InterviewHenk van Essen

Korpschef Henk van Essen: ‘Politie komt meer dan 600 miljoen euro tekort’

De politie komt minstens 600 miljoen euro tekort om het capaciteitsprobleem aan te pakken, zegt korpschef Henk van Essen. ‘En dan nog kunnen we niet aan alle verwachtingen voldoen.’

Henk van EssenBeeld Kiki Groot

Hij pleit vurig voor meer wijkagenten. ‘Onze zichtbaarheid in de wijk moet beter. Mensen willen de wijkagent kennen, en gekend worden.’ Lokale verankering is de ruggegraat van de politie, maar die wordt uitgehold, zegt Henk van Essen, de nieuwe korpschef. ‘Ik heb minstens 3.500 extra mensen nodig om de aspiranten uit de basisteams te halen.’

Bedoelt u dat studenten werk doen waarvoor ze nog niet helemaal zijn opgeleid?

‘Ze horen niet als volwaardige dienders te worden ingezet, maar dat komt nu wel voor, ja. Ze zijn nodig om de tekorten aan te vullen. Ik zie versterking van de basisteams als een van mijn belangrijkste opdrachten. Onze basisteams zijn de ogen en oren van de wijk. Als dat hapert, krijg je de situatie dat jonge jongens snel en ongezien heel grote criminelen kunnen worden.’

De politie moet volgens Van Essen sneller meebewegen met de veranderingen in de maatschappij. ‘Het kan niet zo zijn dat als jij zegt: ik heb een mishandeling gefilmd, de politie vervolgens zegt: geef uw telefoon maar hier, wij trekken hem leeg, kom hem morgen of maandag maar weer ophalen. Of dat jouw computer is gehackt en een agent niet weet wat hij met zo’n aangifte moet. Onze infrastructuur is niet up-to-date. Wij hebben te maken met ongelofelijk veel terabytes aan informatie, en daarvoor is hoogwaardige technologie een vereiste.’

Kort gezegd: de politie komt ruim 600 miljoen euro tekort voor capaciteitsproblemen en modernisering. ‘En dan heb ik het nog niet over achterstallig onderhoud, zoals capaciteitsgebrek bij het toezicht op wapenvergunningen, migratie en mensenhandel, en over de bijscholing van alle 66 duizend mensen omdat er een nieuw Wetboek van Strafvordering aankomt.’

Eigenlijk wilde Henk van Essen geen korpschef worden. Nog één jaar zou hij dienen als plaatsvervangend korpschef en daarna stoppen. Gaan reizen. En ‘gewoon meedoen met de dingen in het dorp waar ik woon’.

Maar het pakte anders uit. Afgelopen mei volgde hij Erik Akerboom op als hoogste baas bij de politie. ‘Mijn eerste halfjaar was druk, intens, hectisch en soms zwaar, maar ik haal er meer energie uit dan ik had gedacht’.

Wat doet u anders dan uw voorganger?

‘Toen Erik kwam, was de reorganisatie van 26 regionale korpsen naar Nationale Politie nog volop gaande. Omdat die bestuurlijk en operationeel een landelijke positie moest veroveren, richtte Erik zich vooral op de buitenwereld. Onder hem bleef het vertrouwen van het publiek heel groot, terwijl de hele winkel werd verbouwd. Ik richt mijn aandacht nu meer op de binnenkant, want daar is het vertrouwen gedaald. Dat moet omhoog.’

Hoe gaat het met de reorganisatie?

‘De politie is nooit af.’

Een reorganisatie wel.

‘We hebben nog veel mensen op een tijdelijke werkplek zitten. Omdat iedereen graag een definitieve functie wil, voelen mensen zich niet altijd gesteund. Maar met ‘nooit af’ bedoel ik dat de politie altijd blijft veranderen, wij moeten meebewegen met wat de buitenwereld van ons vraagt. En er zal altijd meer werk zijn dan we aankunnen. Ik krijg weleens de vraag: hoeveel rechercheurs heb je nodig zodat alle zaken worden opgelost? Maar de vraag is of we dat echt willen.’

Dat zou wel prettig zijn.

‘In theorie kunnen we bij elke fietsendiefstal camerabeelden opvragen en buurtonderzoek gaan doen. Maar de vraag is of de samenleving dat ook echt van ons verwacht.’

De samenleving zal dat ook prettig vinden.

‘Ja, maar dan vraag ik diezelfde samenleving: als dat betekent dat de politie – ik noem maar wat – tienduizend politiemensen extra nodig heeft om dat allemaal te doen, wilt u daarvoor dan veel meer belasting gaan betalen? Politiesterkte is niet gratis, hè. Persoonlijk leg ik de ondergrens bij high impact crime – roofovervallen, ernstige zedendelicten, mishandeling. Zaken die de lichamelijke integriteit raken. Die móéten we hoe dan ook oppakken.’

Lukt dat altijd?

‘Helaas blijven ook die zaken soms te lang liggen.’

Na enig uitzoekwerk antwoordt Van Essens woordvoerder dat er 27.905 ‘plankzaken’ zijn waar de politie niet aan toekomt wegens capaciteitsgebrek. Daarvan is ruim een kwart zo’n high-impactzaak. In ruim drieduizend van die zaken lijkt duidelijk wie de dader is, maar wordt daar nog niets mee gedaan.

Om die achterstanden weg te werken, heeft de politie ook nog eens zeker duizend extra rechercheurs nodig, zegt Van Essen.

‘Het kabinet heeft vorig jaar extra miljoenen in de politie geïnvesteerd.

‘Dat geld ging vooral naar repressie, naar de aanpak van drugscriminaliteit en ondermijning, en dat was hard nodig. Maar je moet ook willen investeren in preventie. Veiligheid vergroten, begint bij het voorkomen van onveiligheid.’

De groei van de politie is de afgelopen jaren achtergebleven bij de groei van de bevolking, en het politiebudget groeide niet mee met de inflatie, stelt Van Essen. ‘En dat is gek. Een adhocbeleid van de politiek ten opzichte van de politie kan echt niet. Je kunt niet het ene moment ineens bezuinigen, en als er iets vreselijks gebeurt ineens hard groeien. Het is een misvatting dat bij extra geld ook meteen de volgende dag extra mensen klaarstaan. De aanlooproute voor het versterken van de politie kost drie jaar: je moet gaan werven, opleiden en investeren in opleidingscapaciteit. Ook krimp heeft een lange remweg: je schuift niet overnight een groot aantal agenten aan de kant.’

De hele rechtsstaat heeft een duurzame financiering nodig, stelt de korpschef, ‘waarbij we meegroeien met de bevolkingsgroei en de inflatie. Dat doen we al jaren niet. En mind you: de rechtsstaat is de basis waarop de samenleving draait. Dat extra geld is hard nodig voor het vertrouwen.’

Vertrouwen in wat?

‘Dat de overheid er voor je is.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden