NieuwsTroonrede

Koning in Troonrede: schrap zetten voor economische klap door coronacrisis

Nederland moet zich ‘schrap zetten voor de gevolgen van een zware economische terugslag’ door de coronacrisis. Dat zei koning Willem-Alexander dinsdag in zijn Troonrede. Verder viel op dat hij discriminatie in Nederland een ‘wezenlijke bedreiging voor de rechtsstaat’ noemde.

Koning Willem-Alexander benadrukte dat de regering niet gaat bezuinigen als reactie op de economische crisis, maar investeren.Beeld ANP

‘Door het coronavirus werd dit voorjaar ineens alles anders’, begon de koning. Dat gold ook voor deze Troonrede, die de koning dinsdag niet zoals normaal uitsprak in de Ridderzaal op het Binnenhof, maar in de Grote Kerk in Den Haag. Hij sprak zijn dank uit aan iedereen die in Nederland meehelpt bij de bestrijding van het coronavirus, alsook zijn medeleven met iedereen die een geliefde is verloren door het virus.

‘Maar er gebeurt deze maanden ook veel goeds’, vervolgde hij. Doordat de meeste mensen de regels goed volgden, kon de lockdown snel worden opgeheven. Het blijft bijzonder hoe Nederlanders er voor elkaar zijn als de nood aan de man komt.’ 

In deze onzekere tijd maakt de regering niet de keuze om te bezuinigen, maar om juist te investeren, in onder meer een sterkere economie en een schoner klimaat. ‘De laatste jaren is een buffer opgebouwd, waarvan we nu de vruchten plukken.’ De eerste economische gevolgen van de coronacrisis waren daardoor ‘beter draagbaar’. Nu moeten we ons voorbereiden op een ‘zware terugslag’ in de economie. Hoe zwaar die wordt, zal afhangen van de mate waarin het virus ons in zijn greep blijft houden.

Eigenbelang

De coronacrisis heeft ook laten zien dat eigenbelang op het wereldtoneel steeds meer de boventoon voert. Juist de internationale samenwerking blijft belangrijk om grensoverschrijdende problematiek aan te pakken, waarschuwde hij. Nederland neemt hierin zijn verantwoordelijkheid, zei Willem-Alexander.

‘Inbedding in de Europese Unie en de interne markt staan aan de basis’ van onze veiligheid en welvaart. Het Europese noodfonds helpt de landen met een zwakkere economie om de crisis te doorstaan. Die landen moeten daarna dan wel werken aan een structurele verandering van hun economieën, voegde hij toe. Het is solidariteit ‘die twee kanten op werkt’.

In Nederland konden met extra overheidsuitgaven de eerste klappen voor bedrijven en werknemers worden opgevangen. Lonen zijn doorbetaald en faillissementen zoveel mogelijk voorkomen. Ook in het derde pakket, beschikbaar vanaf oktober, blijft het doel zoveel mogelijk banen te redden. Tegelijk moeten bedrijven zich aanpassen aan ‘de nieuwe realiteit’, onder meer door werknemers om te scholen. 

Met bijna een half miljard euro voor de nationale kunst en cultuur ‘onderstreept de regering het grote maatschappelijke belang van deze sector’. Omdat veel mensen in het dagelijks leven afhankelijk zijn van het openbaar vervoer, wordt ook de financiële steun voor die sector doorgezet.

Aanpak lerarentekort

‘Bij de start van deze periode koos de regering voor versterking van publieke voorzieningen', vervolgde de koning. Door het virus is het belang daarvan eerder toe- dan afgenomen. Dat blijkt ook uit de plannen van het kabinet. ‘Het onderwijs heeft extra geld gekregen om in de grote steden extra stappen te kunnen zetten in de aanpak van het lerarentekort.’ 

Door 5 miljard euro te besteden, wil de overheid de stikstofproblematiek aanpakken. Dat is nodig voor de natuur, ‘waarvan we allemaal genieten, en die we moeten koesteren’. Tegelijk moeten de noden van de boeren niet uit het oog worden verloren. Zij zorgen voor ‘een betrouwbare voedselvoorziening’.

De vraag naar woningen blijft onverminderd groot. ‘Onder regie van het Rijk wordt de woningbouw versneld.’ hij. Starters hoeven de komende vijf jaar geen overdrachtsbelasting te betalen. Ook stelt het kabinet voor om de huren te verlagen ‘voor mensen met een laag inkomen in een dure corporatiewoning’.

Kansengelijkheid

‘De rechtsstaat is het belangrijkste publieke bezit van de samenleving’, aldus Willem-Alexander. ‘Het is de basis onder een democratisch land dat sociaal en democratisch sterk is, en waarin kansengelijkheid als norm geldt.’ 

Hij memoreerde aan de moord op advocaat Derk Wiersum. ‘Op die dag werd eens te meer manifest hoezeer georganiseerde criminaliteit de samenleving ondermijnt.’ Het kabinet trekt daarom meer geld uit om die criminaliteit aan te pakken. 

Discriminatie is in Nederland een ‘wezenlijke bedreiging voor de rechtsstaat’. In ons land is iemands huidskleur nog steeds te bepalend voor iemands kansen, aldus de koning. ‘Dat is onaanvaardbaar.’ Het maatschappelijke debat hierover mag soms schuren, maar kan ons verder helpen in de strijd voor gelijke behandeling.

Een betrouwbare overheid is het grootste goed, zei Willem-Alexander. Inwoners van Groningen moeten daarom zo snel mogelijk kunnen rekenen op herstel van hun door aardbevingen beschadigde huizen. Ook de gedupeerde ouders in de toeslagenaffaire moeten zo snel mogelijk worden gecompenseerd.

Op het gebied van pensioen en klimaat zijn ‘richtinggevende keuzes’ gemaakt voor de langere termijn. Het pensioen ‘wordt persoonlijker en transparanter’ met de grote pensioenwijziging. ‘Door nu te hervormen, kan er straks voor iedereen een goed pensioen zijn’. Met het Klimaatakkoord en de Klimaatwet wordt de CO2-uitstoot met minimaal 49 procent in 2030 verminderd. ‘Op weg naar een klimaatneutraal Nederland in 2050.’ 

Herstel

Met het nieuwe ‘Wobke-Wiebesfonds’ à 20 miljard euro wil het kabinet ‘een vliegende start’ maken in het herstel van de economie na de coronacrisis, zei de koning. Nederland moet zo ‘welvarender, schoner en duurzamer’ worden overgedragen aan de nieuwe generatie.

De voorbije maanden hebben laten zien dat er een grens is aan de ‘spankracht’ van de Nederlandse zorgsector. ‘Daar moeten we lessen uit trekken om voorbereid te zijn op een mogelijke tweede golf.’ Voor een langere termijn zijn andere lessen te trekken, bijvoorbeeld over de hoge werkdruk in de zorg. ‘De waardering van de werkers in de zorg komt ook tot uitdrukking in een extra bonus voor extra inspanningen, dit jaar en volgend jaar.’

‘De coronacrisis stelt ons extra op de proef in alles wat van waarde is’, besloot hij. ‘We realiseren ons, juist nu wordt gezamenlijkheid en verantwoordelijkheid gevraagd.’ De opdracht in het nieuwe parlementaire jaar wordt ‘over deze crisis heen de toekomst te blijven zien, en te blijven werken aan perspectief voor alle generaties.’

LEES OOK:

Juist op de mooiste herfstdag van het jaar kan door corona de traditionele rijtoer op Prinsjesdag niet doorgaan. Alles is anders in 2020, ook het gebruikelijke ceremonieel. Hoe gaat het dan wel? Dat leest u in deze Kijkwijzer.

2020 moest het oogstjaar worden voor Rutte III. En toen werd alles anders. Het kabinet bleek slecht voorbereid, maar werd gaandeweg wijzer. De politieke redactie van de Volkskrant deelt rapportcijfers uit.

Voor vier ervaren politici is het hun laatste Prinsjesdag. Kathalijne Buitenweg, Sadet Karabulut, Joël Voordewind en Erik Ziengs, ieder met een eigen geschiedenis, blikken terug op hun jaren in de Tweede Kamer. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden