Kramers kroonprinsen

Zonder Sven Kramer begint vandaag in Hamar de EK allround. De kampioen bereidt zich op Tenerife voor op de Winterspelen. Het geeft de schaatsers die altijd in zijn schaduw rijden de kans een echte prijs te winnen.

Al twee jaar geen 10 km gereden

Koen Verweij (23)


Hij ziet er uit als een Viking. De lange, blonde haren van Koen Verweij doen stoer aan. Hij kon er ooit het verhaal mee verkopen dat hij in Zweden geboren zou zijn. Dat haalde zelfs Schaatsseizoen, de statistiekbijbel van deze sport.


In het straatbeeld van Noorwegen past de Noord-Hollander naadloos. Zelf maakt hij er een grap over. Dat hij nog het meest lijkt op de beeldschone zus van Havard Bøkko, Hege Bøkko.


Koen Verweij (23) won in zijn jeugd driemaal de Viking Race in Heerenveen. Dat is de jaarlijkse mondiale schouw van grote talenten. Het stevig gebouwde kereltje uit Koedijk, Noord-Holland, werd als junior altijd aangezien voor een schaatser dan wel inlineskater die het ver zou gaan schoppen. Hij werd na zijn twee wereldtitels bij de junioren - in 2009 en 2010 - vergeleken met Sven Kramer. Hij kreeg de Egbert van 't Oever Aanmoedigingsprijs.


Zijn wilde haren gingen er lastig af. Hij poseerde met de enorme Harley Davidson die hij had gekocht. De druistige Verweij kwam in de olympische winter van 2010 in handen van TVM-coach Gerard Kemkers, maar hun samenwerking werd een teleurstelling.


Onder de hoede van Jan van Veen (Hofmeierploeg) leefde hij weer op. Hij werd derde bij de Europese titelstrijd in Collalbo in 2011. Hij kwam in 2013, na een wereldbekerzege op de 1.500 meter, opnieuw in beeld bij de topploeg TVM, dat zijn gedaanteverwisseling tot serieuze schaatser goed had ingeschat.


Deze winter is Koen Verweij een andere sportman. Hij werd Nederlands kampioen op de 1.500 meter, zijn eerste nationale titel op ijs. Op skeelers bezat hij er al twee. Hij verbeterde het nationale record op die lastigste schaatsafstand naar het onwerkelijk snelle 1.42,28 minuten (drie 500 meters van 34,09 seconden) en plaatste zich op drie afstanden (1.000, 1.500 meter en ploegachtervolging) voor de Winterspelen van Sotsji.


Verweij is op basis van zijn wedstrijdmentaliteit een kanshebber voor de Europese allroundtitel. Hij kwam niet geheel fit naar Hamar, maar de verkoudheid overwon hij snel. Hij maakte zich gereed voor het toernooi door luie rondjes te rijden met Ireen Wüst, teamgenoot bij TVM. Wie hem Koen de Kampioen noemt, de titel van een jeugdboek dat er zeker gaat komen, krijgt een welwillende lach.


Zijn onzekerheid voor het allroundtoernooi is de 10 kilometer. 'Ik heb er al twee jaar niet een gereden', relativeerde hij al te optimistische bespiegelingen over zijn titelkansen. Hij heeft één pre in Hamar: het toernooi wordt gereden in het Vikingschip. Dat moet tot extra inspiratie leiden bij Verweij.


EK-titels veroverde Sven Kramer in zijn carrière. Hij deelt het recordaantal titels met Rintje Ritsma. Die stond wel vaker op het podium, 10 keer in totaal, tegenover 7 van Kramer.


Beste allrounder in Hamar

Jan Blokhuijsen (23)


In 2011 diende zich de doorbraak aan van langebaanschaatser Jan Blokhuijsen. De wereldkampioen junioren van 2008 eindigde in Collalbo als tweede op de EK allround, achter de verrassende Rus Ivan Skobrev.


Een rondje of acht waande hij zich op die Italiaanse berg zelfs Europees kampioen. Er kwamen vreugdesprongetjes aan te pas. Dat was toen hij in de kleedkamer hoorde dat ranglijstaanvoerder Skobrev halverwege de 10 kilometer een 'rondje 34' had gereden. 'Als dat zo doorgaat, dan kan ik weleens bovenaan staan.'


Het was te vroeg gejuicht. Met het zilver om de nek gaf Blokhuijsen toe dat hij best teleurgesteld was. Hij was, hoe parmantig het ook mocht klinken, naar Collalbo gekomen om te winnen. 'Maar misschien is het wel goed voor mij dat ik hier niet direct Europees kampioen ben geworden', trachtte hij iets nuttigs voor de eigen carrière te bespeuren.


Na dat Europese zilver van 2011 volgden de zilveren medailles van 2012 (Boedapest) en 2013 (Heerenveen). Beide keren eindigde Blokhuijsen achter de teruggekeerde grootvorst Sven Kramer, een sportman die hij met grote bewondering bezag. 'Die was er in één keer. Die lieten ze uit het heelal op een ijsbaan vallen. En daar stond Sven. Ik heb veel meer tijd nodig om mij te ontwikkelen.'


Twee jaar schaatste Blokhuijsen in de nabijheid van Kramer, die 2011 moest afschrijven wegens een zenuwblessure in het bovenbeen. Hij werd er sterker van, maar na het vertrek van zijn coach Bart Veldkamp werd Blokhuijsen langzaam eenzamer en ook eigenwijzer. Toen dat niet meer strookte met de centrale aanpak van hoofdcoach Kemkers bij TVM, moest hij van zichzelf opstappen. Dat was een dappere beslissing.


Hij zocht de bescherming van zijn voormalige juniorencoach, Jan van Veen. Bij Corendon kreeg Blokhuijsen de rol van kopman. Hij verknalde zijn voorbereiding op het olympische jaar met een enkelblessure die hij bij shorttracken opliep. Hij stapte over op andere schaatsschoenen. Die gaven meer torsie, waardoor zijn slag een technisch raadsel werd.


Op tijd stelde Blokhuijsen zijn beleid bij en kon hij zich plaatsen voor de Olympische Spelen van Sotsji. De 5 kilometer en de ploegenachtervolging zijn z'n nummers. Zijn sterke 10 kilometer van het olympische kwalificatietoernooi, met een persoonlijke record van 12.57,58 minuten op 28 december, maakt hem tot de topfavoriet voor het EK-toernooi van Hamar.


'Jan is het meest allround van alle schaatsers', luidt de lof van zijn ex-coach Gerard Kemkers. Zelf zegt hij een keurig dankjewel voor alle vertrouwen. En inderdaad: 'Ik denk dat op de 10 kilometer over dit kampioenschap wordt beslist.'


Sverre Pedersen (21)


De kleine Sverre Lunde Pedersen is het grootste Noorse schaatstalent. Hij werd jeugdwereldkampioen in 2011 en 2012. Vorig jaar drong hij definitief door tot de wereldtop. In Hamar werd hij vierde bij de WK allround, 1,4 punten achter wereldkampioen Sven Kramer.


Pedersen (21) uit Geithus is een parmantig mannetje, dat qua gelaatstrekken als twee druppels lijkt op zijn vader, de Noorse bondscoach Jarle Pedersen. Hij is kittig in zijn stijl, taai ook. Hij lijkt de grote motor te missen om de powernummers naar zijn hand te zetten. Toch focust hij zich op de 1.500 meter en de 5 km van Sotsji. De medaillekans ligt voor hem op de ploegenachtervolging.


Pedersen wenst zichzelf niet als favoriet neer te zetten voor de EK allround van Hamar. Die rol is wat hem betreft voor zijn meer ervaren landgenoot Havard Bøkko. Pedersen was bovendien ziek bij de Noorse kampioenschappen outdoor. Zijn vader trok hem terug voor de tweede dag van het toernooi in Oslo, bang als de coach was voor een verknald olympisch seizoen van zijn zoon.


Na het weekeinde vertrekken de Noren voor een trainingskamp naar Collalbo. Het verblijf in de Italiaanse bergen moet Pedersen in vorm brengen voor de Spelen. De Europese titelstrijd in eigen land is echter meer dan een hinderlijke onderbreking. Er staat eer op het spel.


'Ik ga in Hamar echt niet zuinig om met mijn energie. Ik ga alles geven', zei Pedersen vooraf over de zware beproeving over vier afstanden van de EK.


afstandszeges boekte Kramer bij een EK allround. Hij haalde 22 keer het podium, op 32 starts (8 deelnames). Alleen Clas Thunberg deed het met 29 podiumplaatsen beter.


Denis Joeskov (24)


Of Denis Joeskov in vorm is? Geen idee, zegt zijn coach Kosta Poltavets met een stalen gezicht. De trainer belast de kopman van de Russen niet met verwachtingen, zeker niet voor een EK dat in de opbouw naar de thuis-Spelen van Sotsji van secundair belang is.


Joeskov (24) geldt sinds vorig jaar als de grote man van het Russische schaatsen. Zijn illustere voorganger, Ivan Skobrev, is een raadsel, al verwacht iedereen nog één explosie van hem op de olympische 1.500 meter.


Sinds een jaar vestigt Joeskov de aandacht op zich op deze afstand. Hij werd in Sotsji wereldkampioen op de 1.500 meter. Hij versloeg Shani Davis en Skobrev. Mark Tuitert, de olympisch kampioen, eindigde slechts als zevende.


Na afloop van de winnende race werd Joeskov, geboren in Moldavië, ondervraagd over zijn dopingverleden. Hij was stroperig in het geven van antwoorden, maar Joeskov is twee jaar geschorst geweest.


In een verwarrende affaire, die volgens ingewijden alleen in Rusland kan plaatsvinden, kreeg hij meerdere straffen. Joeskov kreeg in 2008 wegens marihuanagebruik vier maanden schorsing van wereldschaatsbond ISU. De eigen, Russische bond gooide hem voor vier jaar buiten de deur. In 2010 keerde hij terug.


Dit seizoen reed Joeskov al een officieus wereldrecord op de 3.000 meter, 3.34,37 minuten - 3 seconden sneller dan het officiële record van de Noor Ervik. In Hamar is het vooral de vraag of hij, de miler bij uitstek, de 10 kilometer aankan. Er wordt beweerd dat hij zich zondag voor die afstand zal terugtrekken.


Bart Swings (22)


Hamar is de plaats waar Bart Swings in 2013 zijn internationale doorbraak beleefde. Hij werd derde bij de WK allround en sindsdien volgt een Belgische tv-ploeg hem. De VRT zendt zijn optredens live uit.


Swings, de winnaar van zestien Europese titels in het inlineskaten, dreigde vorig jaar in Hamar de 10 kilometer te winnen. Sven Kramer had zere benen na een lastige 1.500 meter, maar zette in de slotronden serieus aan om de een race eerder al gefinishte Belg achter zich te houden. Kramer won met 0,05 seconde verschil.


Daarna was Swings hot. Iedereen sprak van de kansen van de Belg op een verrassing in het olympisch jaar. Te vroeg volgens zijn coach Bart Veldkamp, die pas in 2018 bij de Winterspelen van Pyeongchang een olympische medaille voorziet. Sotsji 2014 is slechts om te leren, ervaring op te doen in de mallemolen van de Olympische Spelen.


Dit seizoen begon Swings met een val bij de eerste wereldbekerwedstrijd te Calgary. Die crash op de 1.500 meter zat hem lang dwars. Hij tuimelde uit de A-groep op die sleutelafstand. Pas in Astana en in Berlijn bewees hij weer bij de top te horen. Hij werd vierde op de 10 kilometer en vierde op de 5 kilometer.


Volgens Veldkamp ontbreekt het zijn pupil nog aan snelheid op de 500 en de 1.500 meter. Hij posteert hem het liefst in de schaduw van andere favorieten. De Nederlanders noemen Swings een serieuze opponent door zijn kwaliteiten op de lange afstanden.


Havard Bøkko (27)


De kop van het artikel in de Noorse krant luidt: 'Ik denk dat ik Havard aankan.' De uitspraak over Havard Bøkko is van zijn concurrent Sverre Lunde Pedersen. Bøkko kan er wel om lachen. Zo is zijn instelling. Hij geldt als een slome. Zijn vroegere coach Peter Mueller noemde hem 'de Schaduw'. Bøkko (26) was altijd de man in de schaduw van Sven Kramer. Als de Fries vernietigend keek bij de start, had hij zijn race van Bøkko al gewonnen.


De rijder uit Hol, de plaats waar ook oud-olympisch kampioen ¿dne Søndrål vandaan komt, heeft een groot schaatstalent. Hij zwiert als het erop aankomt over de baan. Dit seizoen was hij zijn techniek kwijt. Op het rechte eind 'kwam hij niet over'. Hij durfde zijn lichaam niet over de vallijn te gooien, een element om met weinig energie hard te kunnen gaan. 'Mijn rechte einden waren echt een probleem', zei Bøkko aan de vooravond van de EK allround.


In 2011 had hij, in Collalbo, Europees kampioen moeten worden, toen Sven Kramer geblesseerd was. Hij werd verslagen door Skobrev, Blokhuijsen, Verweij en Olde Heuvel. Hij kreeg een enorme mentale klap, maar hij herstelde zijn reputatie door twee maanden later in Inzell de wereldtitel op de 1.500 meter te pakken. Iedereen zag dat als een doorbraak, maar Bøkko bleef steken in zijn eerbied voor mentaal sterkere tegenstanders. Zonder Mueller als coach was hij geen partij voor mannen als Kramer en Skobrev.


In Hamar moet hij een einde maken aan de 23 jaar durende 'droogte' voor de Noorse schaatsers: in 1991 was Johann Olav Koss de laatste Europees kampioen uit Noorwegen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden