VOORBESCHOUWING

Koning reist altijd business class

Morgen beginnen de bezoeken van Willem-Alexander en Máxima aan Canada en de VS. De koning zal zijn warme aandacht combineren met de efficiëntie van een koopman.

Toenmalig koningin Juliana en prins Bernhard in 1952 bij het Capitool in Washington, waar Juliana zojuist haar omstreden speech heeft gehouden.Beeld ANP

De twee bezoeken die koning Willem-Alexander en koningin Máxima vanaf morgen afleggen, eerst aan Canada en na het weekeinde aan de Verenigde Staten, hebben beide het bedanken voor 70 jaar bevrijding als aanleiding. Maar zoals inmiddels gebruikelijk onder de nieuwe koning worden de zakelijke belangen van Nederland niet uit het oog verloren.

Naar Canada gaan een economische missie mee onder leiding van minister Ploumen (Buitenlandse Handel) en een hoger onderwijsmissie onder aanvoering van minister Bussemaker (Onderwijs). In Amerika leidt minister Schippers (Volksgezondheid) een missie. Beide bezoeken van het koningspaar staan onder politieke verantwoordelijkheid van de meereizende minister Koenders (Buitenlandse Zaken).

Eerste oorlogsjaar

De band tussen de Oranjes en Canada gaat terug tot het eerste oorlogsjaar, toen de gevluchte prinses Juliana zich met haar dochters Beatrix en Irene tijdelijk in Ottawa vestigde. Ter plekke werd prinses Margriet geboren. In 1952 brachten Juliana en Bernhard een staatsbezoek aan Canada; Beatrix en Claus deden dat in 1988.

Ook Willem-Alexander en Máxima brengen een staatsbezoek, protocollair het hoogste eerbewijs tussen twee landen. Opvallend is dat de bezoeken kort zijn: beide drie dagen. Ook dat is nieuw onder koning Willem-Alexander. Beatrix trok in '88 nog acht dagen uit voor Canada. De koning combineert de warmte van zijn aandacht, bijvoorbeeld voor de inwoners in beide landen met Nederlandse wortels, met de efficiëntie van een koopman.

Het bezoek aan de VS is een officieel bezoek, in het protocol een trede lager dan een staatsbezoek. Omdat Amerika een land is waar de hele wereld op bezoek wil komen, is de vorm daar om pragmatische redenen wat anders. Officiële momenten zijn er niettemin volop, zoals een kranslegging op de nationale begraafplaats Arlington en een ontvangst in de Oval Office van het Witte Huis door president Obama.

'Gezellig'

Als prins en prinses waren Willem-Alexander en Máxima in 2009 al eens op bezoek bij de Obama's. Dat zou een kopje thee zijn met first lady Michelle Obama, maar Barack schoof ook aan. Het paar was in New York om de viering van 400 jaar Manhattan bij te wonen en wipte even over naar Washington. Op zijn beurt was Obama vorig jaar in Den Haag ter gelegenheid van de nucleaire top. Willem-Alexander ontving de Amerikaanse president en andere regeringsleiders op Huis ten Bosch voor een diner. Obama noemde zijn bezoek aan Nederland 'gezellig' - in het Nederlands uitgesproken.

Net als zijn vrouwelijke voorgangers gaat Willem-Alexander ook naar het Congres, maar anders dan zijn moeder en oma houdt hij er geen speech. Legendarisch is de toespraak die Juliana hield in 1952, Harry Truman was toen president. De speech bezorgde het kabinet veel hoofdbrekens. De pacifistische koningin nam zich voor, midden in de Koude Oorlog, een pleidooi voor de wereldvrede te houden. Bernhard, warm voorstander van meer geld voor Defensie, dreigde thuis te blijven. 'Ik weiger mee te gaan, omdat ik niet in deze maalstroom van hoogdravende onzin mede betrokken wens te worden.'

Willem-Alexander en Máxima (toen nog prins en prinses) op de thee bij de Obama's in 2009. Links van Obama stafchef van het Witte Huis, Susan Sher.Beeld ANP

Punt was dat Juliana haar teksten zelf wenste te schrijven, met als argument: 'Ik heb geen zin om allerlei klaargemaakte politieke speeches uit te spreken, ik wil algemene gedachten brengen die de mensen iets kunnen zeggen en die op een hoger plan liggen.' Tegen minister Stikker, de Koenders van die tijd en voormalig directeur bij Heineken, zei ze: 'Ik ben niet bereid redevoeringen te houden in de trant van: het bier is weer best.'

Uiteindelijk moest de voltallige ministerraad eraan te pas komen om te besluiten of het kabinet de teksten van Juliana voor zijn rekening kon nemen. De stemmen staakten. Het was premier Drees zelf die de doorslag gaf. Hoewel ook de ambassadeur in Washington alle verantwoordelijkheid voor een eventuele zeperd afwees, werd het bezoek een succes en leidde de Congresrede niet tot onoverkomelijke ophef.

Beatrix en Claus bezochten de Verenigde Staten in 1982, toen Ronald Reagan president was. Net als nu bij Willem-Alexander was dat twee jaar na de inhuldiging. In 1982 werd 200 jaar betrekkingen tussen Amerika en Nederland gevierd.

Toenmalig koningin Beatrix bij haar aankomst op het Witte Huis in 1982. Links van haar president Ronald Reagan.Beeld ANP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden