Nieuws

Koning Willem-Alexander roept op vooral te gaan stemmen

Het aanbod van Willem-Alexander en Máxima om vrijwilliger te zijn op een stembureau bleef bij een symbolisch gebaar. Er waren aanmeldingen voldoende.

Koning Willem-Alexander (op computerbeeldscherm) tijdens een digitaal bezoek aan een depot waar in aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen allerlei verkiezingsmateriaal ligt opgeslagen van de gemeente Rotterdam. Beeld ANP
Koning Willem-Alexander (op computerbeeldscherm) tijdens een digitaal bezoek aan een depot waar in aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen allerlei verkiezingsmateriaal ligt opgeslagen van de gemeente Rotterdam.Beeld ANP

Dat hij zelf niet gaat stemmen, is bekend. Toch hoopt koning Willem-Alexander dat zoveel mogelijk mensen van hun democratisch recht gebruikmaken, zei hij vrijdagmiddag in een digitale ontmoeting met een aantal betrokken organisaties bij de komende verkiezingen.

Het opkomstpercentage is een van de zorgen bij de corona-verkiezingen voor de Tweede Kamer volgende week. Een lage opkomst zou tot discussie over de uitslag kunnen leiden. Om dat te voorkomen, zijn eenmalig briefstemmen en twee extra stemdagen ingevoerd, plus allerlei afstands- en hygiëne-maatregelen in de stemlokalen.

Willem-Alexander vertelde tijdens de zoom-meeting aan Hans Klok, teamcoördinator verkiezingen bij Binnenlandse Zaken, dat hij en koningin Máxima gehoor hadden gegeven aan de landelijke oproep om zich te melden als vrijwillig lid van een stembureau. Maar ze kregen als antwoord dat de gemeente Den Haag al royaal was voorzien.

Stemmen per post

Astrid Dragt, projectleider verkiezingen in Rotterdam, zei dat al meer dan een kwart van de 70-plussers in haar gemeente een stem per brief heeft uitgebracht. Bijna iedereen doet dat via de brievenbus en niet bij een van de speciale afgiftepunten. Voor het openbaar tellen van al die stemmen heeft Rotterdam de Ahoy-hal afgehuurd.

In Vught bleek een vergelijkbaar percentage al per post te hebben gestemd, volgens projectleider Tonnie Roozen, ook daar vooral via de brievenbus. De gemeente deed in november al ervaring op met stemmen in tijden van corona, vanwege gemeentelijke herindelingsverkiezingen.

Het is in Vught ook mogelijk in een drive-through te stemmen vanuit de auto. Verzoek is dan alleen te komen, om het stemgeheim te garanderen. De bestuurder krijgt door het autoraam een speciaal gefabriceerde plank aangereikt, waarop het stembiljet kan worden ingevuld. Een vakje rood maken op het stuur mag wettelijk niet.

Willem-Alexander wilde weten wat er gebeurt met de ongeveer 2 procent ongeldige briefstemmen, waarvan minister Kajsa Ollongren (Binnenlandse Zaken) eerder in de week melding maakte. Topambtenaar Klok zei dat het in die gevallen bijna altijd gaat om het niet gebruiken van de voorgedrukte retourenveloppe met een gemeentelijk adres. Wie zo'n enveloppe nog thuis heeft liggen, weet dat er iets is misgegaan. Tot vrijdagmiddag konden nog een nieuwe stempas en stembiljet worden aangevraagd.

De koning vroeg Pamela Young van de Kiesraad of briefstemmen en ‘early voting’ blijvertjes zijn. Beide zijn onder een tijdelijke wet mogelijk gemaakt en zouden in de Kieswet moeten worden opgenomen. Een evaluatie moet daarover uitsluitsel geven, waarbij extra stemdagen meer kans maken dan briefstemmen. Young: ‘We zijn normaal gesproken heel voorzichtig met innovaties.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden