Koude Oorlog- atmosfeer

President Obama heeft woensdag een overleg met zijn Russische collega Poetin afgezegd. Sinds 1989 waren de verhoudingen tussen beide landen niet zo kil.

De altijd moeizame verhouding tussen de VS en Rusland is woensdag verder verslechterd door het Amerikaanse besluit een bezoek van president Obama aan Moskou af te zeggen. Het is een zware diplomatieke zet, waardoor in beide landen echo's van de Koude Oorlog klinken.


De Russische opvang van de voortvluchtige Amerikaanse klokkenluider Edward Snowden is de aanleiding voor de ongebruikelijke stap. Maar de Amerikaanse frustratie zit aanzienlijk dieper dan het conflict over Snowden en de geheime documenten die hij openbaar maakte.


Ook de uitholling van democratische principes - zoals een vrije pers - en de agressieve behandeling van Russische homoseksuelen valt slecht in het Amerika van Obama, waar de homorechten juist zienderogen worden uitgebreid. Poetin geeft bovendien geen gehoor in de onderhandelingen over atoomwapens en hij blijft steun geven aan de Syrische dictator Assad; de regering-Obama dringt juist aan op Assads vertrek. Onderwijl woedt de Syrische burgeroorlog voort.


Obama zegt zodoende niet met goed fatsoen naar Moskou te kunnen afreizen. Wel is hij nog steeds van plan volgende maand de G20-top in Sint -Petersburg bij te wonen.


Volgens Poetins adviseur Yuri Ushakov draait het allemaal om de zaak-Snowden: 'Een situatie die wij niet hebben geschapen.' De uitnodiging voor Obama blijft staan, voegde hij eraan toe. Vervolgens hekelde Ushakov de Amerikaanse onwil om 'een gelijkwaardige relatie' op te bouwen.


Obama ziet Poetin als een sterke man die Amerika handig gebruikt als boeman. Dat valt niet te tolereren nu de Rus 'richting een koudeoorlogsmentaliteit afglijdt', zoals Obama dinsdag zei in het praatprogramma van Jay Leno.


Obama en Poetin zeggen keer op keer geen nieuwe Koude Oorlog te willen. Maar sinds 1989 heeft geen Amerikaanse president zo'n drastische diplomatieke stap genomen. Het kan wel eens een terugkeer zijn naar het koudeoorlogsgevoel, inclusief vijandbeeld en wederzijds onbegrip. Hoewel het ditmaal niet draait om botsende ideologieën.


Bij Jay Leno, voordat de beslissing bekendgemaakt werd, sprak Obama zich uit over de mensenrechten. Hij zei geen geduld te hebben 'voor landen die homo's of lesbiennes of transseksuelen op intimiderende of schadelijke manieren benadelen'. Op waarschuwende toon blikte hij ook vooruit naar de Olympische Winterspelen, volgend jaar in het Russische Sotsji. De meeste landen zullen het niet tolereren als homo's daar problemen krijgen, zei Obama.


Voor de Russen kan de Amerikaanse afwijzing onmogelijk als een verrassing zijn gekomen. Zeker nadat Washington alles had geprobeerd om Edward Snowden uitgeleverd te krijgen. In plaats daarvan kreeg Snowden vorige maand politiek asiel in het land waar journalisten en klokkenluiders met regelmaat worden opgesloten en gedood.


Stephen Fry: Poetin doet zoals Hitler in 1936

De Olympische Winterspelen mogen niet worden gehouden in het homofobe Rusland van president Poetin. Die mag niet het podium krijgen dat Hitler kon gebruiken tijdens de Olympische Spelen van 1936 in Berlijn. Dat betoogt de Engelse acteur en presentator Stephen Fry in een open brief aan de Britse premier Cameron en het Internationaal Olympisch Comité. Fry is jood en homo. Met de Spelen verhoogde Hitler zijn status in eigen land en daarbuiten, schrijft Fry. 'Het gaf hem zelfvertrouwen. Wat hij daarmee deed, weten we.' Volgens Fry is Poetin de misdaden van Hitler aan het herhalen. 'Dit keer tegen Russen die lesbisch, homo- of biseksueel of transgender zijn.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden