Kosovo wordt ‘gisteren’ onafhankelijk

Niemand weet wanneer Kosovo onafhankelijk wordt. De inwoners van Pristina reageren ironisch of gelaten.

Van onze correspondent Olaf Tempelman

Wanneer wordt Kosovo onafhankelijk? De Albanese mannen van middelbare leeftijd die op zondagochtend met jas aan en peuk in de hand de kille marmeren koffiesalon van het Grand Hotel in Pristina bevolken, gooien als antwoord op die vraag de handen in de lucht: zij weten het ook niet.

De discussiërende mannen van Pristina – de ‘hoofdstad’ van Kosovo, officieel nog steeds een Servische provincie – zijn het spoor bijster. Veel van hun uitlatingen zijn ironisch. ‘Wanneer we onafhankelijk worden? Gisteren, eergisteren of vorig jaar.’

Besim is een man met een verweerd gezicht en zwarte wallen onder de ogen. Hij nipt aan een dubbele espresso en rookt sigaretten uit een pakje namaak-Marlboro, gekocht bij een van de armlastige handelaartjes op straat.

‘Luister. Wij Albanezen zijn hier 90 procent van de bevolking. Wij hoopten meteen na de oorlog van 1999 onafhankelijk te worden. Tienduizend van onze mensen waren omgekomen. Na deze tragedie was toch duidelijk dat Servië het hier voorgoed had verpest. Maar wat gebeurde er: het Servische regime maakte plaats voor een incompetent VN-bestuur. De mensen raakten steeds gefrustreerder Vier jaar geleden werden VN-voertuigen in brand gestoken.’

Besim blaast rookwolken uit. ‘Begin dit jaar kwam VN-gezant Ahtisaari eindelijk met een plan voor een onafhankelijk Kosovo. Beter laat dan nooit, dachten we. De Amerikanen en Europeanen zeiden: ‘In juni zullen jullie onafhankelijk zijn!’ Maar toen verhinderde dat shit-Rusland dat de VN-Veiligheidsraad het Ahtisaari-plan aannam. Poetin is een crimineel.’

Rusland heeft thans samen met de Verenigde Staten en de Europese Unie zitting in een speciale trojka. Die leidde de afgelopen maanden nieuwe, door Moskou afgedwongen onderhandelingen tussen Serviërs en Kosovo-Albanezen.

Vandaag verstrijkt de deadline. De conclusie van het trojka-rapport is al bekend, en stond vast vóór VS, EU en Rusland aan het karwei begonnen: de Servische regering in Belgrado en het Kosovo-Albanese gezag in Pristina zijn er ook onder leiding van de trojka niet in geslaagd overeenstemming te bereiken over Kosovo.

Belgrado verwerpt elke vorm van onafhankelijkheid, Pristina elke voortzetting van een staatsverband met Servië. ‘We kregen 120 dagen voor de onderhandelingen, maar na 1200 dagen was de uitkomst precies hetzelfde geweest’, luidde het droge commentaar van het EU-lid van de trojka.

Alom wordt gespeculeerd dat een nieuwe geweldsgolf in Kosovo ophanden is. Vooralsnog voel je die niet in de lucht hangen. Op zondag is Pristina gewoon een saaie oude Joegoslavische provinciestad. De hemel is even lichtgrijs als de betonnen hoogbouw. Op straat mengt de geur van steenkool zich met die van sigaretten van voorbijgangers.

Bij een macho standbeeld van een gesneuvelde soldaat van het Kosovo Bevrijdingsleger (UCK) liggen bloemen. Even verderop is een grote billboard verrezen van de in 2006 aan longkanker overleden Kosovaarse leider Ibrahim Rugova. Een andere poster wordt weggehaald. Daarop prijkten de cijfers ’12-45’, een zinspeling op een nieuwe VN-resolutie die de huidige resolutie ‘12-44’ – waarin staat dat Kosovo deel blijft van Servië – moet vervangen.

Het verdwijnen van dat affiche is symbolisch: een nieuwe VN-resolutie over Kosovo komt er niet. Algemeen wordt verwacht dat de VS en de EU (minus onder meer Griekenland en Spanje) Kosovo binnenkort eenzijdig zullen erkennen. Wanneer precies, is onderwerp van speculatie.

‘Onafhankelijkheid met of zonder de goedkeuring van de Veiligheidsraad, het kan me niets meer schelen’, zegt Tim, een Albanese jongen die bedient in de trendy bar Strip Depot. ‘Wij willen gewoon zo snel mogelijk een normaal land worden, zonder corrupte VN-bureaucraten en zonder reisrestricties. Op dit moment is Kosovo een arm reservaat waarin we met een paar miljoen opgesloten zitten.’

Strip Depot is in Pristina een vooruitstrevende plek. Uit de luidsprekers klinkt loungemuziek. Het meubilair bestaat uit chique sofa’s en fauteuils. In tegenstelling tot de oude koffiehuizen van de stad zitten mannen en vrouwen hier door elkaar. Je kunt hier ook weer Servisch spreken, elders in Pristina is dat nog steeds riskant.

Een van de Serviërs die hier dagelijks komen is Milana, een jonge vrouw met sluik zwart haar. Er is de laatste jaren toenadering tussen de gemeenschappen, zegt zij, althans bij de hoogopgeleide jongeren. Over de toekomst van Kosovo praat Milana echter ook in Strip Depot liever niet. ‘Daar komt alleen maar narigheid van.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden