Koopzondag, leenstelsel, weigerambtenaar; dat kon je van mijlenver zien aankomen

De afgesproken radiostilte blijkt ook in deze formatieperiode relatief. De eerste plannen, over de koopzondag, de weigerambtenaar en een sociaal leenstelsel voor studenten, zijn gisteren uitgelekt. Onverwacht zijn de plannen niet, en ze vormden dan ook niet bepaald een hoofdpijndossier voor PvdA en VVD.

Mark Rutte en Diederik Samsom op weg naar weer een dag formeren Beeld anp

Dat deze plannen uitlekken, is ook logisch. Goed nieuws over de onderhandelingen wordt graag gedeeld. En op deze punten was het tijdens het formeren relatief makkelijk scoren.

De beoogde coalitiepartijen hebben afgesproken dat gemeenten zelf mogen bepalen of winkels op zondag hun deuren mogen openen of niet. Ook willen de partijen dat nieuwe trouwambtenaren niet meer mogen weigeren om homoseksuelen te trouwen. Ambtenaren die nu al aangesteld zijn en die gewetensbezwaren hebben, zullen niet uit hun functie worden gezet, meldde de NOS gisteravond.

Eerder gisteren werd al bekend dat de basisbeurs voor alle studenten gaat verdwijnen. Er komt een leenstelsel voor in de plaats. Dat wordt ingevoerd in 2014 en geldt alleen voor nieuwe studenten. Ze betalen een gunstig rentetarief en hoeven pas af te lossen als ze zijn afgestudeerd en werk hebben.

Verrassing?
De plannen kunnen onmogelijk als een verrassing komen. De VVD hield het afschaffen van de weigerambtenaar in de vorige kabinetsperiode alleen maar tegen om de SGP - die het in de Senaat nodig had voor een meerderheid - te vriend te houden.

De koopzondag staat al sinds mensenheugenis in het verkiezingsprogramma van de VVD, en ook in het laatste programma van de PvdA valt letterlijk te lezen: 'De Winkelsluitingstijdenwet wordt veel ruimer. Het is aan gemeenten zelf om te bepalen dat winkels op zondag open mogen zijn.'

En ook het sociale leenstelsel voor studenten staat letterlijk in de programma's waarmee de partijen kiezers naar de stembus hoopten te lokken. Uit het PvdA-programma: 'De PvdA wil een sociaal leenstelsel voor bachelor- en masterfase. Studenten lenen dan voortaan hun studiebeurs.' Uit het VVD-programma: 'De VVD wil de basisbeurs afschaffen en een sociaal leenstelsel invoeren. De opbrengst investeren we in de kwaliteit van het onderwijs.'

Kritiek
Toch kwam er onmiddellijk kritiek op de plannen. SP-Kamerlid Jasper van Dijk sprak van een slecht plan. 'Een leenstelsel leidt tot een schuld van tenminste 13.000 euro. Jongeren zullen massaal afzien van een hogere opleiding.' Carola Schouten van de ChristenUnie meende dat de student het eerste kind van de rekening wordt bij het nieuwe kabinet.

En Elbert Dijkgraaf van de SGP was niet te spreken over de plannen over de weigerambtenaar en koopzondag. 'Slechte onderhandelingsdag. Zondag wordt geofferd aan commercie. Tolerantie ambtenaren weg. Triest', twitterde hij.

Logisch
Elke politicus op het Binnenhof had deze plannen echter al van mijlenver aan moeten zien komen. Hierin lagen de uitdagingen niet. De formatie is nu toe aan de onderwerpen waarover VVD en PvdA wél van mening verschillen. De woningmarkt, de zorg, de arbeidsmarkt; pas als over die punten een akkoord is bereikt, kan bij Rutte en Samsom de vlag uit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.