Komt er ook een tandartseed?

PETER DE WAARD

Het zou tegenwoordig heel wat riskanter moeten zijn om bij de tandarts of automonteur langs te gaan dan bij een bankier. Of de tandarts de boor in een goede kies zet en of de automonteur een perfecte accu vervangt, valt voor 99 procent van de klanten niet te controleren. Of de bankier een ondeugdelijk spaarplan of woekerpolis aansmeert, komt meestal na enige jaren uit.

Daarnaast heeft de bankier nog een zorgplicht en moet een papierwinkel van gedragscodes, protocollen en complianceprogramma's worden ondertekend. Vervolgens wordt de bankier ook tot een cursus ethiek verplicht. En vanaf 1 januari 2015 zullen alle bankiers die met klanten in aanraking komen tevens een zogenoemde bankierseed moeten afleggen. Ze moeten bij God almachtig zweren of plechtig beloven hun functie 'integer en zorgvuldig te doen', 'het belang van de klant voorop te stellen' en ga zo maar door. De hele eed is bijna drie keer zo lang als die de president van Amerika bij de inauguratie moet afleggen. En die kan het soms al amper onthouden.

Het is een uitvloeisel van de kredietcrisis, waar hebzuchtige bankiers tot de zondebokken zijn gebombardeerd en de inhalige consumenten zich van geen kwaad bewust zijn. De eed is niet meer dan symboolpolitiek. Minister Jeroen Dijsselbloem schreef letterlijk dat 'de eed bedoeld is om de symboliek te versterken van de afgelegde en ondertekende verklaring'. De vraag is ook of de banken daardoor alleen nog moeders Theresa achter de balie hebben staan. De misstanden in de kerken hebben wel bewezen dat het weinig helpt God erbij te halen.

In de financiële wereld lijkt de regelgeving eerder te zijn doorgeschoten. Dat is al gebeurd in de twee decennia voor de crisis, toen de financiële markten werden gemondialiseerd en bankier een onpersoonlijk beroep werd. Begin jaren tachtig volstond nog het gezegde 'My word is my bond ('mijn woord is mijn obligatie'), tien jaar later waren drie advocatenkantoren nodig om elke mondelinge afspraak in een akte vast te leggen. In het bankwezen stapelden de schandalen zich op. In het blad MCA - een vakblad voor financiële professionals - schreef hoogleraar Jaap van Manen dat 'ethiek een onderdeel van de opvoeding moet zijn'. Een bezweringsformule als een eed of cursus leidt er slechts toe dat 'alles wat niet verboden is, zou zijn toegestaan'. Hij dreigt zijn lidmaatschap van de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants op te zeggen omdat hij 'verschoond wil blijven van die flauwekul'.

Iedereen die een beroep uitoefent, moet morele afwegingen maken. De dilemma's van een tandarts of automonteur zijn niet anders dan die van een bankier. Ook zij moeten zeggen dat het gebit en de accu nog klokgaaf zijn, zelfs als ze om werk en inkomsten verlegen zijn en 99 procent zeker zijn met een leugen weg te kunnen komen.

Veel belangrijker dan een eed is het morele klimaat in het gezin, de vriendenkring, de tandheelkunde en het bankwezen.

REAGEREN? P.DEWAARD@VOLKSKRANT.NL

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden