Komt het nog goed met de elite-beveiligers van Obama?

Hoerenbezoek in Colombia, ladderzat in Amsterdam, seksmails naar een collega en het oppikken van een dame in een bar. Kunnen de beveiligers van president Obama, verantwoordelijk sinds 2012 voor deze uitspattingen tijdens diensttijd, nog dieper zakken? Na het jongste incident rond Amerika's Secret Service, van twee agenten die mogelijk dronken het Witte Huis-terrein betraden, is het slechts wachten op de volgende misstap van de elite-eenheid.

President Obama wacht in San Francisco op Marine One, de presidentiële helikopter. Beeld White House Photo
President Obama wacht in San Francisco op Marine One, de presidentiële helikopter.Beeld White House Photo

Waarom kan 's werelds enige supermacht niet zo'n 3.500 agenten in het gareel houden die moeten waken over de veiligheid van de president? Die vraag stellen Amerikanen zich weer als Secret Service-agenten, die de kogels moeten opvangen voor de president bij een aanslag, blunderen. Ook deze dagen weer. 'Een ineenstorting van leiderschap', zo haalde het Republikeinse Congreslid Harold Rogers deze week fel uit in het Huis van Afgevaardigden naar de geplaagde dienst. Want weer was het mis.

Rogers reageerde op het nieuwste incident rond Obama's 'security detail' dat vorige week uitlekte via The Washington Post. En dit keer ging het niet om een 'gewone' Secret Service-agent. Niemand minder dan de tweede man van het team dat de president dag in, dag uit moet beveiligen, Mark Connolly, reed op 4 maart door een politiebarricade bij het Witte Huis. Hij keerde 's avonds, naar verluidt aangeschoten, met een collega, terug na in een bar afscheid te hebben genomen van de vertrekkende woordvoerder van de Secret Service.

Bij het Witte Huis aangekomen reed het tweetal door een afgezet gebied waar kort daarvoor een verdacht pakketje was gevonden. De politie en de Secret Service, die onderzochten of het om een bom ging, onderwierpen het tweetal niet aan een alcoholtest. Ook mochten ze gewoon naar huis gaan. Alsof er niets was gebeurd.

De Secret Service heeft, naast het beveiligen van de president, ook als taak om valsmunterij te bestrijden. De laatste keer dat werd geprobeerd een Amerikaanse president te vermoorden, was in 1981. Beeld White House Photo
De Secret Service heeft, naast het beveiligen van de president, ook als taak om valsmunterij te bestrijden. De laatste keer dat werd geprobeerd een Amerikaanse president te vermoorden, was in 1981.Beeld White House Photo
Leden van het presidentiële beveiligingsteam komen aan bij het Witte Huis. Beeld White House Photo
Leden van het presidentiële beveiligingsteam komen aan bij het Witte Huis.Beeld White House Photo

Discipline

Dat zo'n hoog lid van Obama's beveiligingsteam nu flink in de fout was gegaan, was niet het enige pikante aan dit incident. De nieuwe baas van de Secret Service, die de dienst weer in het gareel moet krijgen, werd niet ingelicht over het voorval door zijn eigen medewerkers. Directeur Joseph Clancy moest dinsdag, tijdens een hoorzitting in het Congres, bekennen dat hij pas na vijf dagen over het incident hoorde.

'In Godsnaam, je kan een organisatie als deze niet leiden als er geen discipline is', beet Rogers de directeur toe. De gepensioneerde Clancy, die ooit Obama's bewaking leidde, was in september juist weer in dienst genomen door de president om de Secret Service uit te mesten. Hij maakt nu mee dat het leiden van de Secret Service een van de moeilijkste banen in Washington is.

Scherpschutters van de Secret Service houden op het dak van het Witte Huis de omgeving in de gaten. De dienst beschikt sinds 1971 over deze speciale eenheid. Beeld EPA
Scherpschutters van de Secret Service houden op het dak van het Witte Huis de omgeving in de gaten. De dienst beschikt sinds 1971 over deze speciale eenheid.Beeld EPA

Verbeelding

De tijd is voorbij dat de stoere mannen in zwart of blauw pak tot de verbeelding spreken. In de rest van de wereld mag nog bewonderend worden gesproken over de beveiligers, in de VS is de dienst nu synoniem voor falend leiderschap en pijnlijke incidenten. De laatste grote heldendaad van de Secret Service dateert alweer van 24 jaar geleden. Wie het Washington Hilton bezoekt, kan de plek aanschouwen bij de ingang waar Secret Service-agenten zich heldhaftig op president Ronald Reagan stortten, na de mislukte aanslag van John Hinckley.

Als Obama over een kleine twee jaar het Witte Huis verlaat, kan hij de balans opmaken. Was hij nou de eerste naoorlogse president die het meest werd geconfronteerd met agenten die zich misdroegen? Daar lijkt het wel op. Het was Obama die in 2012 het ergste schandaal meemaakte van de 150 jaar oude dienst. Een groep van 13 agenten, die het bezoek van de president aan Colombia moesten voorbereiden, bracht in Cartagena de nacht drinkend en in gezelschap van prostituees door. Twee dagen voor de aankomst van Obama, hadden ze zich chantabel gemaakt in een land waar de macht van de drugsmaffia groot is.

Agenten van de Secret Service, sommige met uzi-machinepistolen, in actie tijdens de mislukte moordaanslag in 1981 op president Ronald Reagan. Beeld AFP
Agenten van de Secret Service, sommige met uzi-machinepistolen, in actie tijdens de mislukte moordaanslag in 1981 op president Ronald Reagan.Beeld AFP
Joseph Clancy, de nieuwe directeur van de Secret Service, werd deze week fel bekritiseerd in het Congres. Beeld AFP
Joseph Clancy, de nieuwe directeur van de Secret Service, werd deze week fel bekritiseerd in het Congres.Beeld AFP

Amsterdam

Een jaar later was het weer raak. Ignacio Zamora, die de leiding had over ruim 20 agenten die Obama beveiligden, pikte in een bar in Washington een dame op maar verloor een kogel in de hotelkamer waar ze verbleven. Het onderzoek leidde tot een nieuw schandaal. Zamora en een andere leidinggevende bleken seksueel getinte e-mails te hebben gestuurd naar een vrouwelijke ondergeschikte. De twee affaires waren een slechte start voor Julia Pierson, de eerste vrouwelijke directeur.

Pierson zag zich een jaar later, in maart 2014, gedwongen drie agenten naar huis te sturen wegens wangedrag in Nederland. Een van hen, belast met voorbereiding van het bezoek van Obama, werd ladderzat in zijn hotel gevonden na een avondje stappen in Amsterdam. Extra pijnlijk was dat het drietal deel uitmaakte van de elite-eenheid CAT, die in de presidentiële kolonne meerijdt. Deze groep moet de aanvallers afslaan bij een aanslag, terwijl andere agenten zich met gevaar voor eigen leven storten op de president om hem daarna in veiligheid te brengen.

De genadeklap voor Pierson kwam eind vorig jaar. Na anderhalf jaar in dienst, zag ze zich gedwongen ontslag te nemen vanwege een van de ernstigste Secret Service-blunders ooit. Irak-veteraan Omar Gonzalez slaagde erin over het Witte Huis-hek te klimmen en 's werelds best beveiligde gebouw binnen te dringen met een mes. Zonder dat de Secret Service ingreep. Pas in de East Room werd de oud-militair, die lijdt aan ptss, gepakt. 'U neemt uw werk niet serieus', riep het Congreslid Stephen Lynch tijdens een hoorzitting tegen Pierson. 'Ik heb zeer weinig vertrouwen in de Secret Service onder uw leiding.' Een maand later leverde ze haar ontslagbrief in bij de president.

President Obama wordt omringd door agenten van de Secret Service tijdens een bijeenkomst op Northwestern University. Het team dat de president beveiligt, wordt de 'elite van de elite' genoemd binnen de Secret Service. Beeld AFP
President Obama wordt omringd door agenten van de Secret Service tijdens een bijeenkomst op Northwestern University. Het team dat de president beveiligt, wordt de 'elite van de elite' genoemd binnen de Secret Service.Beeld AFP
Hoewel Secret Service-agenten permanent op het dak van het Witte Huis zijn, konden ze vorige maand niet verhinderen dat een speelgoed-drone op het terrein belandde. Beeld AFP
Hoewel Secret Service-agenten permanent op het dak van het Witte Huis zijn, konden ze vorige maand niet verhinderen dat een speelgoed-drone op het terrein belandde.Beeld AFP
President Obama wacht, omgeven door zijn beveiligers, in het Congres om zijn jaarlijkse State of the Union te geven Beeld White House Photo
President Obama wacht, omgeven door zijn beveiligers, in het Congres om zijn jaarlijkse State of the Union te gevenBeeld White House Photo

Juiste man

De vraag is nu of Piersons opvolger Clancy, die tot zijn pensionering in 2011 maar liefst 27 jaar voor de Secret Service werkte, wel de juiste man is om de 'machocultuur' van de dienst te doorbreken. Een onafhankelijke commissie die werd ingesteld na het Gonzalez-incident, adviseerde in december juist om een buitenstaander te benoemen.

'Alleen een directeur van buiten de Secret Service, die niet wordt gehinderd door de tradities van de organisatie en persoonlijke relaties, kan de herstructurering die nodig is doorvoeren', aldus de commissie. 'De dienst heeft nieuw, sterk leiderschap nodig die veranderingen kan doorvoeren. ' President Obama koos echter voor iemand - Clancy leidde jarenlang het team dat hem beveiligde - die hij persoonlijk goed kende.

Nu is de nieuwe directeur verwikkeld in zijn eerste schandaal. De vraag is hoeveel er nog meer zullen volgen. Op donderdag ging hij, voor de tweede keer deze week, diep door het stof in het Congres. Clancy beloofde beterschap. 'Onacceptabel', zo noemde hij de fout van zijn staf om hem niet in te lichten over de 'dronken' agenten bij het Witte Huis. 'Het zal niet meer gebeuren. Ons werk is veel te belangrijk. Dit ondermijnt mijn leiderschap en ik accepteer dit niet.'

Op de luchthaven O'Hare van Chicago loopt president Obama naar zijn vliegtuig, Air Force One Beeld AFP
Op de luchthaven O'Hare van Chicago loopt president Obama naar zijn vliegtuig, Air Force OneBeeld AFP
Leden van de elite-eenheid CAT stappen in New York uit een Osprey-helikopter om een bezoek van Obama voor te bereiden. Het team moet een aanval afslaan als de president het doelwit wordt van een aanslag. Beeld AFP
Leden van de elite-eenheid CAT stappen in New York uit een Osprey-helikopter om een bezoek van Obama voor te bereiden. Het team moet een aanval afslaan als de president het doelwit wordt van een aanslag.Beeld AFP
Bewaakt door Secret Servce-agenten, maken president Obama en vicepresident Biden een praatje op de luchthaven van Los Angeles. Beeld White House Photo
Bewaakt door Secret Servce-agenten, maken president Obama en vicepresident Biden een praatje op de luchthaven van Los Angeles.Beeld White House Photo
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden