Krappe arbeidsmarkt bedreigt onderwijs

In het hbo is werkend leren in zwang. De student brengt soms wel drie dagen per week door bij een bedrijf....

De jonge honden van AP Lintas, reclamemaker voor (onder andere) Unilever, belichamen de comeback van de drop-out. Dat wil zeggen: veel van hen hebben hun opleiding niet afgemaakt zodat zij zich volop konden wijden aan een flitsende loopbaan in een uitdijende branche.

In de reclamewereld weegt werkervaring ruimschoots op tegen een gemis aan diploma's. Met de mogelijkheid dat een omslag in de conjunctuur met name de drop-out zal treffen, houden de jonge honden geen rekening. Al was het alleen maar omdat zij geen ommekeer voorzien.

Juist nu universiteiten en hogescholen werk maken van het studierendement, worden studenten steeds meer blootgesteld aan de verleiding om hun debuut op de arbeidsmarkt te vervroegen.

Het gaat vooralsnog hooguit om een paar honderd studenten. De vrees bestaat dat het verschijnsel een hoge vlucht zal nemen. Sommige hogescholen maken al afspraken met het bedrijfsleven om de studenten af te schermen van de sirenenzang van recruteerders. De ICT-sector zal voortaan geen studenten meer uit de collegebanken plukken. Deze afspraak vormt de kern van een overeenkomst die de brancheorganisatie Fenit binnenkort met de HBO-Raad sluit.

Veel hogescholen zien voltijdstudenten naar deeltijdopleidingen vertrekken zodat zij werk en studie beter met elkaar kunnen combineren. In het dagonderwijs zijn allerlei vormen van werkend leren in zwang geraakt. Hiervoor is de weinig flatteuze naam 'duale leerweg' ontwikkeld. Zo'n 5.500 hbo'ers - ruim 2 procent van de totale hogeschoolpopulatie - volgen een van de 350 duale opleidingen.

Aanvankelijk bood alleen de laatste fase van de opleiding een kennismaking met de beroepspraktijk. Maar inmiddels zijn hbo'ers vanaf hun eerste studiedag in dienst van een bedrijf. Zoals bij het zogenoemde gilde-hbo, waarmee vijf hogescholen de markt zijn opgegaan. Hier is geen sprake meer van een balans tussen werk en studie: de student brengt maar liefst drie dagen per week door bij een bedrijf.

Visitatiecommissies, die in opdracht van de HBO-Raad het onderwijs beoordelen, zijn daarover bezorgd. De hogescholen raken hun zeggenschap kwijt over het deel van de opleiding dat door derden wordt verzorgd. Zelfs een beroepsopleiding kan doorschieten in haar wens het bedrijfsleven ter wille te zijn.

De opleiding bedrijfskundige informatica van de Hogeschool IJsselland kreeg het verwijt zich te veel op de directe inzetbaarheid van studenten te richten. 'Afgestudeerden zijn startbekwaam voor bepaalde functies, maar missen de basis die hen breder inzetbaar maakt en op de langere termijn in staat stelt om door te groeien. Dit is niet in het belang van de student.'

Laat staan in het belang van de opleiding. In het hbo staat de duale leerweg niet ter discussie. Een woordvoerder van de Amsterdamse Hogeschool voor Economische Studies ziet de duale variant als 'een ideaal instrument voor de kanalisering van onze relaties met het bedrijfsleven'. De Hogeschool Enschede ziet het als zijn opdracht het bedrijfsleven verregaand tegemoet te komen. De werkgeversorganisatie VNO/NCW zegt de autonomie van het onderwijs te respecteren. Sterker nog: zij ambieert geen enkele zeggenschap over het leerplan.

Dat laat onverlet dat de krapte op de arbeidsmarkt haar sporen trekt in het onderwijs. Zowel student als hogeschool moet zich wapenen tegen de verleidingen die ervan uitgaan. En daarin slaagt kennelijk niet iedereen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.