Koreaanse multinationals betaalden president miljoenen, maar waarom?

Na de urenlange ondervraging was het moeilijk geen medelijden te krijgen met Samsung-baas Lee Jae-yong. De 48-jarige vicepresident van de elektronicagigant werd dinsdag door Koreaanse parlementariërs meerdere malen als een schooljongen voor schut gezet. 'Als u niets kunt onthouden, hoe kunt u dan ooit zo'n groot bedrijf leiden?'

De parlementaire enquete in Zuid-Korea. Beeld epa

De complete top van de negen grootste Koreaanse bedrijven, waaronder ook Hyundai en LG, zat dinsdag in het beklaagdenbankje op de eerste dag van een parlementaire enquête naar het schandaal rond 'paleisfluisteraar' Choi Soon-sil, dat het land al weken in zijn greep houdt. De vertrouwelinge van president Park zou haar positie hebben gebruikt om, al dan niet in samenspraak met Park, Koreaanse bedrijven te dwingen miljoenen euro's te doneren aan twee vage stichtingen. Choi haalde vorig jaar binnen een week 60 miljoen euro op en en het parlement vraagt zich nu af of de bedrijven niet heel makkelijk hun chequeboekje trokken. Kregen ze er wellicht iets voor terug?

Vooral Samsung-baas Lee - wiens vader door ziekte is uitgeschakeld en alleen nog in naam de scepter zwaait - kreeg het zwaar te verduren voor het oog van miljoenen televisiekijkers. Zijn bedrijf doneerde het meest, 16 miljoen euro, en betaalde daarnaast ook nog eens de wedstrijdpaarden voor Choi's dochter.

Lee maakte bij aanvang excuses, zonder precies uit te leggen waarvoor, en probeerde daarna de meeste vragen te ontwijken. Zo zei hij keer op keer dat hij niet wist wie opdracht had gegeven voor de donaties. Ook kon hij zich veel 'details' niet meer herinneren. Dit tot woede van de soms rood aanlopende parlementsleden. 'Weet u iets? Wat weet u wél?', brieste een van hen.

De sessie veranderde geleidelijk aan in een complete ondervraging van Lee, die zich ook moest verantwoorden voor zijn belastingopgave en de manier waarop zijn bedrijf met zieke werknemers omgaat. Toen Lee weer eens het antwoord schuldig moest blijven, riep een commissielid uit: 'Hoe is dit mogelijk? Is het misschien omdat we eigenlijk in de republiek van Samsung wonen?'

Unieke ondervraging

De keiharde ondervraging van Lee, de derde generatie die de lakens uitdeelt bij het miljardenbedrijf, was uniek in een land waar politici en zakenlui vaak onder een hoedje spelen. En waar veel Koreanen stiekem best wel trots zijn op de grote familiebedrijven die wereldfaam genieten. Zeker op Samsung, dat goed is voor ongeveer een vijfde van het bbp van het land.

Het Choi-schandaal heeft echter onvermoede krachten losgemaakt. Al weken gaan miljoenen Koreanen de straat op om het aftreden van Park te eisen. De openbare aanklager zegt genoeg bewijzen te hebben dat de president medeschuldig is aan afpersing. Aanstaande vrijdag stemt het parlement over een motie om haar af te zetten.

Toch verklaarde geen van de topmannen dat ze gedwongen waren de miljoenen te 'doneren' of dat een tegenprestatie gegarandeerd was. 'We deden het omdat de rest het ook deed', was een veelgehoorde reactie. De bestuursvoorzitter van energiegigant GS legde uit dat het voor zakenlui in Zuid-Korea 'niet gebruikelijk is een verzoek van de regering naast je neer te leggen'.

Veel van de bazen beloofden in nogal algemene termen hun leven te beteren, ook Lee. 'Door deze crisis realiseer ik me dat we onszelf moeten veranderen', was een van de zinnetjes die hij debiteerde. Voor een van de commissieleden was dat de druppel. 'Stop met deze belachelijke antwoorden en excuses', schreeuwde hij door de zaal.

Lee Jae-yong van Samsung. Beeld epa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden