarde zich in de aanloop naar de presidentsverkiezingen actief aan de zijde van de Democratische kandidaat Bernie Sanders - en El-P was trots op hem.

Wat vinden ze zoal mooi, de mannen van Run The Jewels?

CV

1975 Jaime 'El-P' Meline geboren in New York, 2 maart

1975 Michael 'Killer Mike' Render geboren in Atlanta, 20 april

1993 El-P mede-oprichter van rapgroep Company Flow

2000 debuut Killer Mike in Snappin' & Trappin' van OutKast

2001 Company Flow uit elkaar

2002 solodebuutalbum Fantastic Damage van El-P

2003 solodebuutalbum Monster van Killer Mike

2011 vierde album PL3DGE van Killer Mike

2012 derde album Cancer For Cure van El-P

2013 oprichting Run The Jewels; titelloos debuutalbum

2014 album Run The Jewels 2 gratis op internet

2015 remixalbum Meow The Jewels

2016 album Run The Jewels 3

1.A Album: Led Zeppelin (1969)

Killer Mike: 'Mijn grootouders, door wie ik ben opgevoed, draaiden thuis veel blues. Ik hield van die platen, maar het bleef toch de muziek van opa en oma. Tot ik op mijn high school het eerste album van Led Zeppelin hoorde, ergens rond 1990: ik hoorde de blues erin, dat gaf een gevoel van herkenning, maar ze maakten het zo duister en hard dat er een voor mij een totaal nieuw gevoel van opwinding bij kwam.'

El-P: 'Ik houd ook van Led Zeppelin, maar Mike is een freak.'

Killer Mike: 'Het is de belangrijkste band uit mijn leven. Vorig jaar waren we bij de NME Awards in Engeland, we liepen een trap af en daar kwam Jimmy Page ons tegemoet. We hebben ons als kraaiende tienermeisjes op hem gestort. Foto's, selfies, alles. Toen heb ik hem ook verteld waarom onze platen Run The Jewels 1, 2 en 3 heten. Naar het voorbeeld van 'Zeppelin'. Vond hij leuk om te horen toch, El?'

El-P: 'Hij vond het leuk om te horen.'

Killer Mike: 'Zeker weten.'

Tekst gaat verder onder de foto

null Beeld Els Zweerink
Beeld Els Zweerink

1.B Album: Prince: Purple Rain (1984)

El-P: 'Ik kies Purple Rain van Prince omdat dat de enige plaat uit mijn leven is die mijn kop totaal binnenstebuiten heeft gekeerd. Ik was een jaar of 9, misschien 10 toen ik hem hoorde. Wie was dat kleine mannetje in zijn zijden pakje en hoe was hij in vredesnaam zo buitenaards cool en expressief geworden?

'Door Purple Rain wilde ik zo snel mogelijk volwassen worden, want op de een of andere manier realiseerde ik me dat ik dan pas zou snappen waarover het ging: verliefd worden, verlaten worden, geil zijn, dat soort dingen. Ik had plotseling haast.

'Geen andere plaat heeft me zo ontzettend beïnvloed als producer. Purple Rain staat tjokvol geluiden waarnaar ik in een studio op zoek wilde gaan, net zo lang tot ik ze te pakken had.'

Killer Mike: 'Vertel even van Paisley Park. Dat we daarheen zijn gegaan toen Prince overleden was.'

El-P: 'We hadden op het festival Coachella opgetreden, namen een vlucht terug naar New York en pas in de lucht realiseerde ik me dat we een tussenlanding gingen maken in Minneapolis. Toen we landden, zei ik tegen Mike: kom op, we stappen uit. Aanvankelijk wilden ze ons er niet uit laten. We zijn twee dagen in de buurt van de studio gebleven, tussen de fans.'

2. Auto: Dodge Charger Hellcat

Killer Mike: 'Ik ben dol op Amerikaanse muscle cars en wil de Dodge Charger Hellcat aanbevelen. Dodge beweerde een wagen te hebben gemaakt die sneller is dan welke Porsche, Lamborghini of Ferrari dan ook. Mijn eerste gedachte: wow. Mijn tweede gedachte: ik geloof er geen moer van. Vanaf dat moment wilde ik er eentje hebben en jawel, sinds drie weken geleden heb ik hem. Een zwarte met rode stoelen. Hij lijkt een beetje op Darth Vader. Kijk maar op mijn Instagram.'

El-P: 'Hoe hard gaat-ie?'

Killer Mike: 'Het is kicken, je voelt gewoon dat je dat ding amper nog onder controle hebt als je vol gas geeft. Je voelt de pijpen onder je razen, het is een beest. Ik heb er zo'n beetje 170 killometer per uur mee gereden.'

2. Auto: Dodge Charger Hellcat Killer Mike: 'Sinds drie weken heb ik hem. Het is een beest.' Beeld getty
2. Auto: Dodge Charger Hellcat Killer Mike: 'Sinds drie weken heb ik hem. Het is een beest.'Beeld getty

El-P: 'Valt me nog mee. Niet harder?'

Killer Mike: 'Nee, omdat mijn vrouw de red key verstopt heeft, de rode sleutel die je erin moet steken om de topsnelheid te kunnen halen. Die wil ze niet afgeven. Als we weer thuis zijn, ga ik maar eens zoeken.'

3. Boek: William Kotzwinkle - Doctor Rat (1976)

El-P: 'Ik heb niks met auto's, dus ik tip een boek. Niet zo lang geleden zag ik op Twitter nieuwsberichten over grote groepen orka's die zich verzamelden in de oceaan. Wetenschappers wisten niet waarom die beesten dat deden. Heel mysterieus.

'Ik moest meteen denken aan Doctor Rat, een briljante roman die ik ooit las en dankzij die orka's heb herlezen. Het gaat over een rat in een testlaboratorium die allerlei wrede proeven moet ondergaan en daardoor waanbeelden krijgt. Hij gaat denken dat hij een wetenschapper is die proeven aan het doen is met mensen.

'Verderop in het boek groeperen alle dieren zich en de mensen worden daar doodsbang van, want ze vrezen dat de dieren tegen hen ten oorlog trekken. Ze mobiliseren het leger, maar de dieren willen juist dat mens en dier nader tot elkaar komen.

'Doctor Rat is een aanklacht tegen vivisectie, maar ook tegen nepnieuws en hysterie en nationalisme. Heel actueel allemaal, maar eerlijk gezegd gaat het mij daar niet om: ik vind het gewoon een briljante, geweldig geschreven roman.'

Tekst gaat verder onder de foto

null Beeld Els Zweerink
Beeld Els Zweerink

4.A Film: Planet Of The Apes (1968)

Killer Mike: 'Ik ben geboren in 1975, op een moment dat de rassenongelijkheid nog maar een jaar of tien achter ons lag. Ik heb er zelf niet mee te maken gehad, maar merkte wel dat oudere zwarte Amerikanen nog met tamelijk verse emoties rondliepen. Mijn grootouders lieten me de film Planet Of The Apes zien. Het werd de belangrijkste film van mijn jeugd, omdat hij me veel heeft geleerd over de samenleving, ras, overheid, krijgsmacht en hoe al die zaken zich tot elkaar verhouden. Het leerde me de wereld begrijpen zoals Animal Farm van George Orwell dat later ook zou doen. Het was alsof ik in elke leeftijdsfase weer iets nieuws uit de film haalde.'

El-P: 'Dan heb je het over het origineel uit de jaren zestig?'

Killer Mike: 'Ja, ik bedoel de versie uit 1968 van regisseur Franklin Schaffner. De remake uit 2001 is een goede actiefilm die deels aan dezelfde thema's raakt, maar de sociale boodschap blijft vlakker, wordt veel minder prikkelend uitgewerkt dan in het origineel. Ik heb de film inmiddels ook met mijn dochter bekeken. Dat kan ik je aanraden: bekijk die film met je kinderen. Grote sociale thema's worden op een prachtige manier in een begrijpelijk, spannend verhaal verpakt.'

undefined

4.B Film: Brazil (1985)

El-P: 'Mag ik daarbij aansluiten door Brazil van Terry Gilliam te noemen? Die heeft mij dan weer enorm geïnspireerd en veel bijgebracht over de samenleving en totalitair denken.

'Brazil is losjes gebaseerd op de roman 1984 van de geweldige George Orwell, maar met dat boek heb ik één probleem: er zit geen humor in. In Brazil gelukkig wel, dat kun je wel aan Terry Gilliam overlaten met zijn Monty Python-achtergrond.

'Gilliam schetst op hilarische wijze de verhouding tussen machthebber en onderdaan, maar ook de tragiek van de macht: het sneue ervan. Ik ben van nature geneigd me kwaad te maken over macht en hoe die werkt. Dankzij Brazil kun je het dagelijks leven met een grijns tegemoettreden. En wat Big Brother betreft: bij Orwell word je bang voor hem, bij Gilliam kun je 'm uitlachen.'

5. Platenzaak: Super Sound Music (2740 Greenbriar Parkway SW, Atlanta, Georgia)

Killer Mike: 'Toen we onlangs thuiskwamen na een tournee reed ik naar Atlanta, de stad waar ik opgroeide, om mijn Dodge Hellcat te laten zien aan mijn vriend Theo, die net zo'n autogek is als ikzelf.

'Theo runde bijna dertig jaar lang mijn favoriete platenzaak: Super Sound in Atlanta, echt zo'n winkel met een sociale functie, waar ze elke zwarte undergroundplaat hadden.

'Je oma kocht er 's ochtends een gospelplaat, je vader 's middags een soulplaat en jij na school een hiphopplaat. De hele muziekscene van Atlanta was er kind aan huis. Ze hadden een fotomuur met portretten van lokale muziekhelden zoals Kris Kross en OutKast. Man, wat was ik trots toen mijn foto daar ook kwam te hangen.

'Tot mijn verbijstering was Super Sound gesloten. Theo had me geprobeerd te bereiken via Facebook, maar ik check mijn Facebook nooit. Ik was er echt verdrietig van. Dit is dus geen aanbeveling maar een soort postuum eerbetoon aan Super Sound en een algemene liefdesverklaring aan goede, kleine, onafhankelijke platenwinkels. Steun ze, steun ze, steun ze.

'Gelukkig zijn er nog meer goede, onafhankelijke platenwinkels in Atlanta, zoals Turtle's, Criminal Records en Peppermint. Tenminste: de laatste keer dat ik keek, waren ze er nog.'

6. Stad: Amsterdam

El-P: 'Mijn favoriete stad... Laat me even nadenken. Als New Yorker heb ik iets met havensteden: het water, het uitzicht naar de wijde wereld, de passanten, de verse vis aan het havenfront. Een van de allerfijnste havensteden die ik ken, is Porto. In Portugal.'

Killer Mike: 'Oké, en dan nu je echte antwoord.'

El-P: 'Nou ja, ik wilde niet slijmen, maar eigenlijk zitten we er nu. Interviewers vragen me wel vaker naar mijn favoriete stad. Als ik niet in Amsterdam ben, antwoord ik altijd Amsterdam. Het is mooi, oud, levendig, internationaal, niet te groot, niet te klein en de mensen zijn jong. Het is een wandelstad. Een muziekstad. Op die veelgeroemde tolerantie valt vast van alles af te dingen, maar als buitenstaander voel je hier wel een soort vreugde: een ontspannen soort levenslust die je niet in elke stad hebt.

'Ik houd ook van de Melkweg. De attitude die daar heerst, typeert wat mij betreft Amsterdam: een ontspannen, losse no-nonsensevriendelijkheid die me bijzonder aanspreekt. Respect zonder opsmuk, volstrekt informeel, maar wel serieus in hun werk. Heerlijk. Ik zeg het al jaren tegen mijn vriendin: ooit gaan we een tijdje in Amsterdam wonen.'

6. Stad: Amsterdam El-P: 'Als buitenstaander voel je hier wel een soort vreugde: een ontspannen soort levenslust die je niet in elke stad hebt.' Beeld HH
6. Stad: Amsterdam El-P: 'Als buitenstaander voel je hier wel een soort vreugde: een ontspannen soort levenslust die je niet in elke stad hebt.'Beeld HH

7. Sportman: Pete Rose

Killer Mike: 'Ik zat in het vliegtuig naast een oudere man met wie ik aan de praat raakte over honkbal. De sport heeft een speciale plek in onze familie. Mijn grootvader speelde nog in de zogeheten Negro League en nam me als jongetje mee naar honkbalwedstrijden.

'Enfin, die man vroeg wie mijn favoriete speler was. Ik antwoordde: Pete Rose. Geweldige speler uit mijn jeugd. Cincinnati Reds. Slaggemiddelde ruim .300, meer dan 4.000 slagen, een record. Maar hij is ook een controversiële figuur: hij werd als coach levenslang geschorst omdat hij op wedstrijden bleek te wedden, ook van zijn eigen team, al zette hij nooit in op nederlagen van zijn eigen team.

7. Sportman: Pete Rose Killer Mike: 'Geweldige speler uit mijn jeugd. Maar hij is ook een controversiële figuur. Rose was een volksjongen die een grote fout maakte.' Beeld getty
7. Sportman: Pete Rose Killer Mike: 'Geweldige speler uit mijn jeugd. Maar hij is ook een controversiële figuur. Rose was een volksjongen die een grote fout maakte.'Beeld getty

'Rose was een volksjongen die een grote fout maakte, die hij ook nog eens vijftien jaar lang ontkende, om vervolgens binnen te lopen met zijn autobiografie, die een bestseller werd omdat zijn schuldbekentenis erin stond. Toch vind ik dat dat aan zijn grootheid als speler niets afdoet. Hij maakte iets los bij mensen. Dat telt.

'En dan nu het ongelooflijke: de man in het vliegtuig bleek een vriend van Pete Rose te zijn. Hij vond het prachtig dat ik het voor Pete opnam. Ik moest hem komen opzoeken. Hij stelde me voor aan Pete Rose en ik kreeg een gesigneerde honkbal op mijn verjaardag.'

'Zo cool', zegt El-P. 'Ik zeg altijd maar zo: kreukloze helden hebben geen verhaal.'

Run The Jewels: 16 juni live op Best Kept Secret, Beekse Bergen, Hilvarenbeek.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden