Krachteloze woede daalt neer over Rusland

Rusland voelt zich als lid van de Veiligheidsraad lelijk buitenspel gezet in de kwestie Irak. Moskou heeft zijn ambassadeurs teruggeroepen uit Londen en Washington en dreigt met erger....

BART RIJS

Van onze correspondent

MOSKOU

Rusland is boos over de bombardementen op Irak en heeft zijn ambassadeurs in de Verenigde Staten en Engeland teruggeroepen voor consultatie. Maar waarnemers denken dat het bij deze diplomatieke demarches zal blijven. De Russen hebben de wil noch de middelen dit gebaar kracht bij te zetten.

De Russische politiek heeft de militaire acties tegen Irak eensgezind veroordeeld. De Doema, het Russische parlement, eist de eenzijdige opheffing van de sancties tegen Irak, vraagt om een hoger defensiebudget voor 1999, en heeft de ratificatie van START-2 (het verdrag over de reductie van het aantal lange-afstandskernwapens) van de agenda afgevoerd.

Sinds het einde van de Koude Oorlog heeft Rusland niet meer zo boos gereageerd op de politiek van het Westen als nu. De verontwaardiging komt vooral voort uit het gevoel dat Rusland buitenspel is gezet bij de beslissing over de aanval op Irak. Het sterkt de Russen in hun opvatting dat ze niet meer voor vol worden aangezien door de VS en hun bondgenoten.

De Russische minister van Buitenlandse Zaken Ivanov heeft gewaarschuwd dat de Amerikanen de hele internationale orde op losse schroeven zetten. De Russische regering is ontzet dat de VS en Engeland zonder duidelijk mandaat van de VN-Veiligheidsraad zijn overgegaan tot actie. Het veto in de Veiligheidsraad is een van de weinige middelen waarmee het verpauperde Rusland zich nog internationaal kan laten gelden.

Dat Rusland buitenspel is gezet, komt des te harder aan omdat premier Jevgeni Primakov goede contacten onderhoudt met de Iraki's. De bombardementen betekenen voor hem een persoonlijke nederlaag. Primakov is een arabist, die zijn loopbaan begon als journalist en, zeggen sommigen, spion in het Midden-Oosten. Hij kent Saddam Hussein persoonlijk en heeft in het verleden bemiddeld tussen Irak en de VN. Primakov wil dat Rusland een assertieve buitenlandse politiek voert en niet aan de leiband van het Westen loopt.

De bombardementen op Irak hebben de Russische achterdocht tegen het Westen aangewakkerd. De Russische minister van Defensie Sergejev vroeg zich hardop af of Moskou zijn veiligheidsbeleid niet moet aanpassen. Hij was voortijdig teruggekeerd uit Brussel, waar hij het maandelijkse overleg tussen Rusland en de NAVO wilde bijwonen. 'Hoe kun je met de NAVO over partnerschap en samenwerking spreken als de Russische mening openlijk wordt genegeerd?' klaagde hij.

Diplomatieke analisten denken dat Rusland in de praktijk weinig kan doen om de militaire acties tegen te houden. 'De retoriek heeft zijn grenzen,' zegt Dmitri Trenin van de Carnegie Foundation in Moskou. 'Primakov beseft heel goed dat radicale stappen, zoals de eenzijdige opheffing van de sancties tegen Irak, niet in het belang van Rusland zijn.'

Minister van Buitenlandse Zaken Ivanov heeft tegen zijn Amerikaanse collega Albright gezegd dat de relatie tussen Rusland en de VS ernstige schade zal oplopen als de bombardementen niet stoppen. Maar in een krantenartikel, dat verscheen op de dag voor de bombardementen, schreef de minister nog dat Rusland en de VS 'natuurlijke partners' zijn, die voor de meeste internationale problemen dezelfde oplossingen nastreven.

Rusland heeft de steun van het Westen hard nodig om de problemen in eigen land de baas te worden. Ondanks de Russische retoriek over de schandelijke militaire actie tegen Irak, gingen in Moskou de besprekingen over Amerikaanse voedselhulp ter waarde van anderhalf miljard gulden gewoon door. Rusland wil een deel van die hulp gebruiken om het hongerige leger de winter door te helpen.

Bart Rijs

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden