'Koningin Juliana wilde twee keer scheiden van prins Bernhard'

Het huwelijk van koningin Juliana en prins Bernhard was nog veel slechter dan tot nu toe bekend was. Juliana heeft in de jaren vijftig twee keer willen scheiden van Bernhard, een voornemen dat zij onder politieke druk niet doorzette. De twee leefden langs elkaar heen op paleis Soestijk, in een vaak treiterige sfeer.

Juliana met Bernhard tijdens zijn zeventigste verjaardag in 1981. Beeld anp

Dat zegt sociologe Jolande Withuis in de NOS-documentaire 'Juliana, geen gewone koningin', die vanavond wordt uitgezonden op NPO2. Het programma is gebaseerd op de door Withuis geschreven, nieuwe biografie: Juliana - Vorstin in een mannenwereld, die later deze week verschijnt.

Juliana en Bernhard verloofden zich in 1936. Vlak daarvoor had Bernhard nog twee andere aanzoeken lopen. Van 1937 tot hun beider overlijden in 2004 waren zij getrouwd. In die lange periode was Bernhard stelselmatig overspelig. Hij was jaarlijks vele maanden 'de hort op'. Volgens Withuis kleineerde Bernhard zijn echtgenote voortdurend, ook publiekelijk. Al tijdens de huwelijksreis stelde een door Withuis geciteerde waarnemer vast: 'Hij mag dan een prins zijn, een heer is hij niet.' Bernhard verwekte twee buitenechtelijke dochters bij verschillende vrouwen.

Het boek van Withuis is de eerste wetenschappelijke biografie van Juliana. Het is tevens een persoonlijk portret van een koningin die vooral 'gewoon' Juliana wilde zijn. Zij had er grote moeite mee dat dit niet kon. Withuis schetst haar als een wispelturige vrouw, die vanaf 1948 bovendien in de greep raakte van 'gebedsgenezeres' Greet Hofmans. Die zou met 'doorgevingen' van Het Hogere de oogziekte van Juliana's jongste dochter Marijke (later Christina) kunnen genezen.

'Een sekte'

De getrouwen die in het kielzog van Hofmans het paleis binnenkwamen, beoordeelt Withuis als 'een sekte'. Nadat Bernhard naar het Duitse blad Der Spiegel lekte hoe het toeging op Soestdijk, volgde een onderzoek door een commissie namens het kabinet. Dat leidde tot een opschoning van het hof in 1956. Tussen Juliana en Bernhard was de breuk toen al onherstelbaar. Dat Juliana hem tijdens het Lockheed-schandaal (1976), toen bleek dat Bernhard steekpenningen had aangenomen, toch de hand boven het hoofd hield, verklaart Withuis uit haar levenslange, irreële hoop dat het ooit nog goed zou komen tussen hen beiden.

Voor haar onderzoek kreeg Withuis geen toegang tot het Koninklijk Huisarchief. Wel kreeg zij veel nieuw materiaal aangereikt door kinderen van vriendinnen van Juliana. Daarvan had Juliana er veel, want in vriendinnenclubs was zij het gelukkigst. Na de Hofmans-crisis manifesteerde Juliana zich als maatschappelijke en sociale koningin, tot haar abdicatie in 1980. Na 1998 verscheen zij niet meer in het openbaar.

Juliana en Bernhard in 1997. Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden