Koning Marokko vetoot minister

Het ziet ernaar uit dat de kabinetsformatie in Marokko is uitgedraaid op de eerste grote botsing tussen Koning Mohammed VI en de gematigde islamistische partij PJD. De PJD won ruim een maand geleden de verkiezingen. De eerste islamistische premier van Marokko, Abdelilah Benkirane, had beloofd dat zijn nieuwe regering afgelopen maandag bekend zou zijn. Maar de koning zou zijn veto hebben uitgesproken over een van de beoogde ministers.

MADRID - Hoewel er geen officiële mededelingen zijn gedaan over de crisis tussen koning en premier is inmiddels algemeen bekend dat het de voordracht betreft van Mustafa Ramid voor de post van minister van Justitie. Ramid geldt al jaren als een van de meest populistische en radicale leden van de PJD. Zijn veelbesproken tirades tegen vrouwenrechten, muziekfestivals, het gebruik van alcohol en optredens van Elton John (vanwege diens openlijke homoseksualiteit) bezorgden hem in kringen van meer liberale Marokkanen de bijnaam 'Shrek'.

Ramid haalde zich in 2004 bovendien de koninklijke woede op de hals door als parlementslid openlijk de positie van Koning Mohammed VI als 'aanvoerder der gelovigen' te bekritiseren. Deze titel, die de koning min of meer als hoogste gezag binnen de islam bevestigt, geldt als een onaantastbare status binnen het Marokkaanse regime. Eerder dit jaar trad hij terug als parlementariër van de PJD, nadat hij het parlement voor een aanfluiting had uitgemaakt. Vervolgens nam hij deel aan een van de marsen van de straatprotestbeweging in Marokko.

Het voorstel van premier Benkirane om Ramid als minister van Justitie voor te dragen, bleek nu te veel voor de vorst en zijn raadgevers. De kabinetsvorming is tot nader order stil komen te liggen, zonder dat duidelijk is wanneer uitsluitsel in de situatie wordt gegeven. De kwestie geldt als uiterst ongemakkelijk voor de koning: niet alleen is het de eerste keer dat in Marokko een islamistische partij een coalitieregering moet leiden, ook wordt voor de eerste keer de nieuwe grondwet toegepast die deze zomer na een referendum werd ingevoerd.

Hoewel de nieuwe grondwet de uiteindelijke machtspositie van de koning grotendeels onaangetast laat, kregen de premier en het parlement meer bevoegdheden. De vorst mag alleen nog de ministers van Defensie en Religieuze Zaken benoemen, terwijl de premier de rest van zijn kabinet vaststelt. Het lijkt er nu evenwel op dat de benoeming van Ramid, die bij de verkiezingen een forse stemmentrekker bleek, alsnog op een koninklijk veto kan rekenen.

Met de nieuwe grondwet en het uitschrijven van vervroegde verkiezingen beoogde de koning weer het initiatief in handen te krijgen, na de straatprotesten die vanaf februari net als elders in de regio ook in Marokko werden gehouden. In de marsen werd door Facebook-jongeren, radicaal-linkse splinterpartijtjes en de gedoogde islamistische Al Adl-beweging geprotesteerd tegen het gebrek aan democratie, tegen de corruptie en tegen de makhzen, het machtssysteem rond het paleis. Het vertrek van koning Mohammed VI werd evenwel niet geëist.

De grondwet en verkiezingen bleken een deel van het protest te hebben gesmoord. Hoewel de straatmarsen onverminderd doorgaan, heeft de islamistische Al Adl-beweging zijn aanhang sinds de verkiezingen teruggetrokken. De eveneens islamistische PJD-partij behaalde bij de verkiezingen een grote overwinning, maar geen absolute meerderheid, waardoor er een coalitie werd gesloten met een aantal partijen, waaronder de traditionele nationalistische Istiqlal partij.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden