Koppensneller uit Almere: hier gestoorde, daar held

Internationaal staat Khalid K. symbool voor de gruweldaden van moslimfundamentalisten. Twee jaar geleden vertrok hij vanuit Almere naar Syrië en Irak. Wat voor man is hij?

Khalid K. strijdt in zowel Syrië als Irak. Op sociale media is hij al enkele malen doodverklaard. Beeld Twitter

'Niet stabiel' in zijn hoofd. 'Echt ziek.' In de plaatselijke Abou Bakr Assadik-moskee kent iedereen Khalid K., die internationaal bekendstaat als de 'koppensneller uit Almere'. Maar weinig moskeegangers hadden contact met de Iraakse Koerd. In de gebedsruimte liet hij zich zelden zien. Als hij in de moskee was, zat hij beneden in een recreatiezaaltje met een groepje verse bekeerlingen. Die hingen aan zijn lippen.

Hoeveel jongeren hij heeft aangezet om in Syrië te gaan strijden of er humanitaire hulp te verlenen, is onduidelijk. Volgens een woordvoerster van de gemeente Almere is maar één plaatsgenoot, te weten Khalid K., naar Syrië vertrokken. 'Op dit moment zijn er geen signalen van plaatsgenoten die van plan zijn uit te reizen om deel te nemen aan de jihad', zegt ze. Maar volgens bronnen van de Volkskrant zijn meer jongeren vertrokken.

Koerdische peshmerga-strijders noemen Khalid K. 'het slechte mens'. Beeld Twitter.

Mysterieus
Khalid K. is een mysterieuze figuur. Hij strijdt in Syrië en Irak, poseert geregeld met afgehakte hoofden en is op sociale media al enkele malen doodverklaard. Steeds weer staat hij uit de dood op. Half augustus brengen Koerdische peshmerga-strijders het bericht dat 'de verrader', 'het slechte mens' Khalid K. is gesneuveld in Noord-Irak bij de slag om Mosul. Ze noemen hem een verrader, omdat vrijwel geen enkele Koerd vecht aan de zijde van terreurbeweging Islamitische Staat (IS).

Khalid (37) valt dan even stil op Twitter, waar hij zich manifesteert onder de naam van zijn zoontje Abudurahman. Maar enkele dagen later post hij een foto van zichzelf in Mosul met een medestrijder bij een auto van de IS-politie.

Wie is deze figuur, die kennelijk tot net zulke gruweldaden in staat is als de beulen van de Amerikaanse journalisten James Foley en Steven Sotloff?

'Hij was een bijna westerse man, die redelijk was ingeburgerd en Nederlandse vrienden had', zegt Josef Stevens, een tot de islam bekeerde Nederlander. Stevens, uitgever van de internetkrant MoslimVandaag, heeft een tijdje les gegeven aan jongeren in de Abou Bakr Assadik-moskee. Volgens moskeegangers kende hij 'de koppensneller' het best.

Op foto's op de sociale media poseert Khalid K. (links) geregeld tussen medestrijders en met afgehakte hoofden. Beeld Twitter

Schizofreen
Begin 2000 ontvluchtte Khalid K. de oorlog in Irak. Hij vroeg in Nederland asiel aan, kreeg een verblijfsvergunning, trouwde met de bekeerlinge Karin J., heeft drie kinderen met haar (twee dochters en een zoon) en vestigde zich in Almere. Hij had een uitkering, was volledig arbeidsongeschikt en slikte medicijnen tegen claustrofobie en schizofrenie. In 2011 zat hij twee weken vast op verdenking van betrokkenheid bij terrorisme. Wegens gebrek aan bewijs is hij vrijgelaten. Kort daarop reisde hij naar Syrië.

Stevens zegt K.'s medische dossier niet te kennen, maar hij ziet hem niet als een schizofrene persoonlijkheid. Hij heeft ook nooit gemerkt dat Khalid last had van een oorlogstrauma. 'Hij was eerder wereldvreemd en depressief. Hij zat met zichzelf en zijn gezin in de knoop. Was diep ongelukkig, omdat hij zijn leven in Nederland niet op de rails had gekregen.'

Stevens benadrukt dat Khalids radicalisering niets met de moskee te maken heeft. 'Hij hield er geen bijeenkomsten of lezingen. Zelfs de imam had geen invloed op hem. Hij verkeerde met een groepje makkelijk te beïnvloeden jongeren.'

In religieus opzicht was hij radicaal, vanaf de eerste dag dat hij voet in de moskee zette. Stevens noemt hem een klassieke salafist (ultra-orthodoxe moslim, red.), met baard en djellaba, die 'keiharde uitspraken deed'. Hij schold op ongelovigen en het Westen, die hij beschouwde als de grootste vijanden van de islam. Alles wat niet-moslim is, was in zijn ogen niets waard.

Aan de ambtenaar bij de sociale dienst, bij wie hij een bijstandsuitkering kwam aanvragen, vroeg hij ook dwingend of die wel moslim was. Hij weigerde door een vrouw te worden geholpen, schrijft blogger en oud-ambtenaar Pascal Vanenburg half augustus. Het 'monster' eiste een uitkering zonder voorwaarden. Werk zou hij niet accepteren, aldus Vanenburg.

Khalid K. (rechts) met een andere strijder. Beeld Twitter.

Ontspoord
Dat Khalid zijn leven niet op de rails had, lijkt zacht uitgedrukt. Uit gesprekken in een cafetaria bij zijn vroegere woning, in zijn buurt, op de school van zijn kinderen en met ouders van jongeren die door hem waren ingepalmd, duikt het profiel op van een man die volledig is ontspoord.

K. maakte schulden, kocht boodschappen op de pof, bedelde voortdurend om geld om 'zijn zielige kindertjes eten te kunnen geven', zegt een moeder van een bekeerling. Buurtgenoten vertellen over zijn agressieve buien. 'Ik ga je verkrachten en vermoorden', zou hij een buurvrouw hebben toegeschreeuwd. Opvoedkundig schoten hij en zijn inmiddels ex-vrouw, die zich sinds haar bekering Halima noemt, ook tekort. Jeugdzorg Almere bevestigt dat Khalids kinderen in 2007 tijdelijk bij een pleeggezin zijn ondergebracht en tot 2011 onder toezicht stonden.

Bekeerling Stevens heeft na het laatste bericht over K.'s overlijden nog twittercontact gehad met hem. 'Hij leeft nog.' Hij twijfelt of Khalid zelf halzen heeft doorgesneden. 'Zo hoog zat hij niet in de IS-hiërarchie. Laaggeplaatsten mogen dat niet doen. Facebookvrienden vertellen me dat hij een tijdje door IS is vastgezet vanwege zijn twittergedrag. Toen ik hem vroeg of hij koppensnelde, gaf hij een ontwijkend antwoord. Hij was daar om de islam te verdedigen, zei hij.'

Stevens ziet hem meer als een poseur. 'In Nederland is hij mislukt, een nobody. Nu wordt er over hem gesproken. Op foto's is hij de held, de stoere strijder. Daar is hij iemand.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.