Reportage Kraken in Wassenaar

Krakers doen met Wassenaarse villa wat ‘krottenkoning’ nalaat: opknappen

Het gekraakte Huize Ivicke, gezien vanaf de N44 in Wassenaar. Foto Bart Dirks

In Wassenaar staat Huize Ivicke al jaren leeg. De gemeente krijgt moeilijk greep op de eigenaar, bijgenaamd de krottenkoning. Krakers hebben nu het heft in eigen handen genomen.

Al jaren is Huize Ivicke een doorn in het Wassenaarse oog. Het spookhuis, zo wordt het kolossale pand in Lodewijk XVI-stijl wel genoemd. Menig raam aan de Rust en Vreugdlaan is ingegooid, het houtwerk is dringend aan een verfbeurt toe, het park is verwilderd. Maar sinds begin juli is er weer leven in en om het rijksmonument. Binnen wordt gehamerd en gezaagd, buiten is het zijterras onkruidvrij gemaakt. Niet door de eigenaar, bijgenaamd de krottenkoning, maar door krakers.

‘We troffen een vies, beschimmeld en gestript gebouw aan’, vertelt een van de krakers die zich Jonathan laat noemen. ‘Graffiti op de muren, gaten in de vloer en we vonden een afgebrande tuinstoel. Misschien is er geprobeerd brand te stichten. De meeste schimmel hebben we behandeld, dus die is nu weg. We zijn flink opgeschoten om het huis bewoonbaar te maken.’

Kraker Jonathan – baardje, grote gaten in zijn oorlellen – doet zijn verhaal in kleermakerszit op de stam van een omgewaaide eik in het park. Om er te komen, moet je een paadje volgen tussen de bramen en brandnetels. De krakers willen niet dat bezoekers binnen een kijkje nemen. ‘We hebben Huize Ivicke gekraakt omdat het al jaren leegstaat en de eigenaar het laat verloederen.’ 

Deens jachtslot

Alles ademt vergane glorie. De entree wordt geaccentueerd door ionische zuilen van Oberkirchner zandsteen, de symmetrische lijstgevels zijn gepleisterd met 19de-eeuws Portlandcement. Zo lijkt het alsof de platen en ornamenten van zandsteen zijn. Aan de achterzijde ligt een breed en hoog terras dat met een brede, iets uitzwenkende trap naar de overwoekerde tuin leidt. Kapotte dakramen zijn provisorisch afgeschermd met oranje zeilen.

Er wonen nu vier mensen, overdag hebben ze hulp van vrienden. Ze kraken het pand uit principe – als kritiek op vastgoedspeculanten – en uit noodzaak. ‘Ik heb wel werk, maar zelf zou ik nog geen sociale huurwoning kunnen betalen’, zegt Jonathan. ‘Dan zoek je een oplossing voor je situatie.’

Huize Ivicke is bepaald geen sociale huurwoning. De buitenplaats dateert van 1775, maar het huis is in 1913-1914 gebouwd in opdracht van Adrianus Frederikus Johannes van Hattum (1877-1961). Hij zette het neer voor zijn Deense vrouw – vandaar dat het als twee druppels water lijkt op het Deense jachtslot Klampenborg.

Waarom de huidige eigenaar het pand laat verloederen, is giswerk. Mogelijk hoopt hij dat het huis zo vervallen raakt, dat het gesloopt mag worden en hij er nieuwbouw voor in de plaats kan zetten. Erfgoedinstellingen maken zich grote zorgen vanwege de reputatie van de eigenaar, Ronnie van de Putte.

Krottenkoning

In de duin- en bollenstreek staat hij bekend als de krottenkoning. In Noordwijk kunnen ze erover meepraten. Daar keken ze jaren tegen het ‘gat van Noordwijk’ aan: de ruïne van het in de jaren zeventig afgebrande Palace Hotel. En dan was er de ‘paardenruïne’, een leegstaande manege waar geregeld brand werd gesticht. Ook Leiden kent hem. Bij het centraal station lag jarenlang een gapend gat van Van de Putte.

Al jaren lang dreigen gemeentebesturen met dwangsommen en deadlines. In Wassenaar maakte de Monumentenwacht al in 2016 een rapport over de deplorabele staat van Huize Ivicke, maar er gebeurde niets.

De achterzijde van Huize Ivicke in Wassenaar. Foto Bart Dirks

‘De reputatie van de eigenaar stelt me niet bepaald gerust’, zegt Leo Dubbelaar. De secretaris van het Cuypersgenootschap, dat ijvert voor het behoud van bouwkundig erfgoed uit de 19de en 20ste eeuw, adviseert de gemeente Wassenaar in erfgoedkwesties. ‘De staat van het monument gaat hard achteruit, voor de ondergang wordt gevreesd. Ik ben bang dat er brand uitbreekt en dat het huis verloren gaat.’

Hij kan alleen maar gissen naar de motieven van de eigenaar – die zich voor een reactie over zijn vastgoedprojecten in de regio al jaren onbereikbaar houdt voor de media. Ook op vragen van de Volkskrant wordt vanwege vakantie niet gereageerd. Dat Huize Ivicke intussen wordt gekraakt, vindt Dubbelaar zo gek nog niet. ‘Toezicht is op zich wel gunstig. Ik hoop dat ze het monument een beetje opknappen met respect voor de historische elementen. Ik sta niet afwijzend tegenover die krakers. Het pand krijgt tenminste weer aandacht.’

Handhaving

De gemeente Wassenaar probeert al ongeveer twee jaar te handhaven. Huize Ivicke is een groot punt van zorg, zegt VVD-wethouder Kees Wassenaar (VVD). ‘We beseffen dat je met zo’n landgoed iets moet. Een woonbestemming of kantoorruimte, dat is in principe mogelijk. Vorige week sprak hij met een vertegenwoordiger van de eigenaar. ‘Ik heb de indruk dat men er serieus iets mee wil. Wij verwachten op korte termijn een adequate aanvraag die we zullen beoordelen.’

De gemeente laat intussen een rapport maken waarin precies wordt aangegeven waar de eigenaar aan moet voldoen om een reeds aangekondigde dwangsom te voorkomen. Kees Wassenaar is voorzichtig positief over de toekomst: De eigenaar heeft nu de kans om zich te bewijzen. Volgens de wethouder heeft de eigenaar aangifte gedaan tegen de krakers. ‘Dat is verder aan politie en justitie.

Videorecorder als brievenbus

Huize Ivicke lijkt door de geïmproviseerde bewoning intussen iets van een alledaagse routine terug te krijgen. Op vrijdag staat de container met huisvuil buiten, naast de monumentale toegangspoort doet een oude videorecorder dienst als brievenbus. De krakers hebben gas, water en stroom geregeld.

‘De brandweer is komen kijken’, zegt Jonathan op de boomstam. ‘Ze hebben gezien dat we brandmelders en brandblussers hebben geïnstalleerd.’ De krakers denken er nog wel even te kunnen wonen. 

Entree van Huize Ivicke. Foto bart dirks
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.