Kosten oorlog loden last voor VS

Toeval of niet, maar de 888 miljard euro die de VS de komende tien jaar moeten bezuinigen staat gelijk aan de kosten van Amerika's oorlogen in Irak en Afghanistan. Met de 353 miljard euro die alleen 'Afghanistan' sinds 2001 heeft gekost, zo leert een simpele rekensom, hadden de VS alle 34,3 miljoen Afghanen 48 jaar lang kunnen onderhouden.

AMSTERDAM - Nederland spendeert een half miljoen euro om één agent in het Afghaanse Kunduz op te leiden, bleek donderdag. Maar het zijn de VS die de kroon spannen als het gaat om de uitgaven voor de missies in Afghanistan en Irak de voorbije tien jaar. De teller van de oorlog in Irak, die net als 'Afghanistan' als een molensteen hangt om de nek van de Amerikaanse belastingbetaler, stond dinsdag op 595 miljard euro.


'We zijn bijna bankroet, net als Europa, en toch geven we zoveel geld uit aan deze oorlogen', zegt defensie-deskundige Chris Hellman vanuit Northampton, Massachusetts. Op de site Cost of War van zijn denktank National Priorities Project (NPP) is te zien hoe de dollars elke seconde wegtikken van beide oorlogen. Met de 888 miljard euro, berekende Hellmans onderzoeksorganisatie, hadden de ziektekosten van 259 miljoen Amerikanen een jaar lang betaald kunnen worden.


Hellman: 'Veel meer dan tien jaar geleden, hoor je de Amerikanen nu vragen wat met die gelden wel niet gedaan had kunnen worden. In het Congres wordt geroepen waarom we bruggen in Afghanistan bouwen en waarom niet in eigen land. De kosten van beide oorlogen kunnen anno 2011 niet meer genegeerd worden. Dat was in 2001 nog geheel anders.'


Is het verantwoord zoveel geld te pompen in Afghanistan om te voorkomen dat het weer een Al Qaida- en Talibanbolwerk wordt? Tien jaar geleden was het stellen van deze vraag vrijwel onmogelijk. 'Want dan was je niet patriottisch', zegt Hellman die al jaren Amerika's militaire uitgaven onderzoekt. De VS waren aangevallen en de terroristen in Afghanistan moesten worden uitgeschakeld. 'Bovendien, bij het beginnen van een oorlog zijn de kosten niet het belangrijkste aspect. Je doet het om stabiliteit in een land te brengen.'


Pas met het aantreden van president Obama, nadat al honderden miljarden waren besteed in Afghanistan en een overwinning uitbleef, kwam de omslag in Washington. Ook de wereldwijde financiële crisis speelde een rol. Obama noemde de alsmaar stijgende oorlogskosten als een van de redenen om de troepen tegen 2014 geheel terug te trekken.


Tot die tijd moeten de VS jaarlijks nog flink bloeden. Zo kosten beide conflicten dit jaar zo'n 118 miljard euro. Met de terugtrekking van de laatste soldaten uit Irak in december, hoopt Washington zijn eerste 'vredesdividend' te incasseren. 'Irak' zal net niet de geschiedenisboeken ingaan als 'de oorlog van 1000 miljard'.


Beide oorlogen zullen nog tot in lengte van jaren miljarden opslurpen. Uit een studie van het Amerikaanse Brown University, eerder dit jaar, bleek dat de totale kosten op de lange termijn zullen stijgen tot 2.700 miljard euro. Ook zal de medische zorg van veteranen en gewonde soldaten veel gaan kosten, evenals de vervanging van materieel.


Hellman vindt het niet populistisch om de Amerikanen erop te wijzen wat met al dat geld gedaan had kunnen worden in de VS. Op 'Cost of War' kan iedere Amerikaan berekenen hoe die honderden miljarden ten laste komen van hun stad of staat. Zo is de bijdrage van Miami, een stad van zo'n 400 duizend inwoners, aan beide oorlogen 660 miljoen euro. Hellman: 'Veel Amerikanen kunnen zich geen voorstelling maken van al die miljarden. Pas door het inzichtelijk te maken, vertaald naar hun eigen omgeving of op federaal niveau, wordt duidelijk wat de gevolgen zijn van een oorlog.'


Corruptie en toezicht

Zo konden met de Afghanistan-miljarden 7,7 miljoen brandweerlieden een jaar worden betaald. Of 6,8 miljoen leraren op basisscholen. Of 6,6 miljoen agenten. Het geld was ook goed om één jaar de beurs te betalen van 58 miljoen studenten. In plaats daarvan werd het besteed aan een oorlog in een land waar de vijand sterker lijkt dan ooit en de bevolking geen uitzicht heeft op vrede.


Hellman: 'De Amerikanen willen weten hoe lang dit nog gaat duren, hoe ziet het einde eruit? Want we hebben nu elke dollar in eigen land nodig. Er is ook het besef, met Afghanistan, dat we niet krijgen wat we willen. Er is zoveel geld daar verdwenen: door corruptie, door gebrekkig toezicht. Als we die 888 miljard euro niet hadden uitgegeven aan beide oorlogen, hadden we nu niet zoveel hoeven te bezuinigen in Washinhton. Het klinkt simpel, maar het is wel de harde realiteit.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden