Komt het nog goed met de Aldi-trein?

Sinds deze maand rijdt eindelijk de 'flitstrein' Fyra op het traject Amsterdam-Brussel. Alleen: hij flitst niet erg. De treinen kampen met technische mankementen. Reizigers klagen bovendien over de verplichte reservering en hoge tarieven. Een inventarisatie van de problemen, met de oplossing. Als die er tenminste is.

Probleem: materieel

Goedkoop is duurkoop, luidt de oud-Hollandse consumentenwijsheid. Dit lijkt zeker op te gaan voor de gloednieuwe V-250 hogesnelheidstreinen die de Nederlandse en Belgische spoorwegen hebben besteld bij de treinenbouwer AnsaldoBreda. De marketeers van de spoorwegen hadden het begin deze eeuw mooi bedacht: Nederland zou zich van de Fransen, Duitsers en Japanners onderscheiden met een revolutionaire eigen trein van Italiaanse makelij. Een bijnaam was al bedacht. De Albatros, naar de trotse grote broer van de Noordzeemeeuw.


Het liep allemaal anders. Al vanaf het moment dat de eerste V-250's werden gepresenteerd, fronsten treinspotters de wenkbrauwen. Was deze trein met zijn stompe neus werkelijk de Ferrari onder de treinen? Nu de treinen ook in bedrijf zijn, geven reizigers het antwoord. Nee. Kees Smilde van de Vlaamse belangenclub voor ov-gebruikers TreinTramBus doopte de Fyra deze week al smalend om tot de Aldi-trein.


De NS laten via een woordvoerder weten geen spijt te hebben van de keuze voor de Italiaanse treinen. Dit is opmerkelijk. De Franse, Duitse en Japanse flitstreinen hadden zich al ruimschoots bewezen toen de Nederlandse en Belgische spoorwegen besloten negentien treinen te bestellen bij AnsaldoBreda. De noodlijdende Italiaanse fabrikant had op dat moment nog nooit een flitstrein gebouwd. 'Dat AnsaldoBreda geen ervaring had met hogesnelheidstreinen betekent niet dat ze die niet kunnen bouwen', verdedigt woordvoerder Eric Trinthamer van de NS de keuze voor de Italianen.


De V-250's hadden oorspronkelijk al in 2007 gebruiksklaar moeten zijn, maar lijken onderhand aan chronische kinderziektes te lijden.


Oplossing

De SP stelt voor de Fyra's maar terug te sturen naar Italië. Behalve dat dit juridisch vermoedelijk niet haalbaar is, kunnen de Franse of Duitse treinfabrikanten vermoedelijk niet morgen negentien vervangende flitstreinen leveren. Er zit voor de NS weinig anders op dan te proberen de problemen met de V-250's te overwinnen. De treinen zijn aangeschaft om decennia dienst te doen. Zelfs de NS en de NMBS kunnen hun geld maar één keer uitgeven.


Probleem:reservering en tarief

De NS slagen er nauwelijks in de treinreiziger uit te leggen wanneer er wel en niet gereserveerd moet worden. De reserveringsplicht geldt uitsluitend voor grensoverschrijdende ritten. Dus reizigers tussen Amsterdam, Schiphol, Rotterdam en Breda kunnen op ieder moment van de dag besluiten de Fyra te nemen, zonder reservering. Vanaf komend voorjaar kunnen reizigers van Breda bovendien zonder reservering doorreizen met een Fyra naar Antwerpen. Reizigers betalen wel een toeslag voor deze treinen.


'We hebben voor grensoverschrijdende ritten voor een reserveringsplicht gekozen omdat we met de hogesnelheidslijn Thalys naar Parijs hebben ervaren dat internationale reizigers hechten aan de zekerheid van een zitplaats', zegt woordvoerder Eric Trinthamer van NS. Hij benadrukt dat reizigers die hun internationale Fyra missen geen duur nieuw ticket hoeven te kopen. 'Deze klanten kunnen zich gewoon melden bij een balie van NS Hispeed om hun ticket om te boeken naar de volgende trein.'


De NS gaat voorbij aan het belangrijkste bezwaar dat reizigers tegen de reserveringsplicht hebben. De NS en de NMBS koppelen de reserveringsplicht aan een prijsverhoging voor reizigers die minder dan een week van tevoren een internationaal kaartje kopen, wat de meeste treinreizigers doen. Vermoedelijk was de ergernis over de verplichte reservering voor grensoverschrijdende ritten minder geweest als deze tot vlak voor vertrek kostenloos zou kunnen worden gemaakt. De publicitaire ramp was compleet toen bleek dat europarlementariërs zijn uitgezonderd van de reserveringsplicht.


Oplossing

NS-topman Bert Meerstadt erkende zondag bij Buitenhof dat het spoorbedrijf bij de tarieven en reserveringsplicht te weinig rekening heeft gehouden met grensoverschrijdende forenzen. De NS en de NMBS werken aan een abonnement, dat het voor deze reizigers mogelijk moet maken ook op het laatste moment te reserveren. De Tweede Kamer heeft staatssecretaris Wilma Mansveld gisteren opdracht gegeven een einde te maken aan de reserveringsplicht. Maar volgens haar is die er om reizigers een zitplaats te garanderen in verband met de veiligheid. De Fyra rijdt 250 kilometer per uur en het is daarom niet verstandig te staan in de trein.


Probleem: route

Het kan voor niemand in Den Haag een verrassing zijn dat de Fyra van Amsterdam naar Brussel hun stad niet aandoet. Om reistijd te winnen, besloot het kabinet in 2001 om de hsl in een rechte lijn van Amsterdam naar Rotterdam te trekken. Het was ook toen al duidelijk dat de Beneluxtrein zou worden geschrapt. Ter compensatie beloofde het kabinet Den Haag acht keer per dag een nieuwe snelle rechtstreekse treinverbinding met Brussel. En daarin zit de Haagse ergernis: die snelle spoorverbinding kwam er niet.


De gemeente Den Haag voelt zich hevig in de maling genomen door regering en Tweede Kamer. Beide hebben zich neergelegd bij het schrappen van de trein tussen Den Haag en Brussel. Een enorme draai, vinden ze in Den Haag. Het is nog maar drie jaar geleden dat toenmalig minister van Verkeer Camiel Eurlings zijn Belgische collega dreigde desnoods een schadeclaim van 12 miljoen euro per jaar op te leggen als die nieuwe trein er niet zou komen. Het was het jaar waarin de eerste kink in de kabel kwam voor de rechtstreekse trein van Den Haag naar Brussel. De Belgische spoorwegen weigerden een extra trein aan te schaffen die de verbinding mogelijk moest maken.


De ruzie tussen Nederland en België over de spoorverbinding liep sinds het dreigement van Eurlings hoog op. Nog afgelopen september dreigde de Nederlandse regering het plan van de Nederlandse en Belgische spoorwegen te blokkeren om per 9 december een Fyraverbinding van Amsterdam naar Brussel te beginnen.


Oplossing

Op 3 december schreef staatssecretaris Mansveld de Tweede Kamer dat ze op de valreep toch nog een deal heeft gesloten met de Belgen. De Fyra Amsterdam-Brussel was goedgekeurd en er zou een extra Fyra, zonder reserveringsplicht, komen tussen Antwerpen en Breda. De nieuwe snelle verbinding tussen Brussel en Den Haag bleek financieel niet langer haalbaar. Over een schadeclaim werd niet meer gerept.


Pagina 29: commentaar


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden