Koning Youp

Op oudejaarsavond is er maar één oudejaarsconference. Van Youp. Zegt Youp. Vanavond zendt de VARA zijn zevende uit. Daarna moeten we weer wachten tot 2014.

Was het een leuk jaar?

'De plaszak. Zo'n missie in Kunduz. Een half miljoen per op te leiden agent. Directeuren die met 32 miljoen de bank uit sluipen. En, waar jij niks van snapt en ik ook niet: de Europese Centrale Bank doet nu 500 miljard in de pot en als de Grieken afhaken, ploft Duitsland. Het was een lawaaijaar. Nieuws vlamt op, via Twitter ofzo, en dan is het weer weg. Zoals Ajax. Als ik Ajax zeg, denk jij: hou eens op. Je bent er alweer moe van. Er zijn gigantische overstromingen op de Filippijnen die geen aandacht krijgen. Haïti: iedereen is alweer vergeten wat daar is gebeurd.'


Geert Wilders noemt u geen enkele keer, viel mij op.

'Nee. De naam valt niet. Dat is grappig. Dat is humor. Dat ontstaat, dat ik denk: ik noem jou gewoon helemaal niet, joh.'


Dat briefje van Bleker, was dat het dieptepunt?

'Ik vind het geestig hoe het CDA zichzelf heeft opgeheven. Ik ben geen CDA'er, jij misschien ook niet, maar dat zag je dus bij dat congres al. Die oude Hannie van Leeuwen zei: niet doen, niet in deze regering. Ze had gelijk. En ik zei ook: niet doen.'


Maar naar u luisteren ze niet bij het CDA.

'Ik zei het ook niet hardop. Volgens mij moet je dit als CDA, en ik ken die achterban een beetje, gewoon níet doen. Dan volg je als Maxime Verhagen echt je eigen erectie.'


Voorafgaand aan het gesprek in het Amsterdamse café Ter Brugge zegt hij: 'Dit wordt een beetje een ander interview.' Op Eerste Kerstdag overleed op 81-jarige leeftijd Joop Koopman, voormalig tv-presentator, radiomaker, theaterimpresario en tot drie jaar geleden begeleider van Van 't Hek.


Koopman was een keurige man die nooit vloekte. 'Youp, iets minder kut mag ook wel, zei hij soms, maar we waren de beste vrienden. Ik werd in 1985 voor het eerst gevraagd voor de oudejaarsconference, toen durfde ik nog niet. In 1987 vroegen ze het weer. Vond ik mezelf nog steeds te jong. In 1989 zei Joop: ik zou het doen. Dat is die Buckler-conference geweest. Joop heeft me toen met beide benen op de grond gehouden.'


Het is inmiddels de zevende oudejaarsconference die Youp van 't Hek (57) maakt. In 1989 maakte hij zijn eerste, in 2008 zijn laatste. 'Dit is niet arrogant bedoeld, maar nu denk ik: in 2014 weer, dat is mooi. Als dan de VARA nog bestaat. Ik zou het niet elk jaar willen doen. Zelf heb ik moeite met sommige mensen die ik vaak op televisie zie. Die zie ik en ik denk: zappen.'


U bedoelt cabaretiers?

'Überhaupt mensen. Bepaalde mensen die altijd op televisie zijn. Moeten ze zelf weten, maar ik wil dat niet. Exclusiviteit is een te groot woord, maar ik wil dat de mensen het leuk vinden dat ik er ben. En ik wil het zelf leuk blijven vinden.'


Vindt u het nog steeds zo leuk als een aantal jaar geleden?

'Ja. Maar er is natuurlijk wel iets veranderd. Toen ik hier in Klein Bellevue speelde, was mijn droom de Kleine Komedie. Toen ik in de Kleine Komedie speelde, was mijn droom Carré. En na Carré is er niks, voor een cabaretier. Of je moet in Ahoy of in de Heineken Music Hall gaan staan. Nou, ik benijd Hans Teeuwen niet, laat ik het zo zeggen.'


Want dat zou u nooit doen.

'Nee. En het had van Joop ook niet gemogen.'


U bent niet de enige met een oudejaarsconference.

Meteen: 'Jawel, op oudejaarsavond wel. Op oudejaarsavond is er maar één.'


Dus de rest telt niet?

'Jawel, dat telt wel. Maar op oudejaarsavond is er maar één, en dat ben ik. Punt. Ik zal je heel eerlijk zeggen: ik heb Guido Weijers nooit gezien. Nu hebben ze bij SBS Beau van Erven Dorens, op oudejaarsavond, maar dat is voor een try before you die-achtig programma waarin hij van alles moet uitproberen. Dit is niet onaardig bedoeld, maar ik heb de oudejaarsconferences van Lebbis en Jansen ook nooit gekeken. Al heb ik er wel eens eentje half gezien, geloof ik.'


En u vond het niet goed, want anders had u het niet op de helft uitgezet.

'Dat zou je kunnen zeggen. Of het interesseert me niet genoeg. Ik denk dat de slager ook niet elke dag worst eet, van een andere slager.'


Kijkt u op oudejaarsavond naar uw eigen conference?

'Nee. Ik kijk nooit naar mezelf. Ik draai mijn eigen cd's ook niet. Nooit gedaan. Kan ik niet.'


Wordt u er ongemakkelijk van?

Denkt na. 'Ja. Ik weet niet wat dat is. Het lukt me gewoon niet. Dan ga ik binnen twee minuten iets anders doen, een boek pakken, of een krant. Ik speel het elke avond al, hè.'


U gaat wederom tekeer tegen mannen met windjacks en vrouwen met praktische korte kapsels en rugzakjes - uw eigen publiek.

'Zo ziet Nederland er uit, dus zitten ze ook bij mij. Als jij naar je moeder en je tantes kijkt dan zien ze er ook zo uit, en gedragen ze zich ook zo.'


Nee hoor.

'Nee nee. In mijn familie ook niet. Maar ik zie ze wel vaak.'


Je zou ook kunnen denken: Van 't Hek heeft een hekel aan zijn eigen publiek.

'O nee, zo denk ik helemaal niet. Ik denk dat je grappig moet zijn en niet moet nadenken wie of wat er in de zaal zit. Als ik iedereen debiel zie twitteren, en dan heb ik het dus niet over de Arabische Lente, maak ik daar een grap over. Ik hoop dat ze dan bij de volgende keer dat ze weer iets debiels twitteren, even met een glimlach aan me denken. En misschien dat ze denken: ik trek weer eens een leuke jas aan, in plaats van dat windjack. Zoiets.'


'Waarom worden mensen van mijn leeftijd zo? Met hun rugzakjes. Mensen gaan zeiken over dingen waarvan ik niet wil dat ze erover zeiken: formulieren die ze moeten invullen, of de kinderen wel komen met Kerst. Ik heb overal altijd gezonde schijt aan gehad. Schijt aan premières, schijt aan interviews, schijt aan het gezeik, schijt aan de kleren die ik aanheb, schijt aan m'n kapper.'


Bent u wel eens bang zelf ook zo'n zeikerd te worden?

'Doorlopend.'


Dreigt dat soms te gebeuren?

'Soms zit ik te praten en zeggen mijn kinderen: papa, je wordt nu wel een hele oude lul. En dan zeg ik: daar heb je gelijk in. Maar ik heb geen windjack. Uiteindelijk moet iedereen het natuurlijk zelf weten. Ik ben de grappenmaker die een beeld geeft van Bleker, de crisis, de Chinezen - dat zijn essenties. En de rest, die vrouwen met rugzakjes, zijn een soort confetti eromheen.'


Opeens: 'Ik maak ook een grapje over jouw krant. Ik was echt stómverbaasd dat de Volkskrant een artikel plaatste waarin stond dat Jan Kees de Jager homo is. Dat hadden ze bij de Volkskrant tien jaar geleden niet in hun hoofd gehaald, intellectueel gezien.'


U heeft het er zelf toch ook over, in uw voorstelling?

'Het is door Jan Kees de Jager volgens mij in een persbericht naar buiten gebracht. Dat is van een totale grappigheid. Ik ben de cabaretier die daarmee aan de gang gaat.'


Mag de Volkskrant zo'n stukje niet plaatsen?

'De grenzen zijn verlegd. Ik vind het interessant dat de Volkskrant en NRC Handelsblad een stap richting de Privé en de Story hebben gezet. Ik constateer het, of ik het erg vind is iets anders. Ik werd een keer door iemand van jullie krant (Coen Verbraak, nu werkzaam voor NRC, SB) aangesproken op zaken uit mijn privéleven. Ik zei: hè? Je werkt toch bij de Volkskrant? Heel raar.'


U bent bekend en geeft interviews. Is het dan raar dat het af en toe over uw privéleven gaat?

'Wel als de vragen gebaseerd zijn op artikelen uit roddelbladen. Ik spreek niet voor niks hier in de kroeg af, want ik wil niet dat er journalisten bij me thuis komen. Gewoon níet.'


Vindt u het vervelend om interviews te geven?

'Neuh. Wil jij nog thee?'


Bestelt een koffie en een thee. 'Ik heb nooit interviews aan De Telegraaf gegeven, mijn hele leven lang niet, want dan staan de deuren naar de Privé open. Het is hetzelfde gebouw. Toen onze vrind Jack Spijkerman jaren geleden naar Talpa ging, werkte daar ook Evert Santegoeds van de Privé. Dan sta je op een gegeven moment toch in dezelfde plee te pissen. Moet jij weten, maar ík wil dat niet. Het zou voor mij een reden zijn niet naar Talpa te gaan.'


Omdat u dan niet geloofwaardig meer bent?

'Ook. En omdat ik geen leuk leven heb als ik met dat soort types om moet gaan.'


Misschien is Evert Santegoeds wel een heel leuke man.

'Ja, misschien wel, ja. Maar ik hou niet van mensen die fotografen bij mensen in de tuin zetten.'


Staan er bij u vaak fotografen in de tuin?

'Onlangs nog, omdat we verhuisd waren. Gaan ze vier dagen bij je hek staan.'


Wat doet u dan?

'Niks. Zij staan op de openbare weg en ik ben een liberaal. Het is wel irritant. Het geeft een unheimlich gevoel, alsof er iemand in je huis rondsnuffelt. Flikker op man - dat denk je. Maar goed, dat heet de tol van de roem, en daar heb ik me al lang bij neergelegd. Ik zet zelf mijn foto op het affiche en ik ga zelf met mijn foto in de Volkskrant staan. Dus heb ik er zelf om gevraagd, vind ik. Als jij tegen je vriendinnen zegt dat je naar Youp van 't Hek gaat, en zij zeggen: wie? Dan gaat het niet goed met me. Alleen als ik iets bijzonders ga doen, ga ik wel even naar het buitenland.'


Wat bedoelt u met iets bijzonders?

'Als we met het hele gezin heel lekker uit eten gaan, gaan we eerder naar België. Hier in Nederland zitten er toch de hele tijd mensen naar je tafeltje te kijken. En we vinden het allemaal leuk om naar België te gaan. Mijn kinderen ook, als ik trakteer.'


Youp van 't Hek stond 180 keer in Carré en verkocht 4 miljoen boeken met gebundelde columns uit NRC Handelsblad. Hij is, nog altijd, de succesvolste cabaretier van Nederland. 'Qua publiek waarschijnlijk wel, maar daar gaat het mij helemaal niet om. Als ik een column schrijf, gaat het om één ding: het moet goed zijn. Ik ben niet bezig met het verkopen van boekjes. Er is ook een groep die zegt: ik vond Youp vroeger leuker. Nou, helemaal goed.'


Ja, want de zalen zitten nog steeds vol.

'Neehee, ik denk dat de zalen nog steeds vol zitten omdat ik doe wat ík leuk vind. Als ik me had aangepast was dat anders geweest.'


Heeft u in al die jaren nooit een moment gehad dat u dacht: nu vaar ik op routine?

'Dat heb ik wel eens gevoeld. Er zijn wel eens dagen dat je rond een verkoudheid schommelt en dan is het goed dat je een voorstelling heel goed uit je hoofd kent.'


Hoeveel van die dagen zijn er?

'Weinig. Het is voor mij een manier van leven. Ik denk dat het ook niet anders kan. Dat ík niet anders kan. En dat, als je doet wat ik doe, je niet anders kan dan er de hele dag bovenop zitten. Als je een routinematig maniertje krijgt, voelt het publiek dat.'


Het wordt u wel eens verweten, een routinematig maniertje.

'En ik ben het daar vol-strekt mee oneens. Als je naar mijn werk kijkt, zie je dat ik ooit een bravourig mannetje was, maar inmiddels ben ik mijn ouders kwijt, ben ik vader en grootvader. Ik ben gewoon een man die ouder is geworden. Wie naar mij komt kijken, ziet Youp van 't Hek zoals Youp van 't Hek is. Dat ben ik. Dat meen ik. En dat zal niet meer veranderen. Ik ga niet dansen, ofzo. Dit is het beste wat ik kan.'


Bent u milder geworden?

Meteen: 'Nee, ik geloof het niet.'


Harder?

'Ook niet.'


Wat heeft het ouder worden dan veranderd?

'Als je 14 bent en er gaat een vader van een vriendje dood, ben je radeloos. Als je ouder bent, ben je niet meer radeloos, want er is al zoveel gebeurd. Ik ben berustender geworden. Er zijn nu eenmaal zaken waar we niks aan kunnen doen. De dood, bijvoorbeeld, en zeker de plotselinge dood. Dus kijk, leef, en hecht je niet te veel aan allerlei rare auto's. Dat is een essentie. Ik moet me niet vastklampen aan succes, want succes bestaat niet. Je hebt rijke mensen die hun huis laten inrichten door een binnenhuisarchitect. Na twee jaar is dat huis volslagen belachelijk. Dat vind ik ook wel weer grappig, hoor.'


U zegt: ik ben berustender geworden. Kunt u zich dan nog wel goed kwaad maken?

'Heel erg juist. Over essenties. Zo'n zaak-Mauro is een essentie. Dat land zijn we niet, waren we niet en moeten we niet willen zijn. Toen ik Bleker bij Pauw & Witteman dat briefje naar Mauro zag schuiven, dacht ik heel diep na. Wat is er met die man aan de hand? Ik had ooit al eens een keer met hem bij De Wereld Draait Door gezeten, en toen wantrouwde ik hem al. Enorm.'


Heeft u toen met hem gepraat?

'Nee. Twee seconden. Ik wil alleen maar zeggen: ik wantrouwde hem dus al, en toen gebeurde dat met dat briefje. Dat hele CDA is intrigerend. Ik kom zelf uit een hockeynest en ik ken heel veel VVD'ers waar je enorm goed een biertje mee kunt drinken. Maar ik ken geen één VVD'er die wil dat die kinderen over de grens geflikkerd worden. Daarom vind ik het ook zo raar dat die Rutte er steeds als een soort Linda de Mol bij staat te lachen. Dat wij dat landje aan het worden zijn. Een landje waar je je voor gaat schamen.'


U schaamt zich voor Nederland?

'Wel als we kinderen over de grens gaan flikkeren. Voor de rest denk ik dat Nederland niet zoveel anders is dan Frankrijk, bijvoorbeeld. Als je nu het historische Beaune binnenrijdt, zie je ook allemaal industrie. Ik kijk met verbazing, niet alleen naar Nederland, maar naar de wereld.'


Schaamt u zich voor de wereld?

'Ja. Ik kan lang nadenken over de man met de vier miljoen plofkippen in zijn hal. Zou ook graag een keer bij het kerstdiner van die mensen zijn. Dat de méns bedacht heeft om vier miljoen kippen op elkaar te proppen. Wij zijn mensen geworden die vlees voeren aan koeien. Ook daar kijk ik met verbazing naar.'


Bent u streng voor uzelf?

'Niet heel erg, maar bepaalde dingen doe ik niet. Ik vreet geen kip meer. Ik hul me niet in oranje als het Nederlands elftal moet voetballen. Ik krijg natuurlijk vaak het verwijt dat ik hypocriet ben. Dat snap ik ook. Net zoals het ook ingewikkeld is als de koningin zegt dat we groener moeten gaan leven. Dan denk ik: dan moeten Willem-Alexander en Máxima ook maar gewoon met Ryanair naar Argentinië. Tegen mij zeggen ze: jij hebt makkelijk praten, want jij hebt veel geld.'


Dat is toch ook zo?

'Ja. Nou en. Vind ik. Ik vind dat je gewoon je belasting moet betalen en daar niet over moet zeiken en je moet niet 23 idiote bv'tjes op Aruba gaan oprichten. Als ik dat zou doen, zou ik het niet raar vinden als een journalist zou zeggen: ja, hállo. Maar ik houd het wat dat betreft zo zuiver mogelijk. Vanaf de seconde dat je geld gaat verdienen, komen er ongevraagd allerlei heel rare mensen om je heen staan, die fiscale adviesjes willen geven. Ik heb me daar nooit mee ingelaten, en dat kwam ook door mijn ouders. Ik kom uit leuke ouders. Gewoon nee. Wegwezen.'


'Toen ik een jaar of 17 was, zei ik tegen mijn vader dat ik heel graag cabaretier wilde worden. Hij zei: leuk. Moeilijk, lijkt me. En hij zei: word geen middelmatige cabaretier, want dat zijn de ergste.'


Gelukt?

'Ik ben cabaretier. De rest laat ik aan de mensen.'


De 2e Viool van Youp van 't Hek, opgenomen in de Stadsschouwburg Groningen is vanavond om 22.15 uur te zien op Nederland 1.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden