Column

Krantenkoppen München leren: overdrijven is een vak

München in staat van beleg na terreuraanslag? Over de kunst van het overdrijven.

Politie doorzoekt het gebied bij het winkelcentrum in München waar vrijdag een schietpartij plaatsvond.Beeld afp

De schreeuwcultuur van Twitter en andere sociale media bedreigt de nuance, schreef Arie Elshout afgelopen zaterdag in deze krant in een essay over de deplorabele staat van de westerse democratie. Door de behoefte om op te vallen wordt ook de journalistiek bedreigd: die wordt steeds meer columnistiek. Elshout: 'De overdrijving gaat regeren'.

De ambtstermijn van de leugen is kennelijk verlopen.

Toch zie je zelden een observatie zo snel geïllustreerd. Op de dag van Elshouts artikel deden de ochtendkranten verslag van de gebeurtenissen in München, waar een gek de vorige avond in het rond had lopen schieten. 'Terreur in München', kopten zowel De Telegraaf als het AD op de voorpagina. Trouw: 'Chaos in München na terreuraanslag'. De koppenmaker van Het Parool heeft nog in militaire dienst gezeten: 'München in staat van beleg na terreuraanslag'.

Ik weet het: achteraf is het mooi wonen, maar met de kennis van zaterdagmorgen gaven de krantenkoppen van nog maar enkele uren daarvoor wel te denken.

'Terreur'?

'Aanslag'?

Omdat tegenwoordig niet alle definities meer voor iedereen even duidelijk zijn (maakte de Afghaanse jongen die vorige week in een Duitse trein passagiers met mes en bijl te lijf ging nou 'amok' of niet?), kun je ze maar beter even opzoeken. Leve de Dikke van Dale, de jongste editie, verrijkt met plaatjes zodat iedereen het kan begrijpen. Bij de T van Terreur: 'Georganiseerde geweldpleging met een politiek doel', of: 'Bewind waarbij de bevolking in voortdurende angst leeft voor moord en geweld.'

Geen van beide betekenissen bleken vrijdag van toepassing. Toen die koppen op de ontbijttafel lagen, had de Duitse politie al gemeld dat de dader van de schietpartij geen 'terreurdaad' had begaan, noch enige band had met IS. De trieste feiten zijn er niet minder om, maar de dader was 'gewoon' een depressieveling die bij de psychiater liep, met 'een bovenmatige belangstelling voor schietpartijen op scholen'. Een soort Tristan van der V., die in april 2011 geen moment door de media is aangeduid als 'terrorist' - evenmin als Karst T. die tijdens Koninginnedag 2009 in Apeldoorn met zijn auto tegen de Naald knalde.

De trieste feiten worden er niet minder om, maar wat er in München gebeurde is, was dus een schietpartij, een omschrijving die de Volkskrant, NRC Handelsblad en enkele regionale kranten correct gebruikten.

Toegegeven: de vrijdagavond is een lastige avond voor dunbevolkte redacties van dikke zaterdagse zomerkranten, maar dat is geen reden de feiten alvast zelf te gaan invullen. Voor je het weet gaat Denk ermee aan de haal en overdrijven ze dat de 'poortwachters van de gevestigde orde' niet te vertrouwen zijn.

Voor wie de feiten niet in handen heeft, maar de angst toch wil reflecteren, bood het Dagblad van het Noorden zaterdag boeiend cursusmateriaal met de kop: 'Terreurpaniek in München'.

Niet minder alarmistisch, maar feitelijk correct: er was vrijdag ongetwijfeld paniek om een gebeurtenis die mogelijk terreur zou blijken. Dat dat laatste niet het geval was, soit.

Waarmee bewezen is: overdrijven is wel een vak.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden