Koningin Beatrix 65

Het turbulente jaar 2002 heeft duidelijk gemaakt dat directere vormen van democratie hoogst wenselijk zijn. Vernieuwing van de monarchie hoort daarbij...

Beatrix is nu pensioengerechtigd, maar heeft meermaals te kennen gegeven, onder andere tijdens het staatsbezoek aan Roemenië in november 2001, dat wat haar betreft abdicatie niet aan de orde is. De Rijksvoorlichtingsdienst bevestigde vorige week dat zij, ook na de dood van prins Claus, gewoon wil doorwerken. Gelet op de levensfase waarin prins Willem-Alexander en prinses Máxima zich bevinden, is dat een begrijpelijk voornemen.

Algemeen wordt het koningschap van Beatrix als incidentloos omschreven, zeker in vergelijking met dat van haar moeder. Affaires als die rond gebedsgenezeres Greet Hofmans en Lockheed kende Beatrix niet. Dat wil niet zeggen dat haar op 30 april 1980 begonnen bewind onomstreden is. Na vijftien jaar van vooral jubel over verzakelijking van de hoforganisatie en professionalisering van het ambt, openbaarde zich vanaf 1995 geleidelijk aan enige irritatie over majesteits (al te) sturende hand achter de schermen. Er kwam zelfs een woord voor in omloop: Beatrixisme.

En de meest delicate episode ligt nog vers in het geheugen: de riskante periode tussen april 1999, de maand waarin Willem-Alexander Máxima leerde kennen, en maart 2001, de maand waarin de twee zich verloofden. Naarmate de tijd verstreek werd de aanwezigheid van de vader bij het voorgenomen huwelijk een steeds heikeler kwestie, die door de verantwoordelijke premier, Wim Kok, diende te worden opgelost. Hij zag zich daarbij geconfronteerd met een vastberaden kroonprins, die zijn liefdesrelatie boven zijn troonsaspiraties leek te stellen. Een crisis dreigde.

'Het is maandenlang peentjes zweten geweest', zei Kok daarover in een openhartige bui bij Barend en Van Dorp. 'Het was een tijd waarin het constitutioneel bestel echt dreigde te wankelen.' Met het vlekkeloze huwelijk op 2 februari vorig jaar werden de meeste plooien glad gestreken, maar de inburgering van Máxima is in feite nog maar net begonnen. Bovendien is het paar nog kinderloos, terwijl de procreatie een voor het erfelijk koningschap gewichtige zaak is.

In Roemenië zei Beatrix te hopen dat het Willem-Alexander en Máxima gegeven is rustig een gezin op te bouwen. Met haar doorwerken geeft zij het tweetal daartoe de ruimte. Ook krijgt de nieuwe generatie zo gelegenheid zich nader te bezinnen op het thema modernisering van de monarchie. Daarover is onder premier Balkenende weinig meer vernomen, terwijl het turbulente jaar 2002 heeft duidelijk gemaakt dat directere vormen van democratie hoogst wenselijk zijn. Vernieuwing van de monarchie hoort daarbij.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.