Kreeftmes

Dat de joviale televisie-kok Cas Spijkers zich kon beroepen op natuurkundige inzichten was ons tot nog toe eigenlijk altijd ontgaan....

Martijn van Calmthout

Toch ligt het er al sinds deze zomer: een octrooi waarop hij als uitvinder van een ergonomisch verantwoord kreeftmes wordt vermeld (NL 1017046). Een ingewikkeld verhaal vol raakpunten, werklijnen, kromtestralen, krachtenkoppels, cosinussen en afrolmomenten. Met technische tekeningen die in een VWO-eindexamen mechanica niet zouden misstaan.

Dat hele verhaal, geeft Spijkers direct onomwonden toe, is afkomstig van zijn mede-uitvinder Paul Schulze, een van de ontwerpers van de firma Van Kempen & Begeer in Zoetermeer die octrooihouder is. Spijkers: 'Ik had ergens een schetsje voor een kreeftmes omdat ik dat in de keuken gewoon miste. Paul is gaan experimenteren en heeft daar een perfect product van gemaakt.'

Kreeften zijn rotdingen, zeker voor koks. Als schaaldier zitten ze zo buitengewoon goed ingepakt dat alleen geweld helpt. Met dien verstande dat er ook weer geen splinters in het blootgelegde vlees mogen komen. Dat is culinair ongewenst en anders wel gewoon gevaarlijk. Proportioneel geweld dus, daar gaat het om.

Kreeft uitpakken gaat volgens de regelen der kunst in drie stappen, doceert het octrooi. Punt 1: doorsnijden in de lengte van het hoofdlichaam beginnend vanuit een prik in het midden. Punt 2: loshakken of breken van de schaarpoten. Punt 3: kneuzen en openen van de schaarpoten.

Dat gewelddadige procédé geeft echter zoveel slijtage dat een kok er niet graag zijn fijne keukengerei voor leent. En oude messen zijn weer te bot voor de klieving, waarbij vaak toch al twee handen en wat lichaamsgewicht nodig zijn. Het kreeftmes van Spijkers en Schulze is echter helemaal berekend op het klieven, door bij de punt een veel kleinere kromtestraal te kiezen dan dichtbij het handvat. Daardoor snijdt het mes vanaf de prik in de rug steeds optimaal door de schaal. Ten behoeve van lichter wrikwerk heeft het mes een wipneus, met een punt die wel twee centimeter boven de werklijn door het handvat ligt.

Dichterbij het handvat is het mes vlakker en ook botter, helemaal geschikt om poten af te hakken en open te kneuzen. Om de klappen op te vangen zit het lemmet met een lange angel in het houten handvat vast. Schulze deed allerlei afrolproeven met houten modellen, en liet uiteindelijk een reeks koks kreeften te lijf gaan met prototypes.

Van Kempen & Begeer heeft Spijkers' kreeftmes via het bestekmerk Gero net twee maanden op de markt, in eerste instantie voor de horeca, maar dezer dagen ook voor de consument. Uiteraard met de handtekening van de kok op het lemmet. Kosten: tegen de 150 euro. Loopt als een trein, meldt Schulze.

Of Spijkers binnenkort ook op de buis schaaldieren met zijn eigen bedenksel gaat staan kraken, weet hij eigenlijk nog niet precies. 'Ik doe even niet zoveel televisie, de trend is even wat wilder. Maar als ik 'ns bij Harry Mens ben, is kreeft misschien niet zo'n gek idee.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden