'Kosovo lijkt op oorlog in Bosnië'

De Amerikaanse onderminister voor humanitaire aangelegenheden, JOHN SHATTUCK, heeft in Kosovo 'afgrijselijke gruweldaden' gezien. Samen met Senator Dole heeft hij Milosevic persoonlijk verantwoordelijk gesteld voor de humanitaire ramp die in Kosovo dreigt....

ANET BLEICH

OP HETZELFDE moment dat in Washington de vlam in de pan sloeg (onafhankelijk aanklager Kenneth Starr stuurde vrachtwagens vol dozen naar Capitol Hill), was John Shattuck, onderminister op het State Department voor humanitaire aangelegenheden, ooggetuige bij een heel ander type brandhaard.

Vier dagen reisde Shattuck, samen met de Republikeinse senator en voormalige presidentskandidaat Bob Dole, door Kosovo, Servië en Montenegro.

Op de terugweg in Den Haag maakte Shattuck er geen geheim van dat hij geschokt was door wat hij in Kosovo heeft gezien. 'We hebben in Kosovo afgrijselijke gruweldaden zien gebeuren'.

Zijn kortstondige bezoek heeft voldoende voorbeelden opgeleverd. De Amerikaanse delegatie zag een granaataanval op vluchtende burgers, waarbij zeven doden vielen en meer dan dertig gewonden. Er werden Albanese burgers opgepakt, en de mannen werden gescheiden van de vrouwen en kinderen. 'We vonden dat luguber', vertelt Shattuck, 'omdat we dat patroon uit Bosnië kennen, en we weten hoe het daar, in Srebrenica bijvoorbeeld, met de mannen afliep.'

Dus telefoneerden de Amerikanen onmiddellijk vanuit Kosovo met het bureau van Milosevic om te protesteren. Met succes: 536 mannen zijn gisteren vrijgelaten, 73 zitten nog vast, maar Milosevic heeft toegezegd dat het Rode Kruis hen mag bezoeken.

Shattuck is blij met dit bescheiden succes, maar stelt vast dat internationale aanwezigheid hard nodig is om de vinger aan de pols te kunnen houden bij nieuwe willekeurige arrestaties.

Ernstige zorgen maakt hij zich ook over de situatie bij Krucevac, een dorpje bij Pec, waar tussen de veertig- en de zestigduizend Albanese vluchtelingen zijn omsingeld door Servische troepen. Dole en hij hebben, vertelt hij, deze kwestie aangekaart bij Milosevic, maar veel leverde dat niet op.

'President Milosevic verzekerde ons dat zijn troepen burgers geen kwaad deden. Wij hebben duidelijk gemaakt dat die bewering volkomen en absoluut in strijd is met de feiten, zoals je die in Kosovo kunt zien.'

De gesprekken in Belgrado met de Servische president verliepen niet bevredigend. 'We hebben uiteengezet dat het Rode Kruis nog altijd niet in staat is z'n werk te doen in Kosovo, hoewel dat al eerder aan de Russen was beloofd. We hebben het gehad over de terugkeer van de honderdduizenden vluchtelingen naar huis. Milosevic zei dat ze volgens hem naar huis konden en moesten gaan, maar we hebben hem aan z'n verstand proberen te brengen dat ze doodsbang zijn en dat absoluut niet durven, zolang zijn veiligheidstroepen zo huishouden. Hij zegt dan dat hij er ook niets aan kan doen, zolang de Albanezen geen bestand willen, maar wat wij hebben gezien is een door niets gerechtvaardigd, keihard optreden tegen burgers.'

'Dole en ik hebben Milosevic gewaarschuwd dat we hem persoonlijk verantwoordelijk stellen voor de humanitaire ramp die in Kosovo dreigt, als zijn troepen nog even zo doorgaan. We hopen van harte dat hij die waarschuwing ter harte neemt.'

Shattuck hoopt dat de boodschap is overgekomen. Hij vindt dat Kosovo akelig veel associaties oproept met de oorlog in Bosnië, maar is niet bereid om hardop te zeggen dat de NAVO Servië zou moeten aanpakken. 'Ik vertel u hoe de zaken ervoor staan, laat anderen zeggen welke concrete reactie hierop past.'

Zou Milosevic niet gerustgesteld denken dat de NAVO nog lang niet zover is en dat ze in Washington wel iets anders aan hun hoofd hebben, dezer dagen? Over de NAVO wil Shattuck zich niet uitlaten, hij toont zich erg tevreden over de samenwerking met de EU.

Maar dat de affaire-Lewinsky afleidt, wil hij wel brommerig erkennen. 'Er is van alles aan de hand op dit moment, dat valt niet te ontkennen. Maar vergeet niet dat het in Amerika traditie is dat de buitenlandse politiek zich niet houdt aan de partijgrenzen en op de Balkan is dat helemaal zo.

Senator Dole heeft Milosevic dat ook indringend voorgehouden en gezegd dat hij niet zal schromen om zijn contacten met het Congres ten volle te benutten. Daarom ben ik ook erg blij dat we met z'n tweeën waren'.

Anet Bleich

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden