Kranten VS laten Bush vallen

De Amerikaanse pers weerspiegelt de onvrede over George Bush. Niet alleen de progressieve kranten, ook de conservatievere regionale persheeft weinig goeds te zeggen over zijn beleid....

Van regionale kranten als de Orange County Register moet president George Bush het hebben. Een meerderheid in het Orange-district, pal onder Los Angeles, stemt Republikeins. De krant volgt zijn lezers: de toon op de opiniepagina is conservatief-libertair, zegt Alan Bock, die hoofdartikelen schrijft. Vóór een kleine overheid, lagere belastingen, een krachtig buitenlandbeleid. Tegen overheidsbemoeienis in het algemeen.

Het slechte nieuws voor de regering is dat de Register, met 315 duizend lezers, Bush voortdurend afvalt. 'We waren blij met de belastingverlagingen', zegt Bock. 'Maar na 11 september zijn de uitgaven in Washington omhooggeschoten. Niet alleen op defensieen veiligheidsgebied, maar overal.' De oorlog in Irak noemt Bock 'een vreselijke vergissing'. Hij lacht. 'Wij steunen nooit expliciet kandidaten bij verkiezingen, maar als we het wel zouden doen, zou Bush niet onze keuze zijn.'

De eigenzinnige koers van de Californische krant sluit aan op de opiniepeilingen van de laatste weken. De president is steeds minder populair, net als 'Irak' en zijn economisch beleid. Vorige week bleek uit een poll van The New York Times en tv-station CBS dat nog slechts 37 procent van de Amerikanen vindt dat het goed gaat met het land.

De pers weerspiegelt die onvrede. De kranten aan de kusten – de Times, Washington Post, Boston Globe en Los Angeles Times – zijn traditioneel progressief, net als hun lezers in de grote steden. Maar ook de regionale kranten in 'Middle America', die dichter bij hun doorgaans conservatievere lezerspubliek staan, hebben weinig goeds te zeggen over Bush' beleid.

Hij heeft wel kans in november 2004 herkozen te worden, zeggen opinieredacteuren van drie middelgrote kranten. Maar dat hangt af van externe factoren. De kwaliteit van de democratische kandidaat; de staat van de economie; de toestand in Irak. Alleen als alles meezit, krijgt Bush nog vier jaar, menen de journalisten, die de vinger aan de pols van hun lezers – de kiezers – hebben.

Cynthia Tucker is chef van de opiniepagina van de Atlanta Journal Constitution, met een oplage van 400 duizend. (Net als bij alle kranten is de oplage op zondag 20 tot 30 procent groter.) Georgia is een conservatieve staat, maar Atlanta is 'redelijk progressief, en dat zijn wij ook', zegt ze.

Volgens Tucker had Bush na de aanslagen van 11 september 2001 veel goodwill, ook bij de Constitution. Eenheid en steun voor de president leken belangrijk. 'Wij waren voor de oorlog in Afghanistan. Alleen dreigt het daar ook mis te gaan; we zijn afgeleid door Irak.'

Ze wil benadrukken dat ze weliswaar tegen de laatste oorlog was, maar nu pleit voor een brede inspanning om Irak op te bouwen, wat dat ook kost in dollars of troepen. 'Wij hebben de rotzooi gemaakt, dus nu moeten we ook blijven.'

Deze gematigde toon kenmerkt de lokale pers. In de nationale media is de polarisatie groot. Weekbladen als The Nation walgen van Bush en zijn woedend over de heerschappij van de rechtse Weekly Standard, een klein tijdschrift dat goed wordt gelezen in het Witte Huis. Democratisch getinte nieuwszenders als CNN en CNBC zijn gepasseerd door – en jaloers op – Fox News. Dit station wordt geleid door Roger Ailes, een vriend van de president. Het zond maandenlang kritiekloos gejuich uit over de oorlog, en adverteert met de onmiskenbare leugen 'fair and balanced'.

Omdat het contact met de lezer veel nauwer is, kunnen lokale kranten zich niet ongestraft zo ideologisch opstellen, zegt Tom McClanahan. Hij schrijft hoofdcommentaren voor de Kansas City Star, oplage: 270 duizend. De Star gaf een stemadvies voor Al Gore in 2000, maar heeft Bush' buitenlandbeleid steeds warm gesteund, zeker na 11 september.

'We zijn liberaal op sociaal gebied, en daar krijgt Bush er dus van langs', zegt McClanahan. 'Maar wat betreft nationale veiligheid zijn we absolute haviken. Pre-emptive oorlog kan noodzakelijk zijn. Ik heb laatst alleen wel geschreven dat duidelijk moet zijn waaróm we zonder provocatie aanvallen. En dat is nu niet zo.'

Hijzelf is 'de trotse conservatief op de opinieredactie', en zou volgend jaar graag een stemadvies voor Bush zien. Het is niet ondenkbaar. 'Als de belastingverlaging effect sorteert en de economie trekt weer aan – wie weet.'

Ook Bock van de Orange County Register weet dat zijn commentaren niet te veel kunnen afwijken van de politieke sfeer onder het lezerspubliek. 'Onze lezers zijn Republikeinser dan wij. Maar met Irak heeft Bush een echt probleem, ook onder zijn aanhang.' De krant krijgt meer en meer brieven die de kritiek van de opiniepagina ondersteunen. Het is maar een indruk, zegt Bock, maar hij bemerkt een steeds sceptischer houding.

Cynthia Tucker in Atlanta staat aan de andere kant van het politieke landschap, maar zij ziet hetzelfde gebeuren. Lezers vonden haar felle, tweewekelijkse columns over – tegen – de oorlog eerst 'onpatriottisch', 'verraad' zelfs. Nu schrijven lezers dat ze het bij het rechte eind had. Dat kan kloppen. NBC peilde vorige week dat de helft van de Amerikanen ontevreden is over Bush' oorlogsbeleid; een dieptepunt.

Uiteindelijk gaat het om een onafhankelijke blik, zegt Tucker. Dat schreef ze ook in een vlammend stuk vorige week. Minister van Defensie Rumsfeld had gezegd dat kritiek op de oorlog 'niet behulpzaam' is en de strijd wel eens kan verlengen. Tucker vatte dat persoonlijk op en nam Rumsfeld op de korrel. Ze begon met een citaat van de Republikeinse oud-president Theodore Roosvelt uit 1918: 'Te verkondigen dat er geen kritiek op de president moet zijn (...) goed of slecht, is niet alleen onpattriotisch en onderdanig, het is moreel verraad aan het Amerikaanse publiek.' Voorlopig staan zeker de regionale kranten zulk 'verraad' in de weg.

De American Journalism Review schreef deze zomer dat de media Bush, in tegenstelling tot zijn voorganger, zachtzinnig aanpakken. Dat zou komen doordat het bij Bush om beleid gaat, terwijl Clinton vooral schandaalgevoelig was. De media zouden een voorkeur voor oppervlakkigheid hebben. 'Elke objectieve persoon ziet dat Clinton op sommige gebieden te agressief werd aangepakt, en Bush niet agressief genoeg', zei Mark Halperin, de chef politiek nieuws van ABC News.

Tucker wuift dit verwijt van slaafsheid weg. Bang voor Bush? Ze citeert de western-retoriek van de president zelf: 'Bring him on!'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden