KPN verlamd door ontslagcultuur

Bij KPN is de exodus begonnen. Achterblijvers zien collega's verdwijnen en raken hun interne netwerk kwijt. 'Onze klanten kunnen ook niemand meer vinden.'..

Van onze verslaggevers Bart Dirks Gert-Jan van Teeffelen

Over twee weken trekt Harry Vlaar voorgoed de deur achter zich dicht bij KPN Netwerk Bouw. Op zes maanden na heeft hij dan veertig jaar gewerkt bij het telecombedrijf. Plannen genoeg: overwinteren in Spanje, als kerkbeheerder van Venhuizen de bonte knaagkever uitbannen, zwemmen en alles leren over Bach.

Maar eerst nog een mooi afscheid? 'Recepties, cadeautjes en toespraken heeft KPN afgeschaft', zegt hij. 'Ik geef mijn collega's een hand en dat is het.'

Vlaar (55) maakt gebruik van de vertrekregeling voor ouderen, waardoor hij een halfjaar eerder met de VUT kan. Erg vindt hij het niet. 'De sfeer is vreselijk.' De komende twee weken gaat hij gedag zeggen bij de gemeenteambtenaren bij wie hij vergunningen aanvroeg voor het leggen van kabels. 'Normaal gesproken zou ik mijn opvolger meenemen en hem voorstellen, maar ik weet niet wie dat wordt. Mijn meerderen evenmin. Die zijn al eerder overtollig verklaard en vertrokken.'

De vele gaten die Vlaar en duizenden andere vertrekkers bij KPN achterlaten, maken de werkvloer voor achterblijvers plotsklaps tot een waar slagveld. De honderden werknemers die dezer dagen horen dat er geen plaats meer voor ze is, zijn al na een paar dagen niet meer op kantoor.

'Ik kan niemand meer vinden', verwondert een procesmanager zich. 'Directe collega's worden ontslagen, aanspreekpunten op andere afdelingen zijn overgeplaatst, mijn interne netwerk is helemaal weg. Het kost gauw een jaar om dat weer op te bouwen. En het échte probleem is dat de klant ook niemand meer kan vinden.'

Ongeloof, verzet, berusting - dat zijn de fases die alle KPN'ers lijken te doorlopen. Ongeloof, toen in oktober vijfduizend ontslagen werden aangekondigd. Daarop volgt verzet tegen die aderlating. Maar tenslotte, toen bleek dat de vakbonden ook niets meer konden redden, resteerde gelatenheid.

Ondertussen wordt de sfeer onmiskenbaar zakelijker, harder. Misschien niet slecht voor een voormalig monopolist die zich heeft moeten onderwerpen aan de tucht van de markt. Maar de afrekencultuur werkt ook averechts.

'Het wij-gevoel raakt helemaal weg', zegt de salesmanager. 'Voor de reorganisatie Nieuw KPN in 1998, toen we nog in telecomregio's werkten, voelde iedereen zich verantwoordelijk voor het eindproduct, van verkoper tot monteur. Nu vormen we allemaal verschillende toko's die elkaar verwijten maken. Het informele circuit is naar de haaien.'

De procesmanager beaamt dat. 'Keer op keer veranderen ze de organisatie, en denken ze dat de processen en systemen wel zullen volgen. De cruciale verbinding tussen hoofdkantoor en praktijk, de mensen die nieuwe processen moeten implementeren, zijn zo'n beetje wegbezuinigd. Dat heeft enorme consequenties voor de klantgerichtheid en service. Iedereen staat op zijn strepen en roept: ''Ho, dat is niet mijn taak'' of ''ik wil niet dat die post op mijn begroting drukt''. Dat is dodelijk voor het eindproduct.'

De onzekerheid neemt alleen maar toe. In hoog tempo sluit of verkoopt topman Ad Scheepbouwer afdelingen die niet rendabel zijn of niet tot de kernactiveiten behoren. Een aantal Primafoons moet dicht, callcenterpoot Teleprofs is sinds dinsdag volledig in handen van Vedior, en Netwerk Bouw - afgeslankt van 2400 naar 1600 man - wordt waarschijnlijk verkocht aan Volker Stevin.

Bovendien wordt een aanzienlijk deel van de ruim dertigduizend functies bij KPN verplaatst naar een andere locatie. Bij deze herschikkingen kunnen werknemers die eerst in Groningen werkten, te horen krijgen dat ze voortaan naar Amsterdam moeten. Of van Dordrecht naar Eindhoven. Wie geen zin heeft om uren te gaan forensen, wordt boventallig verklaard, bevestigt KPN. 'Dan kun je terecht bij een mobiliteitsshop.' Ofwel: men moet werk buiten KPN gaan zoeken.

Achterblijvers proberen de draad weer op te pakken. 'Ik heb altijd beestachtig hard voor KPN gewerkt, maar nu is dat niet het geval', zegt een KPN'er die anoniem wil blijven. 'Ik heb een nieuwe functie en weet nog steeds niet wat mijn manager van me verwacht. Hij werkt zelf idioot hard om al die afgeschreven mensen weg te werken. Velen hebben het gevoel dat het er niet meer toe doet wat je doet. Funest.'

Voorlopig kijken veel KPN'ers liever niet te ver vooruit. 'KPN bestaat niet meer', zegt Roy Harms van de afdeling Billing voor de zakelijke markt (270 mensen). 'We zijn een soort uitzendkrachten geworden: je komt binnen, doet wat je moet doen, en aan het eind van de maand krijg je geld. Elke maand is meegenomen, het is ieder voor zich.'

Bij Netwerk Bouw likken de achterblijvers hun wonden. 'Op mijn afdeling zijn deze week 22 van de 29 collega's op staande voet ontslagen', zegt Rens Senneker, manager van de kabelgravers. 'Dat het zo zou gaan, was ons tevoren niet verteld.' Op alfabetische volgorde werd iedereen bij de baas geroepen. 'De spanning was gigantisch', zegt Senneker, die tot de zeven gelukkigen hoorde. 'Je durft niet eens blij te zijn met zoveel ellende om je heen.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden