Koning Aap

Andy Serkis ( 50 ) is 's werelds meest ervaren acteur van digitaal opgetuigde filmwezens. Van Gollum uit Lord of the Rings tot hoofdaap Caesar uit The Planet of the Apes. Hoe gaat hij te werk?

'Het is een schande als Andy Serkis geen Oscarnominatie krijgt voor zijn rol als aap Caesar', zei James Franco al bij de vorige Planet of the Apes-film. De Amerikaanse ster, die in 2011 de menselijke hoofdrol speelde en het hyperintelligente babyaapje Caesar opvoedde, pleitte in interviews voor meer erkenning voor zijn collega Serkis, de koning van het 'mocap'-acteren (motion capture). De Britse acteur, die al tal van filmwezens belichaamde (waaronder Gollum uit Lord of the Rings), hult zich op de set in strak lycrapak, met stippen als markeerpunten voor de camera's die zijn beweging en mimiek tot in detail vastlegt. Zijn kale acteerprestatie wordt vervolgens bewerkt door teams van computeranimatoren, meestal aan de andere kant van de wereld, en zo ontstaan creaties als Gollum, King Kong en kapitein Haddock in Spielbergs Kuifje-film.


O wee als we later, als deze vorm van acteren volstrekt is ingeburgerd, concluderen dat pionier Serkis veel meer filmprijzen had verdiend, waarschuwde Franco zijn vakgenoten en Academy-stemmers. En toch bleef de Oscarnominatie weer uit, dat jaar.


Andy Serkis (50) was een door collega's gewaardeerde doch onbekende acteur toen filmmaker Peter Jackson hem vroeg voor een bijdrage aan Smeagol, oftewel Gollum, het glibberige wezentje uit de Lord of the Rings-cyclus. De techniek waarbij mens en animatie samensmolten tot één personage werd uitgedacht en vervolmaakt tijdens de opnamen van de trilogie; Serkis had vooraf geen idee waar hij aan begon, meende dat ze enkel zijn stem nodig hadden. Terug van de set in Nieuw-Zeeland kreeg hij, als zeldzame ervaringsdeskundige van een compleet nieuwe, snel populair geworden speltechniek, de ene na de andere klus aangeboden. James Cameron vroeg hem acteurs te instrueren voor hun 'mocap'-rollen in Avatar, ook de makers van de nieuwe Star Wars-cyclus huurden hem onlangs in. De Planet of the Apes-cyclus, waarvan deze week weer een nieuw deel te zien is in de Nederlandse bioscoop, markeert de volgende stap voor Serkis: niet eerder trad hij zo op de voorgrond, zij het voor een nog steeds (praktisch) onherkenbare rol, als chimpansee. De Volkskrant interviewt hem telefonisch, terwijl de acteur door Londen rijdt.

undefined

Als de Academy een speciale categorie zou invoeren voor het acteren van digitaal gemanipuleerde wezens, zou u de ene na de andere Oscar winnen. Voelt u daarvoor?

'Nee, want het onderscheid zou intrinsiek verkeerd zijn. De effecten zijn van de animatoren, het acteren doe ik. En acteren is acteren.'

undefined

Niet de computeranimator, maar de acteur is auteur van het personage?

'Natuurlijk! Het innerlijk van een wezen, diens emotie - alles waarover een rol gaat - komt voort uit het acteren. Je hebt ook animatiefilms waarbij een personage wordt ontworpen vóór de acteur erbij komt kijken, maar dit werkt precies andersom. Eerst acteer je een aap, vervolgens word je aangekleed door de animatieafdeling, die heel kunstig laag voor laag een digitale aap om je heen construeert. Of je mijn gezicht nou wel of niet herkent in de bioscoop maakt niks uit.'

undefined

Voor uw rol als King Kong (2005) observeerde u gorilla's in Rwanda. En nu?

'Ik heb chimpansees bestudeerd, maar dat was al ter voorbereiding op het vorige deel van Planet of the Apes. De Caesar in Dawn of the Planet of the Apes benader ik meer als mens in apenhuid, hij is natuurlijk ook intelligenter dan de gemiddelde chimpansee. Deze film gaat over de complexiteit van leiderschap. Caesar tracht een samenleving te creëren waarin alle apen gelijk zijn, in dat opzicht zit er iets van Mandela in Caesar. Hij heeft te maken met apen die slechte ervaringen hebben met mensen, die lange tijd in de dierentuin of het laboratorium zaten opgesloten. Caesar voelt wél empathie voor mensen, wat hem in een lastige positie brengt.'

undefined

Wat is er verbeterd aan de mocap-techniek, sinds het vorige Apes-deel?

'De uitrusting is robuuster: we filmden nu gewoon midden in het bos, dat was eerder niet mogelijk. Tegelijk werkt de software van Weta (het computeranimatie bedrijf van Peter Jackson, red.) met een steeds hogere resolutie, zodat de animatieploeg alles nog levensechter kan laten ogen.'

undefined

Komt er een moment waarop de techniek zo ver gevorderd is dat de mocap-acteur toe kan zonder strak pak met stippen en een met camera's behangen helm?

'Die hoofdconstructie met camera's zal zeker verdwijnen, op den duur. Dat pak niet, denk ik. Maar zo'n pak zit lekker hoor, je beweegt je erin als een tweede huid, heel vrij.'

undefined

Naast het acteren runt u een speciale mocap-studio in Londen. Wat leert u collega's?

'Allereerst de ervaring: voelen hoe het is, hoe je acteert terwijl je avatar op een scherm mee beweegt. Maar ook hoe je die ervaring fysiek kunt maken. Mark Ruffalo bijvoorbeeld, kwam bij ons langs ter voorbereiding op zijn rol als de Hulk. Hem lieten we zien hoe hij op de set het gewicht van zijn personage kon simuleren. Wat acteurs zich niet altijd realiseren, is dat gewone kostuums en make-up je ook kunnen hinderen bij het acteren.


'Het mooie van mocap-acteren is dat het bijna naakt is, je kunt je volledig richten op het innerlijk van je personage. Tegelijk zijn de camera's zo op je gericht, dat zelfs de allerkleinste bewegingen in je gezicht of je ogen worden vastgelegd. Het nodigt uit tot subtiel spel.'

undefined

Caesars wenkbrauwen zijn speciaal naar die van u gemodelleerd. Herkenden uw kinderen u in de film?

'O volledig. Elke gezichtuitdrukking van Caesar komt ze bekend voor. Nee, dat vinden ze niet eng. Overigens brul ik niet naar ze, thuis.'

undefined

Kunt u iets zeggen over de nieuwe Star Wars? U schijnt meerdere wezens te spelen.

'Helaas. De embargo's maken dat onmogelijk. Ik mag niks zeggen.'

undefined

Blijft u Caesar vertolken?

'Dat is aan de regisseur. Een volgend Planet of the Apes-deel zou zich een jaar verder in de toekomst kunnen afspelen, maar ook vijftig of honderd jaar later.'

undefined

Dan kunt u Caesars nageslacht spelen.

'Dat is zo. Dat is ook het geweldige van deze techniek: dankzij mocap zijn er geen obstakels meer. Leeftijd is irrelevant.'

undefined

Filmmaatschappijen verspreiden achter-de-schermenbeeld van acteurs in mocap-pak. Neem dat de magie niet weg?

'Nee, het is juist heel belangrijk dat het publiek zulke foto's ziet. Als ze de acteur in zo'n pak op de set zien, beseffen ze dat het dus écht de acteur is die de prestatie levert. Weten ze dat niet, dan krijg ik weer overal te horen - net als toen bij Gollum - o dus jij doet de stem van Caesar? Nee, ik spéél Caesar.'


Lees verder op pagina V4


Echte apen?


Ruim 1.100 apen komen voorbij, in een marsscène in Dawn of The Planet of the Apes, waarvan verschillende te paard. Allemaal nep - op de paarden na. Reden voor de dierenactivisten van PETA om de huidige Planet of The Apes-cyclus te bejubelen. Dat was niet altijd het geval: PETA was woest toen bleek dat de echte chimpansee uit Tim Burtons Planet of the Apes (2001) zijn nadagen sleet in een povere Texaanse Zoo, levend op rottend fruit en hondenvoer. Dat de vorige apenfilm, Rise of the Planet of the Apes, zich nadrukkelijk keerde tegen dierenproeven, bracht de partijen weer bij elkaar.



Vervolg van pagina V2


Beknopte filmografie


1997 Career Girls 1999 Topsy-Turvy 2001, 2002, 2003 The Lord of the Rings I,II,III 2002 The Escapist 2002 24 Hour Party People 2005 King Kong 2006 The Prestige 2009 Sex & Drugs & Rock & Roll 2011 Rise of the Planet of the Apes 2011 The Adventures of Tintin 2012, 2013, 2014The Hobbit I,II, III 2014 Godzilla 2014 Dawn of the Planet of the Apes.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden