Kort Amerikaans

Acht dagen voor 2 november was er maandag het bericht dat de 80-jarige opperrechter William Rehnquist in het weekeinde is geopereerd aan schildklierkanker....

De rechters in het negenkoppige Hooggerechtshof worden voor het leven benoemd, door de president. Het huidige gezelschap is overwegend conservatief. Gezien de gevorderde leeftijd van een aantal ligt het in de rede dat de nieuwe president drie en misschien wel vier nieuwe leden kan benoemen in Amerika's hoogste rechtscollege. Het zijn machtige posities en daarom zwaar beladen, politieke benoemingen.

Anders dan de Hoge Raad toetst het Hooggerechtshof politieke regelgeving aan de Grondwet. Als je bijvoorbeeld meent dat de regering gevangengezette, zogeheten 'vijandige strijders' niet de essentie van een beschaafde rechtsgang mag onthouden, kun je met die opvatting naar het Hooggerechtshof lopen.

In dit geval meende een meerderheid van het Hof - dat was eind juni - dat de gevangenen van Guantmo Bay inderdaad niet zonder aanklacht voor onbepaalde tijd kunnen worden vastgezet.

George Bush heeft in de verkiezingscampagne geregeld geklaagd dat de rechtbanken in het land te veel, wat hij noemt 'activistische rechters' kennen. Hij heeft zijn bewondering voor de twee conservatiefste leden van het Hooggerechtshof niet onder stoelen of banken gestoken.

John Kerry, gevraagd naar het type rechter dat hij in het Hooggerechtshof zou willen zien, heeft gezegd dat hij niet iemand zal benoemen die de tere abortuswetgeving in de Verenigde Staten wil ondermijnen.

Rehnquist is in 1972 door de Republikein Richard Nixon in het Hof benoemd; Reagan maakte hem in 1986 tot opperrechter. De meest spraakmakende uitspraak onder zijn leiding was die van vier jaar geleden toen het Hooggerechtshof de klacht van de Democratische presidentskandidaat Al Gore over het verloop van de telling der stemmen in Florida verwierp en de facto Bush tot president benoemde.

De opperrechter heeft grote invloed op de vraag welke zaken het Hof wel en welke het niet in behandeling neemt. Ook wijst de opperrechter onder zijn collega's de rechter aan die over een bepaalde zaak een eerste schriftelijke opinie moet formuleren. Dat is vaak bepalend voor het verloop van de discussie tussen de negen.

Als Rehnquist moet aftreden ligt er voor de president een enorme kans de kleur van het Hooggerechtshof voor decennia te bepalen. De vraag is: wie is de president? Buitengewoon interessant wordt het als Kerry de verkiezingen wint en opperrechter Rehnquist zich v20 januari, de dag van de inauguratie van de president, terugtrekt. De verwachting is dat Bush in dat geval zeker zal proberen met de aanwijzing van een conservatieve jurist een zware erfenis na te laten.

***

Als je de president en vice-president Dick Cheney om zich heen ziet slaan (Bush noemt Kerry inmiddels 'een gevaar'), ben je geneigd te denken dat ze in het Republikeinse kamp liefhebber zijn van het gevecht op de mat. Dat valt mee - of tegen, zo je wilt.

Maandag was de oude first lady Barbara Bush, de moeder van George W., op campagne in Blue Bell, Pennsylvania. Ze had een heldere boodschap: iedereen moet op haar zoon stemmen. In het voorbijgaan zei ze dat de aanvallen op haar zoon 'mij dezer dagen ietsje meer doen lijken op de vulkaan St. Helena dan op moeder Teresa'.

Ook meldde ze nog dat haar man, de oude president Bush, 's avonds 'vloekend' naar het nieuws zit te kijken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden