Kostuumdrama's van Brits actiewezen zijn voorbij

In maart beklommen twee Greenpeace-activisten de Big Ben. Als ze het volgende week weer zouden doen, lopen ze een groot risico naar beneden te worden geschoten....

Na Spiderman op de London Eye, Batman bij het balkon van Buckingham Palace, opstandige jagers op de vloer van het Lagerhuis en als lakei en ober vermomde journalisten met nepbommen in de buurt van koningin Elizabeth, president Bush en premier Blair is het voorbij met de kostuumdrama's van actievoerders. Een grote Britse traditie gaat verloren.

Al vanaf de zeventiende eeuw hebben Britten ludieke acties gevoerd tegen belastingen, ander ongerief of (vermeend) onrecht. In 1910 doste een groep studenten van Cambridge, onder wie de jonge schrijfster Virginia Woolf, zich uit als de keizer van Abessinin zijn gevolg om op een oorlogsschip te komen. De Suffragettes - de vrouwen die begin vorige eeuw voor gelijke rechten streden - ketenden zich vast aan het hek van Buckingham Palace of wierpen zich voor de paarden tijdens de Derby. Vietnam-demonstranten in de jaren zestig en demonstranten tegen kruisraketten in de jaren tachtig probeerden in carnavaleske outfits hun acties kracht bij te zetten.

Humor is altijd een belangrijk wapen geweest van Britse actievoerders: van John Lennon met zijn 'bed-ins' tot komiek Aaron Barschak die vorig jaar verkleed als Bin Laden prins William wist te kussen tijdens zijn 21ste verjaardagspartijtje, en jagerlobbyist Otis Ferry die in zijn vervalste introductiebrief om toegang te krijgen tot de Lagerhuisvloer de zinsnede opnam 'We kijken ernaar uit om jullie te zien.'

Maar deze humor zal niet langer worden getolereerd. Overal klonk het 'wat als', 'stel je voor' en 'het zou toch niet...' Achter elk dametje die de koningin een hand geeft, lijkt nu een afgezant van Bin Laden te kunnen schuilen en elke rugzaktoerist die langs Downing Street loopt, lijkt een raket tussen de slaapzak te hebben gerold.

Engeland leek deze week volkomen parano te zijn geworden. Er klonk een massale oproep tot het opwerpen van nog meer betonnen barricades en prikkeldraadversperringen rond het parlement en het houden van identiteitscontroles en fouilleringen in de hele omgeving.

De Britse politici en media leken in hun angst voor zelfmoordterroristen elke proportie uit het oog te verliezen en de incidenten tot ongekende tragedies op te blazen. Peter Hain - Blairs meest humorloze minister - zei dat met het binnenstormen van de jagerslobbyisten 'zijn ergste nachtmerrie bewaarheid was geworden'. Sky Television noemde de 'invasie' 'de ernstigste aanval op Westminster in de laatste honderd jaar', nog voor de bombardementen van Luftwaffe.

Het roer in Westminster gaat drastisch om. Scotland Yard-baas John Stevens praatte de Daily Express naar de mond met de verzekering dat in de toekomst zonder pardon op elk clown die beveiligingen omzeilt, kan worden geschoten.

Westminster wordt geen leuke plek meer om te bivakkeren. Na de aanslagen van de IRA in de jaren zeventig en tachtig waren straten in Londen - zoals Downing Street - al veranderd in een zwaar bewaakt fort. Nu lijkt elke openbaar gebouw in de hoofdstad een onneembaar bastion te worden. De met traditionele zwaarden uitgeruste 'mannen in kousenbroeken' die tot nu toe over de orde op de vergadervloer van Westminster waakten, zullen op last van de regering worden vervangen door politiemensen met machinegeweren in de aanslag. Nu een verslaggever van The Sun een nepbom mee naar binnen wist te brengen, zullen zelfs journalisten moeilijker toegang krijgen tot het centrum van de macht.

Politici worden hierdoor teruggedrongen in ivoren torens, juist op een moment dat het publiek - zoals bij het debat over het jachtverbod - toch al klaagt dat hun gekozen vertegenwoordigers zo vaak buiten de realiteit staan. Nu dreigt het volk ook zijn laatst mogelijkheid om zijn frustratie te uiten over de oorlog tegen Irak, het verbod op de jacht of het bezoekrecht van kinderen te worden ontnomen. Elke demonstratie met enige vorm van kolderieke wetteloosheid kan in een bloedbad ontaarden. Groot-Brittannis geen politiestaat, maar het lijkt er wel een; terwijl de laatste bomaanslag al weer zes jaar geleden plaatsvond.

Politici en bestuurders hebben altijd risico's moeten lopen. In de tijden van de Tudors en Stuarts eindigden de meeste politieke carris op het schavot. Ook nu zullen de politici moeten accepteren dat zij doelwit kunnen zijn. De koningin begreep dat deze week beter dat de ministers van Blairs kabinet. Zij riep op tenminste Buckingham Palace toegankelijk te houden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden