Kozyrev gaat in Noordwijk akkoord met Partnerschap voor Vrede Rusland blijft zich verzetten tegen uitbreiding NAVO

Rusland blijft zich verzetten tegen de uitbreiding van de NAVO met de landen van het vroegere Warschau Pact. Moskou wil ook dat de NAVO zich omvormt van een 'militaire alliantie' tot een politieke organisatie....

JOS KLAASSEN

Van onze correspondent

Jos Klaassen

NOORDWIJK

De Russische minister van Buitenlandse Zaken Andrej Kozyrev confronteerde de NAVO woensdag met deze standpunten tijdens de officiële ondertekening van twee akkoorden met de NAVO, waarmee Rusland de facto toetreedt tot het Partnerschap voor Vrede.

Vorig jaar ging Moskou al akkoord met het Partnerschap-programma, waarin conform de Russische eis werd vastgelegd dat Rusland wegens zijn status als 'wereldmacht' een aparte positie onder de parners bekleedt. Deze status werd vastgelegd in twee aparte documenten, één over de invulling door Moskou van het Partnerschap en één die voorziet in een 'brede en versterkte dialoog' tussen Rusland en het bondgenootschap.

Maar in december zorgde Kozyrev voor opschudding door onverwacht de ondertekening te weigeren, onder meer uit protest tegen de plannen van de NAVO om landen als Polen, Hongarije, Tsjechië en Slowakije op te nemen.

Nu gaat Moskou dus zijn betrekkingen met de NAVO verdiepen. Minister van Buitenlandse Zaken Hans van Mierlo waardeerde het als 'vooruitgang' dat Kozyrev weliswaar de oude Russische eisen heeft herhaald, maar er geen consequenties aan heeft verbonden. Kozyrevs optreden in Noordwijk karakteriseerde hij als 'het offensief van de glimlach' die de vijandigheid van december 1994 heeft vervangen.

Wat de Russen uiteindelijk willen bereiken is een 'paneuropees veiligheidssysteem'. Volgens Moskou kan de NAVO daarin alleen een rol vervullen, mits de alliantie een politieke organisatie wordt.

Kozyrev: 'Tegen wie zou de militaire NAVO gericht zijn? Tegen Rusland? Dan zou een nieuwe scheidslijn in Europa ontstaan. Tegen andere gevaren? Dan kunnen de NAVO en Rusland samen de kwestie aanpakken.'

De 'brede dialoog' tussen de NAVO en Rusland moet volgens Kozyrev vooral over deze vragen gaan. Kozyrev: 'Wij zijn geïnteresseerd in de dialoog over de hervorming van de NAVO. Nieuwe banden tussen Rusland en de hervormde NAVO zijn een belangrijk element in de Europese politiek.'

Een met oost-Europa uitgebreide NAVO druist volgens hem in tegen de Russische veiligheidsbelangen. Hij vroeg de alliantie te stoppen met de planning van de uitbreiding.

De NAVO daarentegen meent dat het lidmaatschap van Polen, Hongarije, Tsjechië en Slowakije de stabiliteit en veiligheid in Europa juist verhoogt.

NAVO-secretaris-generaal Willy Claes heeft vaker gezegd dat ook Rusland gediend is met de stabiliserende werking van het NAVO-lidmaatschap van de Oosteuropeanen. In Noordwijk zei Claes woensdag: 'De uitbreiding van de alliantie is niet tegen Rusland gericht, noch beperkt zij de Russische nationale veiligheidsbelangen.'

De 'brede dialoog' tussen de alliantie en Rusland omvat volgens de overeenkomst tussen de NAVO en Moskou van 22 juni 1994 drie terreinen:

* De uitwisseling van informatie over veiligheidspolitieke kwesties met een Europese dimensie.

* Politieke consultaties over kwesties van gemeenschappelijk belang.

* Samenwerking bij vredesacties.

Bij het eerste punt gaat het onder meer over de rol van de NAVO en Rusland in de Europese veiligheid, over nationale militaire doctrines, over preventieve diplomatie en het wijzigen van de defensie-industrie in een civiele.

Bij het tweede punt komen onderwerpen aan de orde als de niet-verspreiding van kernwapens, de smokkel van nucleair materiaal en 'specifieke crises in Europa'. Dat laatste is zeker voor de Russen van groot belang.

Zij hebben zich vaak genegeerd gevoeld als de NAVO plannen ontwierp voor haar aanpak in Bosnië - bijvoorbeeld het ultimatum aan de Bosnische Serviërs om de zogenaamde 'veilige gebieden' in Bosnië met rust te laten. Nu krijgt Moskou via de consultatieprocedures in het Partnerschap voor Vrede een voet tussen de deur in Brussel.

In het samenwerkingshoofdstuk gaat het naast vredeshandhaving ook om ecologische veiligheid, technologische zaken en humanitaire aangelegenheden.

In Noordwijk heeft de NAVO woensdag ook vergaderd met de Noordatlantische Samenwerkingsraad, waarin naast Rusland de overige GOS-landen en de Oosteuropese landen zitting hebben. In deze vergadering werd de 26 Partners voor Vrede verteld dat de NAVO hun binnenkort informeel gaat inlichten over de uitbreidingsstudie van de alliantie.

Deze studie over het 'hoe en waarom' van de uitbreiding van de NAVO komt op de volgende NAVO-raad in december aan de orde. Daarna gaat de NAVO bekijken welke landen lid kunnen worden en wanneer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden