Kony: Ik zal sterven als Hitler

'Op een dag zal de wereld horen dat ik dood ben. Ik zal sterven als Hitler. Niemand zal de omstandigheden kennen. Niemand zal weten wat er is gebeurd, en waar mijn lichaam is.' Dat heeft Joseph Kony gezegd tegen Betty Bicombe, de voormalige minister voor Noord Oeganda en later werknemer van de Wereldbank, die twee decennia lang gold als een van de belangrijkste onderhandelaars met het Verzetsleger van de Heer (LRA) dat Kony leidt.

Joseph KonyBeeld afp

Gisteren werd zij geïnterviewd door Joshua Keating van het Amerikaanse tijdschrift Foreign Policy over de explosie van internationale aandacht die er voor Kony is sinds de organisatie Invisible Children de film 'Kony2012' op het internet heeft geplaatst. Bigombe heeft Kony in de jaren '90 en '00 vaak ontmoet bij onderhandelingen die uiteindelijk leidden tot het overleg in Juba - wat stuk liep toen Kony weigerde een vredesovereenkomst te tekenen. Bigombe is nu de minister voor Waterzaken van Oeganda.

'Niet nieuw'

'De aandacht komt laat, en ik begrijp het doel van de organisatie niet helemaal', zegt Bicombe als haar wordt gevraagd wat ze van de campagne vindt. 'Willen ze geld inzamelen? Of bewustzijn creëren? Zaken als Twitter, YouTube, het gebruik van video's voor campagnes, die zijn niet nieuw. Invisible Children had deze middelen moeten inzetten op een moment dat we de aandacht veel beter konden gebruiken.'

'Ik weet dat ik, toen ik daadwerkelijk al die moeite ondernam om met Kony te onderhandelen, vermoord had kunnen worden. Ze hadden me kunnen gijzelen, of ik had opgeblazen kunnen worden door een landmijn. Op dat moment zou de oproep om Kony te vervolgen heel, heel zinvol zijn geweest. Nu is het een beetje laat. Kony is ernstig verzwakt. Maar tegelijkertijd moet iedereen hem wel op het netvlies houden.'

Bicombe weet ook 'absoluut zeker' dat Kony zelf van deze campagne op de hoogte is.

De komst van de Amerikaanse adviseurs in Oeganda werpt volgens Bicombe overigens zeker zijn vruchten af. Kony en zijn mannen hebben in het verleden duizenden vrouwen en kinderen ontvoerd en toen Bicombe hem vroeg om hen vrij te laten, antwoordde hij: 'Als we dat doen, dan zouden we daarmee bevestigen we dat we vrouwen en kinderen meenemen, dus dat zal niet gebeuren.' Op een ander moment vertelde Kony: 'Ik heb de vrouwen nodig, zeker de jonge. Ik heb een gave. Ik kan vele ziektes genezen, waaronder HIV/Aids.'

Speld in een hooiberg
Maar nu laat hij vrouwen gaan. 'Ik sprak nog geen twee weken geleden enkelen van hen', vertelt Bicombe, 'en ze zeiden dat hij geen grote bijeenkomsten meer houdt, geen satelliettelefoon meer bij zich draagt, en zelfs geen radio heeft om met andere groepen te kunnen communiceren. Kony gelooft dat de Amerikanen zijn signaal zouden oppikken en hem zouden arresteren.' Maar ook: 'Hij beweegt zich met vijf tot tien mensen in een enorm gebied, dat dun is bevolkt. Het is zoeken naar een speld in een hooiberg.'

Bicombe durft niet te zeggen of de campagne 'Kony2012' nog een groot verschil zal maken wat betreft zijn eventuele arrestatie. 'Maar wat wel belangrijk is, is dat het probleem ook onder de aandacht komt van beleidsmakers. Ik hoop dat er iets uiteindelijk iets goeds uit zal voortkomen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden