Koude Oorlog herleeft door Russische actie op de Krim

In een crisis die de Koude Oorlog doet herleven, hebben Russische troepen dit weekeinde hun greep op de Krim verstevigd. Klemmende oproepen aan Moskou om de militairen terug te halen waren vruchteloos. De Oekraïense premier Arseni Jatsenjoek zei zondag internationale militaire steun te zullen vragen als de 'Russificering' van het schiereiland doorgaat. Kiev kondigde een algehele mobilisatie aan.

AMSTERDAM - 'Dit is geen dreiging, dit is een oorlogsverklaring aan mijn land', zei Jatsenjoek over het ingrijpen van Rusland. Russische militairen namen wapens en munitie in beslag op enkele bases van het Oekraïense leger en de marine op de Krim. Een andere basis werd omsingeld. De Oekraïense militairen werden opgeroepen de wapens neer te leggen en zich te onderwerpen aan het gezag van de nieuwe, pro-Russische premier van de Krim, Sergej Aksjonov.


De Amerikaanse president Barack Obama sprak zaterdag anderhalf uur met zijn Russische collega Vladimir Poetin over de crisis. Obama noemde het Russische optreden een 'duidelijke schending van het internationaal recht'. Poetin hield vol dat Rusland het recht heeft de Russen in Oekraïne te beschermen. Zondagavond toonde hij zich volgens een Duitse regeringswoordvoerder bereid met het Westen te praten over een politieke oplossing.


De vraag blijft of Rusland het conflict verder op de spits zal drijven en ook troepen naar het oosten en zuiden van Oekraïne zal sturen. Dat zou een enorme escalatie van het conflict betekenen.


Poetin kreeg zaterdag van de Federatieraad, de Russische senaat, toestemming om troepen in te zetten 'met het oog op de buitengewone situatie in Oekraïne en het gevaar voor de levens van Russische burgers'.


Moskou verwijst ook naar het verzoek van de pro-Russische autoriteiten op de Krim om hulp. Die rechtvaardiging roept herinneringen op aan het Sovjet-ingrijpen in Hongarije in 1956 en in Praag in 1968. Ook in die gevallen was sprake van 'broederhulp' aan bondgenoten die in het nauw waren geraakt.


Bij de Russische machtsovername op de Krim is afgelopen weekeinde geen schot gelost. De situatie heeft wel tot spanningen geleid in andere delen van Oekraïne. In verscheidene steden kwam het tot gewelddadigheden tussen Oekraïense en pro-Russische betogers.


In de oostelijke stad Charkov sleepte een menigte pro-Russische betogers Oekraïense activisten uit het gebouw van de regionale overheid. Sommigen moesten op hun knieën tussen de menigte door kruipen, terwijl ze werden geschopt en geslagen. Ze werden uitgemaakt voor fascisten. Onder gejuich van de betogers werd later de Russische vlag op het gebouw gehesen.


In Donetsk, de thuisbasis van de afgezette president Janoekovitsj, demonstreerden duizenden betogers voor aansluiting bij Rusland. Onder druk van de betogers werd een nieuwe, pro-Russische gouverneur gekozen. De nieuwe gouverneur, Pavel Goebarev, beloofde binnenkort een referendum te houden over de vraag of de regio bij Oekraïne moet blijven of zich moet aansluiten bij Rusland.


'We erkennen de autoriteiten in Kiev niet, zij zijn niet wettig', riep hij vanaf een podium. De betogers riepen 'Rusland! Rusland!' en 'Het zuidoosten zal geen fascisten toelaten!' Een demonstrante omschreef de nieuwe machthebbers in Kiev als 'slaven van de Europese Unie'.


Ook in Cherson, Dnepropetrovsk, Odessa en andere steden met een aanzienlijke Russische gemeenschap gingen betogers de straat op. In Kiev daarentegen riepen betogers om westerse actie tegen Rusland. Ze zwaaiden daarbij met vlaggen van Europese landen, waaronder de Nederlandse. Ook klonken er anti-Russische leuzen als 'Poetin, handen af van Oekraïne'.


De NAVO kwam zondagmiddag in spoedvergadering bijeen. Een militaire actie, zoals het zenden van oorlogsschepen, ligt niet voor de hand. Oekraïne is geen lid van de verdragsorganisatie, die als grondregel heeft dat een aanval op één lidstaat een aanval is op het hele bondgenootschap.


Crisis Oekraïne


de krim viert feestp2


zetbaas in zwarte coltruip3


dialoog van doven p4


commentaarp21

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.