Kop in de wind

Wilfried de Jong is begonnen met een reeks nieuwe afleveringen van 24 uur met... 'Een goed interview betekent niet dat er een winnaar is, maar dat beiden tevreden zijn.'

Meedoen of winnen?

'Ik wil winnen. Op het vervelende af. Als ik spelletjes speel, kan ik heel slecht tegen mijn verlies. Dat is echt een naar trekje. Vorig weekend stond ik met Hero Brinkman in de studio van 24 uur met... We gingen een potje darten, omdat hij dat wel leuk vond. Ik dart nooit, maar schep er dan toch genoegen in die partijtjes te winnen. Dan ontstaat er een leuke pesterige sfeer. Ik heb bij Brinkman 180 gegooid, een triple twintig. En het staat op camera, dus ik kan het nog bewijzen ook! Ik merk het ook met wielrennen. Ik fiets meestal alleen, maar zodra er een fietser voor of achter me verschijnt, maak ik er een wedstrijd van. Ik kan het niet helpen. Als ik een potje aan het kaarten ben met mijn kinderen, wil ik net zo graag winnen als zij. Ik heb een hekel aan ouders die hun kinderen altijd laten winnen.'


Twijfel of besluit?


'Ik ben nogal een twijfelaar. Het liefst stel ik de keuze zo lang mogelijk uit. Ik omring me met mensen die veel beter besluiten kunnen nemen. Misschien is dat de zone waarin ik het liefst verkeer: een tikkeltje besluiteloos. Ik geloof dat het de geest scherpt en je ideeën beter maakt. Ik hou graag de opties open.'


Sport als kunst of kunst als sport?


'Ik beschouw sport nooit als kunst. En de mensen die sport beoefenen niet als kunstenaars. Je kunt van sport achteraf kunst maken. Dat je absurde lichaamshoudingen of gezichtsuitdrukkingen vastlegt. Een schreeuw van een winnaar, dat is een soort oerkreet. Het lijkt net op De Schreeuw van Edvard Munch. Maar als je op een sporter afstapt en zegt dat zijn schreeuw je daaraan deed denken, dan blijft het lang stil, ben ik bang.


'Kunst kan wel zo zijn dat je je lichaam tart, dat het in de buurt van sport kan komen. Ik ben ook redelijk ver gegaan op het podium. Bij Waardenberg en De Jong zat er altijd iets met sport in de show. Martin (Waardenberg, red.) en ik waren bezig de fysieke grenzen van het theater op te zoeken. Lang hangen aan dingen, anderhalve minuut met je kop in een aquarium. Dat had een sportief karakter. Ik ben zelfs een keer genadeloos gevallen terwijl ik aan één hand hing, vijf of zes meter hoog. Ik kreeg kramp, moest loslaten en brak mijn heup en verbrijzelde mijn pols.'


Rock 'n' roll of huisje-boompje-beestje?


'Het is heel stoer om te zeggen dat je rock 'n' roll bent, maar ik vind mijzelf dat niet. Als je het contrast zo aanbrengt, ben ik huisje-boompje-beestje. Ik ben 23 jaar samen met mijn vrouw. En ik heb twee kinderen: een zoon van 13 en een dochter van 9.


'Rock 'n' roll suggereert dat het je niet uitmaakt waar je vanavond slaapt. Dat heb ik een tijdje meegemaakt en ook wel leuk gevonden. In de periode van Waardenberg en De Jong speelden we 120 voorstellingen per jaar. Ik vond ons niet per se rock 'n' roll, maar we stonden wel een beetje zo bekend. Dat wij jongens waren die flink konden zuipen achteraf. Voor de show gold er een absoluut alcoholverbod, omdat wij veel acts op hoogte deden. Daarna gingen we graag de steden en de dorpen in.'


Doorzagen of naar de mond praten?


'Als je denkt er met deze twee uitersten te zijn, heb je nog niet eens een tiende gebruikt van wat er in een interview zou moeten zitten. Ik wil dit dilemma wel met honderd dingen aanvullen. Stilte vind ik heel belangrijk. Maar ook: charme, ritme, vrijheid, brutaliteit, verlegenheid, respect, onafhankelijkheid, subjectiviteit, uitschelden, humor, motoriek, kijken, doorvragen en natuurlijk luisteren. Als ik in 24 uur met... zit, heb ik veel tijd om al deze dingen te gebruiken. Toch loop ik er wel eens uit met de gedachte: niet goed genoeg gedaan. Iets te veel er bovenop gezeten, of iets te vriendelijk geweest. Je bent nooit uitgeleerd als interviewer. Een goed interview betekent niet dat er een winnaar is, maar dat beide personen tevreden zijn na afloop. Dat overkomt mij vrij vaak, al gebeurt het nooit dat er een vriendschap ontstaat.'


Journalist of schrijver?


'Ik ben nooit een nieuwsjournalist geweest. Vanaf mijn eerste stappen in de journalistiek wilde ik mooie zinnen schrijven en beelden oproepen. Al bij Het Vrije Volk was ik bezig met associatief en vrij schrijven. Later bij Radio Rijnmond kwam ik ook niet bij de nieuwsverslaggeving terecht, maar maakte ik reportages op de motor; het Motorpaleis heette dat. Ik herinner me een uitzending over baarden en snorren. Dan ging ik rondrijden op de motor en iedereen met een baard of een snor interviewen. Mijn columns in NRC zijn ook geen keiharde betogen met een mening. Laat mij maar een mooi stuk schrijven.


'Ik hou erg van de journalistiek. Ik beschouw het als mijn basis. Maar daaromheen is veel meer ontstaan. Ik schrijf ook fictie. Maar ik kan niet zeggen dat de liefde meer daar ligt. Eigenlijk heeft journalistiek vooral met nieuwsgierigheid te maken en schrijven met fantasie. Als die samenkomen, ben ik gelukkig.'


Fietsen: therapie of fitness?


'Therapie. Het is fijn om gezond op een fiets te stappen en er ook weer gezond af te stappen. Maar het woord therapie stuit me een beetje tegen de borst, omdat dat zou betekenen dat ik iets onder de leden heb. Het is lekker om de kop leeg te maken. Daarom heet mijn nieuwe boek ook zo: Kop in de wind. Het doorblazen van de gaten in die kop. 'Zo meneer, u kunt weer rijden.' Sommige mensen gaan in de sauna zitten. Er zijn ook vrouwen die met vier tassen uit de Bijenkorf komen. Ik fiets.'


Einzelgänger of allemansvriend?


'Het één sluit het ander niet uit. Ik kan erg op mezelf zijn en in gezelschap kan ik makkelijk met mensen overweg. Ik heb aardig wat vrienden, maar ik zie ze niet veel. Ik ben veel alleen, dat geeft me de ruimte en de tijd om te denken. Dat is een voorwaarde voor mij om de dag goed door te komen. Elke dag zoek ik dat op, tijdens een rondje op de fiets of thuis zittend in een stoel.


'Ik kan ook een Einzelgänger zijn in gezelschap. Dat is een slechte eigenschap. Terwijl iedereen voor de televisie zit, doe ik een koptelefoon op en dan ga ik op YouTube filmpjes kijken en muziek luisteren. Daar word ik ook op aangesproken. Maar ik kan daar behoefte aan hebben. Dat het doormaalt in mijn kop. Sport of muziek heb ik daarvoor nodig.'


Stadskind of liefst tussen de koeien?


'Ik ben lyrisch over het stadsleven en laaf me echt aan Rotterdam. Het heeft de onrust en de chaos die ik nodig heb. Het heeft de schoonheid en de lelijkheid waar ik energie uit put. Mensen vragen me soms: 'Je kent Rotterdam heel goed toch?' Dan zeg ik: 'Nee, ik ken Rotterdam helemaal niet.' Ik weet niet wat zich achter die gevels zich afspeelt. Ik ken maar een paar huizen van binnen. Dat gegeven vind ik eindeloos fascinerend.


'Toen ik op de Kop van Zuid woonde, kon ik naar een appartementencomplex aan de overkant kijken. Dan zie je boven iemand zijn tanden poetsen, daaronder een vrouw in een nachtjapon tv kijken, en daaronder het blauwe licht van een zonnebank waaronder iemand ligt. Ze wonen in hetzelfde pand, maar weten niets van elkaar. Daar kan ik geen genoeg van krijgen. Dat de wereld niet te behappen is. Daar teer ik op.'


CV

1957Geboren te Rotterdam

1985journalist Het Vrije Volk, Het Motorpaleis op Radio Rijnmond

1988theatershows met 'Waardenberg en De Jong'

1998Pakhuis De Jong

2003Holland Sport

2005boek De Linkerbil van Bettini

200824 Uur met...

2009boek De man en zijn fiets

2012boek Kop in de wind

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden