Koning Hassan van Marokko overleden

Koning Hassan II van Marokko is aan een hartaanval overleden. Dat heeft kroonprins Sidi Mohamed bekendgemaakt. Hassan, die deze maand 70 is geworden, heeft meer dan 38 jaar op de troon gezeten; hij was de langst regerende vorst van Afrika en de Arabische wereld....

Gekleed in een witte djellaba verscheen de kroonprins op de televisie. Met zijn broer Moulay Rachid aan zijn zijde las hij enkele verzen uit de Koran. Vervolgens betuigde hij zijn medeleven met 'het trouwe Marokkaanse volk, dat altijd zijn liefde, trouw en aanhankelijkheid heeft betuigd aan deze koning'. De prins riep de Marokkanen op rustig te blijven.

De Marokkaanse koning kampte al enkele jaren met gezondheidsproblemen. Hij zag er de laatste dagen slecht uit - kennelijk vermoeid na zijn bezoek aan Parijs, waar hij te gast was bij de feestelijkheden van de 14de juli.

Vanmiddag wordt de koning naast zijn vader begraven. In Marokko wordt veertig dagen gerouwd. Bij zijn troonsbestijging zal de 35-jarige kroonprins de naam Mohamed VI aannemen.

Het was bepaald geen vanzelfsprekende zaak dat Hassan II bijna veertig jaar aan de macht zou blijven. 'Toen ik de troon besteeg dachten de mensen dat ik het niet langer dan een half jaar zou volhouden', zei hij eens tegen koning Juan Carlos van Spanje.

In de loop der jaren werd er tweemaal een staatsgreep tegen hem gepleegd. De eerste was op 10 juli 1971, toen de koning juist zijn verjaardag vierde in het paleis van Skhirat (25 kilometer ten zuiden van Rabat). Er vielen meer dan honderd doden toen muitende militairen het paleis aanvielen, maar de koning zelf is als door een wonder aan de dood ontkomen.

Een jaar later volgde de tweede coup. Het vliegtuig waarin de koning uit Frankrijk terugkeerde werd toen in de lucht beschoten door vliegers van zijn eigen luchtmacht. En nog een jaar later, in 1973, ondernam de linkse oppositie een vergeefse poging een volksopstand te organiseren.

Koning Hassan was geliefd bij zijn onderdanen. Maar tegenstanders onderdrukte hij met harde hand. De oppositie klaagde regelmatig over zijn autoritaire bewind en zijn gebrek aan respect voor de mensenrechten.

Niet alleen de militairen die hadden geprobeerd hem van de troon te stoten werden zwaar gestraft, ook hun familieleden werden jarenlang door de koning gevangen gehouden.

Pas begin jaren negentig herkregen ze hun vrijheid. Meer dan achthonderd politieke gevangenen werden toen eveneens door de koning vrijgelaten, 195 doodvonnissen werden omgezet in levenslang.

Op dit moment telt Marokko nog enige tientallen politieke gevangenen, voornamelijk islamisten. Maar in tegenstelling tot het aangrenzende Algerije wist de koning een maatschappelijke strijd tussen behoudende islamisten en de moderne middenklasse te voorkomen, door zich te beroepen op zijn gezag als afstammeling van de profeet Mohammed.

Een van de langstlopende projecten van de koning was de inlijving van de Westelijke Sahara, waar de nomadische bevolking tegen de Spaanse overheersing en voor de vrijheid vocht. In 1975 organiseerde de koning een 'Groene Mars', waarbij hij aan het hoofd van duizenden van zijn onderdanen het fosfaatrijke woestijngebied binnentrok.

'De Marokkanen hebben een populaire monarchie nodig die weet te regeren', schreef Hassan zelf in zijn boek De uitdaging. 'De mensen zouden het niet begrijpen als de koning niet regeerde.' In een ander boek bekende hij dat 60 procent van de besluiten die hij had genomen verkeerd waren geweest. 'Maar ik heb de moed gehad mijn fouten in te zien en ze te herstellen.'

'Hij heerst en hij regeert. Hij is net een jongleur die tien ballen tegelijk in de lucht houdt', zei een westerse diplomaat onlangs over de Marokkaanse koning. 'Niemand weet wat er gebeurt als het orkest ophoudt met spelen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.