Kostelijke uren met Mark E. Smith

In tijden niet meer zo'n vermakelijke popbiografie gelezen als Renegade, The Lives and Tales of Mark E. Smith. Smith, sinds meer dan dertig jaar de enige vaste kracht in The Fall, laat zijn verhaal optekenen door Austin Collings, en het zo in de ik-vorm vertelde verhaal blijkt een ongeevenaard staaltje mopperen op eigenlijk alles en iedereen.

Alleen van Gerard Reve kan langer dan drie pagina's gemopper aan, maar Smith kan er ook wat van. Iedereen krijgt er van langs: al zijn bandleden die hij versleten heeft, bijna net zo veel als dat hij platen uitbracht: vorige maand verscheen studio-album nummer 27 Imperial Wax Solvent. Journalisten natuurlijk ('I start to worry when I get a good review in The Guardian'). Platenmaatschappijen deugen uiteraard niet, maar ook de man die toch tot zijn grootste fans gerekend mocht worden, John Peel. Ook Peel heeft, zo beweerd Smith The Fall ondanks al zijn grootspraak twee jaar niet gedraaid. 'You've got to remember that to him I was selling out when we covered There's A Ghost In My House and infiltrated the charts.'

Smith moet niet zeuren, hooguit gaapt er in 1981 een gat van anderhalf jaar tussen twee sessies die de band voor Peel mocht opnemen. De 24 sessies die The Fall tussen 1978 en 2004 voor Peel opnam, vormen nog altijd een record. Terwijl ik dit tik luister ik naar de box waarop die allemaal verzameld staan, en het is misschien wel mijn favoriete Fall release.

Ik heb de band meer dan tien keer zien spelen. Voor het eerst in de Doelen, Rotterdam, 1982 toen ze twee drummers hadden, ten tijde van Hex Enduction Hour. Voor het laatst zag ik The Fall najaar 2006 in New York.

Na een krap half uur hield Smith het ale weer voor gezien, maar die cover van Hungry Freaks van Frank Zappa And The Mothers Of Invention was meesterlijk.

Altijd tegendraads, altijd spannend en meestal zeer geestig The Fall. Ook hun nieuwe plaat mag er weer zijn. Hoogtepunt is het bijna 12 minuten durende 50 Year Old Man. Als eerbetoon aan Smith draaide ik het maandagavond in Kamermuziek op KX Radio, en hoop dat niet iedereen dacht dat ik helemaal gek geworden was.

Ik had de nacht ervoor Renegade uitgelezen en begreep meteen weer waarom ik zo lang al die platen van The Fall was blijven kopen. Iemand die zegt dat hij in zijn huis drie stoelen heeft. Een voor hem, een voor zijn vrouw en een derde voor een eventuele bezoeker. Meer mensen laat hij niet tegelijk binnen. 'Voor je het weet is je huis veranderd in een hippie commune.'

Aardig en helemaal waar is ook wat hij over Johnny Cash te zeggen heeft. 'If you were a Cash fan in the 70's people thought you were a racist....Nobody gave a fuck about him in the late 70s and 80s and all of a sudden he is the new dead icon.'

Kostelijke lectuur, kortom en daarna raad ik aan het eveneens net verschenen Gig, The Life And Times of a Rock Star Fantasist te lezen van Simon Armitage. Schrijver/dichter Armitage (hij levert ook de wervende flaptekst aan Smiths Renegade) vertelt over hoe zijn dichtersschap en liefde voor rock 'n roll met elkaar verweven zijn. Armitage en ik zijn allebei van 1963 en opgegroeid met dezelfde popmuziek. The Smiths, Young Marble Giants, Wedding Present en andere John Peel favorieten (Bogshed!) komen voorbij maar het allermooist is het hoofdstuk dat hij aan The Fall wijdt. Armitage en Smith hebben nog eens het podium van Crossing Border gedeeld, al geloof ik na lezing niet dat organisator Louis Behre mooie herinneringen aan Smiths optreden zal hebben.

Gig is een verrukkellijk boek voor wie iets heeft met zowel literatuur als rock 'n roll, en twijfelt aan de meerwaarde van schrijvers op een concertpodium. Het boek zit vol typisch Britse zelfspot, en ik kreeg na Armitages relaas over een optreden van The Fall in 2005 meteen weer zin de band te gaan zien. Ook al zit alleen Smith zelf nog in The Fall die ik het beste vond, die van midden jaren tachtig.

Armitage: 'And The Fall are The Fall. I mean they're not The Fall - different drummer, different guitarists, different girlfriend on keyboards- but Smith is there, and as he once said, if it's just me and your granny on bongos, it's a Fall gig.'

Daar heeft niemand van terug. Na dertig jaar nog steeds niet.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden