Korthand

'Er zein in du needurlandsu taal 34 klangkun die voorgustelt wordun door 26-4=22 leturs. 22 klangkun wordun elk voorgustelt door 1 letur....

Om het proobleem van du dieverzu uitspraak op tu losun, is het eigunluk noodig om voor elk van du 34 klangkun een 'uunieku' letur tu maakun.'

Hedenlands citeert Jan Carlier (http://home.soneraplaza.nl/qn/prive/jp.carlier) en zijn oplossing voor het probleem dat één letter meerdere klanken kan hebben, afhankelijk van de context. Het alfabet wordt in zijn voorstel langer, maar de meerklanken verdwijnen.

'Probleem? Hoezo probleem?'

Ja, daar zegt u iets. Een argument dat spellingsvereenvoudigers vaak gebruiken, ook Jan Carlier, is dat een simpeler systeem makkelijker te leren is. Hedenlands vraagt zich dan altijd af waarom dat zo nodig moet.

Loopt het uit de hand met de werkdruk onder 6- tot 10-jarigen? Kan het zo niet langer? Is er een alarmerende toename van karoshi onder scholieren?

'Karoshi?'

Da's Japans. Betekent dood door overwerk.

Als zo'n vereenvoudigd systeem tijd bespaarde, had je er op langere termijn ook nog wat aan. Tijdgebrek, overwerktheid, stress en maagzweren komen vooral voor bij mensen van middelbare leeftijd, dus die zouden daar baat bij hebben, maar zo is het niet. Integendeel, dat is de leeftijdsgroep die bij een spellingsherziening al het werk kan opknappen! Die kunnen al die boeken gaan vertalen en opnieuw drukken, voorlichtingsmateriaal maken en verspreiden, lesprogramma's aanpassen, bijscholingscursussen geven en noem maar op. En dat allemaal om in hun tijd zwemmende kleuters een paar uur te besparen! Waar zijn we dan. . .(maak deze zin zelf af.)

'Het heet natuurlijk SMS-taal', schreef onze vaste correspondent René Appel naar aanleiding van de stukjes over soundspelling. Hedenlands heeft groot respect voor het werk van professor Appel, maar hier moet Hedenlands hem toch tegenspreken. SMS-taal is een vorm van korthand, als wij het Engelse shorthand even zo mogen vertalen, maar niet elke vorm van korthand is SMS-taal. Als Lewis Carrol in zijn brieven al elementen van soundspelling gebruikte, zoals briefschrijver Camiel Koomen opmerkt, als Astrid Lindgren het in de jaren vijftig al in haar Pippi Langkous gebruikte en als the artist formerly known as Tafkap zijn lyrics begin jaren tachtig al zo noteerde, kun je toch moeilijk beweren dat het de taal van de short message service is. Maar goed, misschien bedoelde René dat de korthandcultuur door opkomst van de SMS wel een sterke impuls heeft gekregen, en dat kan Hedenlands natuurlijk alleen maar onderschrijven.

Zie bijvoorbeeld de website www.mobilefreaks.nl/smstaal/, waar een verzameling is aangelegd. Geen al te uitvoerige overigens, er zijn vast grotere.

Mailer Jan Jansen uit Utrecht vindt het maar niks, al dit geknutsel.

'Hebben we na vele eeuwen spellingen met alfabetten, gaan jullie een tekenschrift ontwikkelen met tekens voor lettergrepen', moppert hij. Toen Gerard Reve, of hoe hij op dat moment precies heette, in 1970 het woord 'een' begon te vervangen door het cijfer '1', wist hij Jansen daarmee 'mateloos te ergeren' en aangezien het vermogen tot ergernis met het klimmen der jaren alleen maar groeit, moet de geconcentreerde opeenhoping van dit gehate verschijnsel in Hedenlands de afgelopen weken de heer Jansen welhaast tot ontploffing hebben gebracht, zeker als hij ook nog druk was vanwege een spellingsherziening. In elk geval had hij dan geen tijd gehad zijn afkeer van soundspelling op dichterlijke wijze kracht bij te zetten:

ik zie een eend

ik zie één eend

ik zie 1 eend

ik zie 1 1d

ik zie eeneend

ik zie 11d

ik zie elfd??

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden