Kracht in camouflage

Het zijn stoere twintigers, de thaiboksers die nu gloriëren in de voorstelling Bonte Avond van Bodybuilders van regisseur Jetse Batelaan. Ze spelen beleefde scènes, bij de bakker of de slager, en oogsten applaus. De binken zijn sterk in het tonen van kwetsbaarheid.

'We hebben één blanke in onze familie. Deze!', spot Daniël Monteiro (40). In de kleedkamer smeert hij de brede rug in van de 17-jarige Dexter en deelt corrigerende tikken uit. Daniël wijst op Dexters rugvullende tatoeage. 'Kijk, zijn moeder Letta. We hebben haar vorig jaar met z'n allen begraven, 37, kanker. Sindsdien is Dexter altijd bij ons, woont bij zijn tante, maar leeft bij ons. Mijn jongens mogen ook geen kanker meer zeggen, als scheldwoord. Ja, lukt nog niet echt. Ze zijn van de straat, weet je.'


Met 'zijn' jongens bedoelt Monteiro - geboren Rotterdammer, Kaapverdiaan van herkomst - de kickboksers uit zijn sportschool Monteiro Gym in Rotterdam-Zuid. De helft is familie - zoon, neef - de andere helft komt van de straat. 'We zijn het liefst samen, altijd.' In de beruchte wijk Feijenoord leidt hij hen op tot fanatieke thaiboksers 'voor het zelfvertrouwen'. Dwayne, Samir, Rafi, Luciano, Adam en Dexter vechten wedstrijden door heel Nederland.


Maar nu even niet. Nu spelen ze in de Vechtclub in Utrecht een voorstelling, getiteld Bonte Avond van Bodybuilders, gemaakt door Jetse Batelaan bij het Ro Theater. Strikt genomen zijn ze geen bodybuilders, maar hun glimmende spierbundels en strakke sixpacks doen er niet voor onder. Vijf minuten voor aanvang fokken ze elkaar nog op met wie nu weer hun schoenen of broek heeft ingepikt. Als ze opkomen in blote bast, met hun Monteiro-boxershorts tot ver op hun heupen, fluit het publiek tussen de tanden. Het motto No fear no pain prijkt op broekjes én - in tattoo - op de onderbuik.


Wie dan verwacht dat de stoere, gebruinde twintigers, geboren Nederlanders, herkomst Suriname, Kaapverdië, Marokko en Turkije, een demonstratie thaiboksen weggeven, komt bedrogen uit. Ze doen het tegenovergestelde, imploderen als het ware. Verlegen zeggen ze goedendag, noemen hun naam en spelen een scène bij de bakker, de dokter of de vaste Kamercommissie van Sociale Zaken. Ze imiteren een ontmoeting tussen vier drugsdealers en een 14-jarige. Die laatste is uit het leven gegrepen: van Guy. Maar Guy is er niet. Hij wordt vervangen door Ro-actrice Hannah van Lunteren. Guy heeft even 'gedoe' met het Openbaar Ministerie (hij zit vast). Batelaan hoorde het kort voordat ze zouden optreden. Batelaan: 'Ze moeten nog wennen aan de theaterdiscipline. Soms bellen we één uit bed. Optreden! Hoezo, niet aan gedacht. Kom op man, het is première.'


Nadat artistiek leidster Alize Zandwijk in 2007 bij het Ro Theater de succesvoorstelling Moeders maakte, met vrolijke vrouwen uit andere culturen, wilde Batelaan voor zijn project met amateurs met louter mannen aan de slag. Hij koos kickboksers omdat hij op zoek was naar zwakte en eenzaamheid achter gespierde poses. Hij vroeg hun beleefde scènes te spelen, bij de bakker, de dokter, in de vergaderzaal, om zo te ontrafelen hoe mensen hun best doen een pose op te houden, waar dan ook.


Wat de bescheiden vertoning hartverwarmend maakt (de voorstelling trekt volle zalen, gaat naar Oerol en waarschijnlijk naar Brazilië), zijn de uit hun tenen gezongen dialogen, tekst in de hand, en de onderkoelde, bijna lullige danspasjes. De binken, gespeend van iedere acteertechniek, tonen zich sterk in hun kwetsbaarheid. Alsof ze zich realiseren dat het dankbaarder is nederig de planken op te stappen dan overmoedig. Anders krijg je juist klappen, net als in de ring.


In het begin wilden ze niet. Te rare spelletjes vonden ze. 'Bal gooien zonder bal, tikkertje in slow motion. We kunnen zo veel meer!', zeiden ze. Waarom ze toch meededen? Monteiro: 'Kijk, theater, dat zijn beschaafde en meer begaafde mensen. Het is goed dat ze die ook eens zien. Zo'n lieve wereld kennen we in Feijenoord niet. Mijn jongens moeten nu op hun woorden letten.' De jongens zelf: 'Hoe meer we samen kunnen zijn, hoe beter.' Kickboksen vinden ze relaxter. 'Daar hoef je niet bij te zingen.'


Vechten kunnen ze, de Monteiro-jongens. Nu ervaren ze dat ze ook applaus kunnen vangen door hun verlies en pijn te delen op het podium. Dat verlegenheid ook bijdraagt aan kameraadschap. Na de staande ovatie, willen ze best vragen beantwoorden. 'We vinden het leuk dat we dit voor jullie kunnen doen.' Tieners willen weten hoe je zulke spierbundels krijgt. De boxershort zakt nog verder: 'Je bent sterk in een groep. Maar sterk alleen is niet genoeg.'


Bonte Avond van Bodybuilders van Jetse Batelaan/Ro Theater. Nog te zien: vandaag 28/3 en zondag 1/4 in Utrecht, daarna in Rotterdam (14/4, 1 en 2/6 (Operadagen)), Den Haag (10 en 11/5), Amsterdam (16 en 17/5), Haarlem (18 en 19/5) en Terschelling (16 t/m 24/6, Oerol). rotheater.nl


Verlegen boksers


Boksers zijn hot in de theaterzaal. Maar liefst vier voorstellingen toeren door Nederland, met de vechtsport als metafoor voor een mentale of fysieke krachtmeting en als onderzoek naar natuurlijke driften. De Toneelmakerij herneemt Thaibox Verdriet (over een incestueuze relatie binnen een boksschool). Emio Greco/PC presenteert ROCCO (over de ethiek en esthetiek van het boksen). Choreograaf André Gingras brengt met zijn Dance Works Rotterdam het boksduet The Sweet Art of Bruising (oftewel: De Zoete Kunst van de Kneuzing). En Jetse Batelaan werkt bij het Ro Theater met echte kickboksers in Bonte Avond van Bodybuilders. Laten die echte boksers nu juist totaal het tegenovergestelde doen van vechten. Batelaan vraagt ze verlegen te zijn.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden