Koning Midas aan de Zwarte Kust

De Spaanse badplaats Marbella is onder leiding van de beruchte burgemeester/aannemer Jesús Gil y Gil uitgegroeid tot Chicago aan Zee....

Een roomkleurige Rolls- Royce glijdt geruisloos de weg af en schuift de McDrive in. Een tafereel dat aantoont dat ook kindertjes van heel rijke mensen het liefst junkfood eten. Hoewel het niet uitgesloten is dat ook de eigenaar van het voertuig de bekendste hamburger van de wereld niet versmaadt. Hij is niet de enige van zijn stand: voor de Rolls staat een knalrode nieuwe Jaguar.

Automobielen uit de duurste prijsklasse zijn allang geen bijzondere verschijning meer in Marbella, de badplaats die de reputatie geniet dat een ieder die het breed heeft het hier zo breed mogelijk laat hangen. Wel kun je de bezitters met de vinger nawijzen omdat zij op een hopeloos ouderwetse manier de show willen stelen. De mode-auto van dit seizoen is de Mercedes cabriolet, waarvan er tientallen door de stad razen.

De sportieve wagens ondervinden de laatste weken concurrentie van de grotere modellen Mercedes, waarin de Arabische vakantiegangers zich bij voorkeur verplaatsen. Ze hebben er driehonderd meegenomen, eigenlijk niks als je nagaat dat ze met een mannetje of tweeduizend in Marbella zijn neergestreken. De rest van het wagenpark wordt ter plekke gehuurd bij firma's die uitsluitend topmerken voeren.

De Arabieren van Marbella, het is in wezen slechts één familie. Het zijn de kinderen, kleinkinderen, broers, neven en beste vrienden, plus al hun dames en verdere aanhang, van Fahd Ibn Abdul Aziz, die de koning van Saudi-Arabië gezelschap houden tijdens diens traditionele vakantie aan de Costa del Sol. Hun verblijf is een zegen voor de middenstand en een attractie voor de gewone toerist: is geldsmijten toch al de hoofdbezigheid van de poenerige stamgasten van Marbella zonder blauw bloed, met de komst van de Saudiërs begint het oliedollars te regenen.

De plaatselijke autoriteiten plegen de koning en zijn familie in de watten te leggen. Burgemeester Julián Muñoz verwelkomde de vorst als 'de bewaker van de heilige plaatsen, en grote vriend en bondgenoot van het Westen' en verzocht de irritante kritikasters van de media zich voor één keer te onthouden van negatieve berichtgeving.

Toen de media toch verhalen uit de buitenlandse pers overnamen waarin werd beweerd dat het koninklijk huis 312 miljoen euro aan Bin Laden zou hebben betaald om af te zien van terroristische aanslagen in het Saudische rijk, schoot Jesús Gil y Gil de royale gasten te hulp. In een officieel communiqué sprak Gil van een 'georganiseerde campagne tegen koning Fahd en alle familieleden en persoonlijkheden die hem vergezellen'.

Jesús Gil? Die was toch veroordeeld en gedwongen af te treden als burgemeester van de badplaats? Klopt. De 'grootste bek van Spanje' ontsnapte dit voorjaar niet zonder kleerscheuren aan het zoveelste proces waarin hij werd beschuldigd van corruptie.

Maar Gil blijft natuurlijk gewoon de baas van Marbella. Hij sprak deze keer weliswaar als ambteloos burger, maar nog altijd als voorzitter van GIL, de politieke partij met de duidelijke initialen die de meerderheid in de gemeenteraad heeft. Gil lacht om de rechter, die hem verbood gedurende 28 jaar publieke functies uit te oefenen, zoals hij lacht om aantijgingen dat hij een maffiabaas is. In zijn kantoor liet hij een hele wand vol schilderen met portretten van de hoofdpersonen uit The Godfather.

Gil, die aan zijn immense, bruinverbrande en altijd te kijk gestelde buik zijn bijnaam De Walvisman ontleent, heeft tijdens zijn tienjarige bewind Marbella omgevormd tot Chicago aan Zee. Hier verzamelt zich de internationale onderwereld, van de klassieke wapenhandelaren, drugssmokkelaars en Italiaanse topcriminelen tot de Russische maffia. Geen restaurant in Marbella dat niet een Russische vertaling van de menukaart kan overhandigen. De Costa del Sol is door de politie al omgedoopt in Costa Negra (Zwarte Kust)

Gils opvolger, of liever stroman, Muñoz past naadloos in het beeld. Kwam zonder cent naar Marbella, werkte als ober, en greep zijn kans toen hij een optreden van Isabel Pantoja mocht presenteren, de Spaanse Zangeres zonder Naam. Gil mocht hem direct, betaalde zijn schulden en benoemde hem tot wethouder van feesten, een belangrijke functie in de stad van veel geld en weinig smaak.

Het verhaal wil dat Muñoz in zijn wethouderstijd een auto van twaalf miljoen peseta (75 duizend euro) kocht en die contant betaalde. Om niet achter te blijven bij de maffiosi die een villa van een paar miljoen in de stad kopen en bij de makelaar een koffertje met cash op het bureau leggen. Op het laatste Rode-Kruisbal, een society event van jewelste, voerde de nieuwe burgemeester een persiflage op van de klassieke gangsterfilm met zijn witte smoking, strak achterovergekamd haar, fijne snor en zijn onder een klomp juwelen gebukte gaande vrouw.

De poenerigste uitstalkast van Marbella is Puerto Banús, de nieuwe jachthaven waaromheen onbetaalbare flats zijn gebouwd. Op de kaden valt een overzicht uit het aanbod van de duurste autofabrikanten te bewonderen. In het water ligt een verzameling schepen waarvan sommige een poging doen de Titanic in omvang naar de kroon te steken.

Nee nee, dat enorme jacht daar aan de pier aan de overkant is toevallig niet van een gangster. Het vaartuig van 70,78 meter, compleet met helikopter, is veruit het grootste, en zo hoort het ook, want het is van koning Fahd. Niet dat de oude koning nog het water op gaat, hij is broos en heeft tal van kwalen. En zijn aanhang hangt liever in de stad rond, zodat het jacht er slechts is voor de ongelovige ogen van toeristen.

Koning Midas aan de Zwarte Kust. De Saudische vorst, die tijdens zijn laatste vakantie in Marbella met zijn gezelschap in zes weken tijd 72 miljoen euro stuksloeg, voelt zich hier thuis. In wijken met palmbomen, bougainvilles en hoge muren, en daarachter namaakpaleizen van het soort waarin in films maffialeiders en andere grote gangsters wonen. Hier wonen die in het echt, midden tussen de oliesjeiks.

Alle grote hotels bieden twee Arabische televisiezenders waaronder Al Jazeera; geen kiosk is zonder Arabische kranten. Koning Fahd beviel de locatie zozeer dat hij er zijn tweede residentie liet bouwen: het paleis Mar y Mar, een kopie van het Witte Huis in Washington. Vijfhonderd meter verderop aan de Gouden Mijl van Marbella staat de Mezquita del Rey Abdul Aziz al Saud, vernoemd naar de vader van koning Fahd. Het is de grootste moskee van Europa en de eerste die in Spanje werd gebouwd sinds de herovering van het land op de Arabieren in 1492.

Niet de hele familie kan in het paleis logeren, dus zijn er tweehonderd suites in de duurste hotels afgehuurd en luxe villa's voor 180 duizend euro in de maand. Cijfers maken duidelijk waarom Marbella zo blij is als de koning op vakantie komt. Tijdens zijn laatste bezoek betrok het paleis voor meer dan twintigduizend euro per dag aan levensmiddelen bij El Corte Inglés, de Spaanse Bijenkorf. Een bloemist mocht dagelijks voor 1500 euro verse bloemen afleveren en taartenbakker Goyo kon de zoetigheid niet aanslepen. Vijfhonderd mensen vonden een tijdelijke baan als werkster, kok of chauffeur tegen riante salarissen van drieduizend euro in de maand. Fahd is niet een koning uit Duizend-en-één-nacht, hoonde een plaatselijke columnist, maar een koning uit het Guinness Book of Records.

Een audiëntie bij de weldoener zit er niet in. De toegangswegen naar het paleis zijn afgegrendeld door tientallen Spaanse politieagenten en grote aantallen leden van privé-bewakingsdiensten. Bij de hoofdingang wemelt het van de mensen die voor de koning willen werken, maar de meeste baantjes zijn vergeven.

Met het uitgavenpatroon van de koninklijke bezoekers valt het deze keer bar tegen, vindt de middenstand. Een personeelslid van de luxe discotheek Olivia Valere meent dat er wordt overdreven: 'Ze zijn gul met fooien, dat is waar, maar niet buitensporig. Meestal geven ze honderd euro. En ze verteren ook niet veel, twee of drie flessen, alleen voor hun gasten, want zelf drinken ze niet. Op een avond geven ze duizend euro uit, er zijn klanten die flink wat meer verteren.'

Een woordvoerder van El Corte Inglés ontkent het verhaal dat het warenhuis sluit wanneer de Arabieren inkopen komen doen. 'We merken wel dat de koning in de stad is. Vorige week bestelde het paleis tweehonderd paar schoenen. En aan levensmiddelen sturen we elke dag tussen de tien en vijftien auto's. Maar dat is niet ongewoon in deze stad.'

Er zijn zelfs klachten dat het koninklijke gezelschap niet meer zo scheutig is als het was. Een ober van pizzeria Picasso in Banús vertelt dat een Arabische prins onlangs een fooi van zeshonderd euro achterliet. 'Maar dat haalt het niet bij de fooi van 300 duizend peseta (1800 euro) die diezelfde prins in 1999 gaf.'

Wellicht heeft het hof zich de kritiek aangetrokken van Amanecer, een weekblad voor moslim-immigranten in Spanje, dat bij het vorige bezoek van Fahd citeerde uit de Koran: 'Gij zult geen excessen begaan, want Allah bemint niet de ongematigden.' In een hoofdartikel voegde het blad er verontwaardigd aan toe: 'Niets is verder van de geest van de islam dan het gedrag dat wij dezer dagen zien in Marbella.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden