Profiel Hafiz Saeed

Komt Hafiz Saeed, het vermoedelijke brein achter de aanslagen in Mumbai, eindelijk voor de rechter?

De Verenigde Staten zetten 10 miljoen dollar op zijn hoofd wegens zijn rol bij de aanslagen in Mumbai in 2008, maar Pakistan liet hem jarenlang ongemoeid. Woensdag werd haatprediker Hafiz Saeed gearresteerd, aan de vooravond van een bezoek van premier Imran Khan aan de VS.

De woensdag opgepakte Pakistaanse prediker Hafiz Saeed spreekt een menigte toe tijdens een anti-Indiase bijeenkomst in Lahore, oktober 2018. Saeed wordt ervan verdacht het brein te zijn achter de aanslagen in Mumbai in 2008. Beeld AP

De internationale gemeenschap heeft er lang op moeten wachten, maar Pakistan arresteerde woensdag de islamitische prediker Hafiz Saeed op verdenking van het financieren van terroristische organisaties. Dit gebeurde toen Saeed op weg was naar een antiterrorismerechtbank in Gujranwala, om een borgtocht te regelen. Saeed wordt nu op een onbekende locatie vastgehouden en vermoedelijk komende dinsdag voorgeleid.

De 69-jarige Hafiz Mohammad Saeed is de oprichter van de verboden radicaal-islamitische beweging Lashkar-e-Taiba (LeT, Leger van de Zuiveren), een volgens de Verenigde Naties terroristische organisatie die ijvert voor de bevrijding van Indiaas Kashmir en vestiging van een islamitische staat in het hele Indiase subcontinent. Volgens Saeed zelf heeft hij niks meer te maken met LeT sinds 2001, een jaar voor Pakistan de groep verbod.

Saeed zou het brein zijn achter de aanslagen in Mumbai in 2008, toen tien zwaarbewapende LeT-strijders 166 mensen doodschoten bij aanvallen op twee luxehotels, een joods centrum en een treinstation. LeT zou ook betrokken zijn bij bomaanslagen op treinen in Mumbai in 2006 en de aanslag (met het aan Al Qaida gelieerde Jaish-e-Muhammad) op het Indiase parlement in 2001. Om die reden staat Saeed op de terreurlijst van de VN en loofde de VS in 2012 een beloning van 10 miljoen dollar uit voor informatie leidend tot zijn arrestatie.

Desondanks bleef Saeed jarenlang vrij rondlopen. De Pakistaanse autoriteiten pakten hem meermalen op (vorig jaar voor het laatst), maar lieten hem telkens weer gaan. Volgens critici geniet hij bescherming van de geheime dienst ISI – die betrokken was bij de oprichting van LeT. Ook zou Saeed, die de regering geregeld openlijk bekritiseert om haar slappe Indiabeleid en de luxueuze levensstijl van haar politici, Islamabad hebben geholpen bij  het kortwieken van Al Qaida.

Terreurfinanciering

Saeed is nu gearresteerd wegens het financieren van verboden terroristische organisaties. Dat zou met name gebeuren via zijn charitatieve stichting Jamaat-ud-Dawa (JuD), een netwerk van meer dan driehonderd scholen en madrassa’s, ziekenhuizen, hulpdiensten en uitgeverijen dat Saeed opbouwde na zijn zogenaamde vertrek bij LeT in 2001, en dat niet anders zou zijn dan een mantelorganisatie van LeT. Volgens Saeed heeft JuD niets te maken met terrorisme, al zitten JuD-bolwerken zoals dat in Lahore vol met zwaarbewapende jihadisten.

De wagen van Hafiz Saeed wordt door aanhangers bedolven onder rozenblaadjes na afloop van een rechtbankzitting in Lahore, november 2017. Saeed werd woensdag opgepakt op verdenking van het financieren van terroristische organisaties. Beeld AP

Hafiz Muhammad Saeed werd op 5 juni 1950 geboren in een moslimgezin in Sargodha in wat nu de Pakistaanse provincie Punjab is. Zijn familie was na de onafhankelijkheid en opsplitsing van Brits-Indië vanuit het Indiase naar het Pakistaanse deel van Punjab gevlucht, waarbij tientallen familieleden van Saeed door hindoebendes werden vermoord, wat een grote impact moet hebben gehad op zijn jeugd en zijn beeld van India.

Saeed ging onder invloed van zijn schoonvader, een radicale prediker, theologie studeren. Hij zat in de jaren zeventig onder dictator Zia-ul-Haq in een religieuze adviesraad en was docent. Begin jaren tachtig studeerde hij in Saoedi-Arabië, waar hij salafisten ontmoette die in Afghanistan streden tegen de Russische bezetting. Terug in Pakistan begon hij met de opbouw van jihadistische groepen, waaronder in 1990 Lashkar-e-Taiba.

Dat de Pakistaanse autoriteiten Saeed uitgerekend nu lijken te willen aanpakken heeft alles te maken met het feit dat premier Imran Khan komend weekend zijn eerste officiële bezoek brengt aan de VS en aan president Donald Trump. Khan beseft dat Pakistan, dat altijd heeft ontkend dat het terroristische groepen zou huisvesten, gedogen en financieren, er niet langer onderuit kan om deze clubs eindelijk te gaan bestrijden.

Zwarte lijst

Pakistan werd vorig jaar door de Financial Action Task Force, een internationale waakhond tegen witwaspraktijken en financiering van terrorisme, op een ‘grijze lijst’ gezet van landen die laks zijn met het aanpakken van terreurfinanciering. Als Pakistan vóór oktober zijn leven niet betert, belandt het op de Zwarte Lijst van schurkenstaten, lastig voor een land dat dringend buitenlandse leningen nodig heeft.

Premier Khan lijkt daarom na veel aarzelen afgelopen maanden begonnen met het aanpakken van de terroristische groepen. Begin deze maand werden Saeed en twaalf andere kopstukken van Jamaat-ud-Dawa al verhoord over de manier waarop ze JuD hebben gebruikt om geld in te zamelen voor Lashkar-e-Taiba. JuD zelf werd verboden (net als een jaar eerder, maar toen werd dat door het hooggerechtshof teruggedraaid).

Of Saeed ditmaal ook echt zal worden berecht staat te bezien. India gelooft er in elk geval niets van. ‘Wij willen echte actie, niet dit soort omkeerbare stappen’, zei een Indiase diplomaat woensdag tegen Reuters. ‘We hebben dit eerder gezien. Als het bezoek (van premier Khan aan Washington) voorbij is, zijn de dingen gewoon weer zoals ze waren.’ India wil dat Pakistan Saeed uitlevert, maar beide landen hebben geen uitleveringsverdrag.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden