Kosovo-missie vooral slagveld van liefde

HET grappigste beeld van de afgelopen week was ongetwijfeld de beëdiging van de Duitse soldaten in Berlijn, die werd verstoord door linkse demonstranten....

Minister van Defensie Scharping noemde de demonstratie achteraf smakeloos, maar ook hij kon zijn mondhoeken op dat moment nauwelijks omlaag houden. 'Tucholsky hat recht', stond op een van de paraplu's die de demonstranten mee naar binnen hadden gesmokkeld. Daarmee doelden ze op diens beroemde uitspraak 'Soldaten sind Mörder'. Het constitutionele hof in Karlsruhe besloot ooit dat het bij de uitspraak van Tucholsky niet om een belediging van personen ging, omdat 'soldaten' eerder slaat op een groep dan op personen.

Bondskanselier Schröder vindt de huidige Duitse soldaten helemaal geen moordenaars. Als je zijn toespraak tot de rekruten mag geloven, doet de Duitser in uniform geen vlieg kwaad meer. De nieuwe soldaten marcheerden en salueerden bij hun beëdiging weliswaar gedisciplineerd, ze staan volgens Schröder in een 'anti-militaristische traditie'. Ze maken niet langer deel uit van een 'veroveringsleger', maar van een 'vredesstrijdmacht'.

Schröder zegt het er nadrukkelijk bij, want nu in Kosovo voor het eerst sinds 1945 Duitse soldaten zijn ingezet, worden er toch veel vergelijkingen getrokken met de Tweede Wereldoorlog - een recentere oorlog hebben ze niet in Duitsland. Dus toen de Bundeswehr-tanks bij binnenkomst in Kosovo onder bloemen werden bedolven, waren de media opgelucht. Eindelijk waren Duitse tanks eens welkom! Een dwarse columnist dacht onmiddellijk aan de juichende menigten bij het binnentrekken van Hitlers Wehrmacht in Oostenrijk (1938) en Oekraïne (1941), maar verontschuldigde zich meteen voor de ongerijmde vergelijking: 'Zo werken Duitse hersens nu eenmaal'.

Toen een Britse correspondent een verhaal bracht over het heldhaftige optreden van Bundeswehrmajoor List ('de dapperste man die ik ooit heb gezien'), was het enthousiasme in Duitsland groot. 'Goede soldaten waren de Duitsers altijd al', schreef Bild-commentator Peter Boenisch. 'Maar vaak vochten ze voor een slechte zaak.' Dat het buitenland nu complimenten uitdeelt aan Duitse soldaten, toont volgens Boenisch dat het nieuwe Duitsland een deel is geworden van een vrij Europa. 'En meer willen we ook niet zijn.'

De passage over de goede soldaten was wel ongeveer de meest nationalistische retoriek die de Duitse boulevardpers zich rond de Kosovo- inzet heeft gepermitteerd. Terwijl de Britse tabloids de luchtoorlog tegen Joegoslavië zoals gebuikelijk begeleidden met oorlogszuchtige koppen ('Clobba Slobba'), zette Bild dezelfde lettergrootte in voor bezorgde uitingen als 'Angst um unsere Jungs'.

Het is voor de Duitsers van nu onwennig en ongemakkelijk om hun landgenoten bijna live een Serviër te zien doodschieten, zoals op een van de eerste dagen van de Duitse operatie in Prizren gebeurde. Soldaten zijn dan misschien geen moordenaars, ze moeten soms wel doden, ook als ze bij een vredesmacht dienen.

Wie de verslagen van het Duitse optreden in Kosovo volgt, is bereid zonder meer te geloven in Schröders vredelievende opvatting van de Duitse soldaat. De op televisie geïnterviewde officieren klaagden de eerste dagen over 'stress' en maakten zich vooral zorgen of de jongens het mentaal allemaal wel aan zouden kunnen.

De Bundeswehr-psychologen hebben de officieren grondig voorbereid op hun taak: soldaten die met starre, wijdopen ogen in het niets staren, moeten uit de gevarenzone worden gesleept en door lichamelijk contact gerustgesteld. 'Wie zoiets overkomt is geen 'zacht ei', maar een mens, die normaal op een abnormale situatie reageert', zei een van de opleiders tijdens de voorbereiding op Kosovo.

Bij gijzeling wordt de soldaten aangeraden 'de heroïsche beelden van de televisie te vergeten en niet te proberen de held uit te hangen'. Je kunt bij verhoor maar beter meteen doorslaan, 'een militair geheim is na 48 uur meestal geen geheim meer.' Het belangrijkste is, er levend vanaf te komen.

Het thuisfront krijgt een informatiefolder over de omgang met getraumatiseerde soldaten: 'Als hij alleen nog voor zich uit staart en niet meer dezelfde is, moeten de families de Bundeswehr inschakelen.' Het gaat in Kosovo vaak over de dierbaren thuis. Uit het dagboek van een officier: 'Ik denk aan mijn dochter, heb me al vier dagen niet gemeld'.

De soldatenvakbond sloeg onlangs alarm. De maandenlange scheiding van de geliefden in Duitsland leidt in steeds meer veel gevallen tot verbroken verlovingen en huwelijken. Der Spiegel vertelde hoe de chauffeur van de Duitse commandant in Kosovo met tijdelijk verlof naar Duitsland kwam. Aan de telefoon was het contact met zijn vriendin nog normaal, maar op het vliegveld stond niemand te wachten. Toen hij thuiskwam, was hun woning leeg.

De vakbond zal de geestelijke hulpverlening aan de soldaten in Kosovo uitbreiden. 'De gevaarlijkste missie van de Bundeswehr eist vooral slachtoffers op het slagveld van de liefde', concludeerde Der Spiegel.

De Duitsers kampen kortom met de typische zorgen van de moderne westerse vredessoldaat. Kanselier Schröder heeft gelijk: met de Duitse soldaten die deze eeuw voor Kaiser en Führer vochten aan de Somme en in Stalingrad heeft dit weinig meer te maken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.