Kracht van Jack nog een vraagteken

Vijftien jaar geleden daagde de Pakistaanse superster Zia Mahmood elke computer ter wereld uit voor een partij bridge met als een inzet een miljoen Engelse ponden....

Bij alle denksporten boekten de programmeurs spectaculaire vooruitgang . Ook de ontwikkeling van bridgeprogramma's raakte in een stroomversnelling. Vlak voor de Olympiade 2000 voltooide Hans Kuijf de eerste versie van Jack.

Je kunt zowel met als tegen dit programma spelen. Verder bevat het opties als de double dummy engine, dat met open kaarten een spel volledig en foutloos analyseert. Jack maakte snel naam. De plaats in de halve finale van het WK voor computers in Maastricht (2000) was de voorbode van de wereldtitel in Toronto (2001) die in Montreal (2002) met succes werd verdedigd.

Hoe sterk is Jack op dit moment? Tegen een hoofdklasse viertal (de vierde competitieafdeling op een schaal van één tot en met acht) uit Leiden won de computer tamelijk gemakkelijk. Binnenkort neemt Jack het op tegen een team uit de hogere regionen. Iedereen kijkt reikhalzend uit naar deze strijd.

Wim Heemskerk, lid van het begeleidende team, geeft toe dat de speelsterkte van hun geesteskind moeilijk valt te bepalen. 'Sommige dingen gaan uitstekend, andere kinderlijk slecht. Zo is een dubbele dwang of een ingooi een fluitje van een cent maar trapt Jack er met open ogen in als een tegenstander iets doet wat buiten zijn theorieboek (met twaalfduizend regels) valt. Jack schudt dan een groot aantal spellen, kiest de veertig best passende 'samples', speelt deze met open kaarten en kiest een bod. Het is onzeker hoe hij in een dergelijke onbekende situatie reageert. Zo doet hij het ook bij af en tegenspel. Een computer telt en rekent, denken is er nu eenmaal niet bij.'

De WK-finale van 2002 tussen Jack en het Franse WBridge was bloedstollend spannend. Jack leidde voor aanvang van het laatste spel in diagram 1 met 97-92.

Zie diagram 1

west noord oost zuid

pas 1* pas 1*

pas 3* pas 3*

pas 4* pas pas

pas -- -- --

Jack toonde zich als noord-zuid al te optimistisch. Een gewone bridger beschouwt na de mini-splinter van 3* (singleton ruiten met vierkaart *) de waardes in ruiten als nutteloos en zwaait af in de deelscore van 3*. Jack 'zag' deze duplicatie (*HV tegenover singleton) niet en ging door naar de ambitieuze manche van 4* die kansloos één down ging. De volgers van Jack waren niet gerust op deze minus 50.

WBridge is niet geprogrammeerd met het 3*-bod en verhoogde na 1* rustig naar 2* waarna het bieden ten einde was. Dit bescheiden contract is potdicht; met een overslag gemaakt levert het 140 punten op met de +50 van de andere tafel goed voor +190 en met vijf imps voor WBridge tevens de gelijkmaker. Er zou dan een verlenging komen. Hield Jack de leider echter op acht slagen en een verlies van -160 en slechts vier imps dan was hij wereldkampioen.

Jack-west kwam uit met *7 voor *B van oost, een goed begin. Oost speelde *10 na, een kaart die de schoppenfiguur oploste. De Nederlandse supporters achter de computer griezelden in eerste instantie van dit naspel. Jack-oost had echter uitgerekend uit dat de cross-ruff verijdeld diende te worden. De eerste schoppenslag: *10, *B, *2 en *4. De leider speelde *B voor *A van oost die opnieuw troef inspeelde: *5, *8, s*6 en *9. De leider speelde ruiten via *H voor *A van west die het goede tegenspel afmaakte met een derde ronde troef. De leider werd zo beperkt tot acht slagen maken zodat Jack slechts vier imps verloor, één kostbare imp overhield en het Nederlandse computerprogramma zich opnieuw tot de sterkste van de wereld mocht kronen.

Het is verstandig Jack niet te onderschatten. In diagram 2 bleek hij goed op de hoogte van de kracht van een preëmptieve opening.

Zie diagram 2

west noord oost zuid

pas 1SA pas 3SA

pas pas pas --

Met Jack als noord-zuid een kort biedverloop naar 3SA waartegen oost de beste uitkomst van een kleine harten vond. Er waren nochtans negen slagen voor het oprapen: +400 voor de computer.

Op de andere tafel zat Jack oost-west en opende in de eerste hand met 4* dat iedereen de mond snoerde.

Deze opening krijgt niet ieders voorkeur; zo vernietig je als het ware de vijfkaart harten. De keuze van de computer was op dit spel midden in de roos. In het repertoire van Jack staat 4* gedefinieerd als een lange schoppenkleur (vanaf een zeskaart) met zes tot negen slagen.

Het programma voerde braaf de instructies van de maker uit en bereikte zo een uitstekend 4*-contract dat door het verlies *A, *A, *A plus *H achter *AV één down ging maar wel plus 350 en acht imps opleverde.

Tijdens de finale van het NK riepen de commentatoren de hulp van Jack in om de spellen snel te analyseren.

In diagram 3 versloeg de aanstaande kampioen Simon de Wijs (de Lombard) de computer. Of sloeg Jack zichzelf KO?

Zie diagram 3

west noord oost zuid

-- -- -- 1*

pas 2* pas 2*

pas 2* pas 3SA

pas 4SA pas 5*

pas 5SA pas 6*

pas 6SA pas pas

pas -- -- --

West kwam tegen 6SA uit met schoppen voor *B in noord waarna de leider, de Wijs, direct *V voorspeelde, *H en *A in zuid. Overgestoken met *2 naar k*H gevolgd door *A en *B voor *V van west. Deze speelde ruiten na voor *A in de dummy. Voor de laatste keer in de dummy nam de leider *AHV mee en speelde vervolgens harten naar *9 in zuid voor de twaalfde slag.

Hoe acteerde Jack in dit lastige slem? Met open kaarten (double dummy) volgde de computer net als de Wijs het perfecte speelplan. Vervolgens bekeek men hoe de computer het er single-dummy (met alleen de noord-zuid handen in zicht) vanaf bracht. Jack ging opzichtig in de fout. In de tweede slag begon hij uitstekend met *V. Bij de behandeling van de klaveren blunderde Jack door in plaats van *2 uit zuid een peperdure *B te spelen en over te nemen met *H in de dummy. Nu waren drie klaverenslagen het maximum in deze kleur en ging de computer down. Een programmeerfout of een menselijk trekje?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden