Koppenjacht

Het was een afschuwelijke, ontregelende foto die deze week de voorpagina’s haalde. Negen juichende Afghaanse soldaten met aan hun voeten het onttakelde lijk van een gedode Talibanstrijder....

De barbaren, denk je dan. Het rondzeulen met lijken, hoofden, scalpen of tanden van verslagen vijanden is immers voorbehouden aan bosnegers, indianen en ander woest volk. Denk aan die Somalische strijders die in 1993 de gemutileerde kadavers van enkele Amerikaanse soldaten door Mogadishu sleepten. Heus, dat waren geen fijnbesnaarde lieden.

Vervelend alleen dat de wetenschap het anders ziet. In een recent boekje met de montere titel An Introduction to Human Trophy Taking wijst een gezelschap archeologen en antropologen erop dat het rondsjouwen met dode vijanden in feite heel normaal is. Een vervelende, maar universeel beoefende onhebbelijkheid van een mensendier in oorlog. Na de Tweede Wereldoorlog kwamen Amerikaanse militairen thuis met de afgehakte hoofden van Japanners, in Kabul bleek men in 2003 een Duits pantservoertuig te hebben opgefleurd met een mensenhoofd, en in het Palestijns-Israëlische conflict worden geregeld strijders gesnapt met oren, neuzen of zelfs geslachtsdelen van de vijand. Het meezeulen van zo’n trofee heeft een rituele functie, denken onderzoekers. Grrr, kijk eens hoe sterk en machtig ik ben.

Dat geeft te denken. Ook de viezige foto’s van Saddam Husseins gedode zoons Uday en Qusay haalden prominent het nieuws, net als trouwens de mortuariumfoto van Saddam zelf. Om te bewijzen dat het schorem echt dood was, zei men er vlug bij. Maar intussen doken er ook foto’s op van heel normale westerse soldaten die lachend poseerden bij gesneuvelde tegenstanders. Twee Britse sociologen die dergelijke foto’s vorig jaar bestudeerden, merkten op dat ze veel weg hebben van jagers die hun prooi tonen. Een hertenkop voor aan de muur, maar dan net een tikkie anders.

Brrrr. Dan te bedenken dat u en ik de aandrang om met lijken te gaan spelen onder de juiste omstandigheden waarschijnlijk óók zouden voelen. Het laat zich raden wat we gaan zien als men ooit Osama bin Laden doodt, of Ratko Mladic.

REAGEREN? m.keulemans@volkskrant.nlTwitter: @mkeulemans

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden