Komt een vrouw bij de dokter...

Mannelijke patronen zijn altijd de norm geweest in de medische wereld. Maar artsen houden bij hun behandeling en diagnose steeds meer rekening met vrouwen.

AMSTERDAM - Mannen en vrouwen worden bij de arts niet meer over één kam geschoren. Komt een vrouw bij de dokter met hartritmestoornissen dan is de kans groot dat ze eerder bloedverdunners krijgt voorgeschreven dan een man met dezelfde klachten. Heeft ze last van een zware dip dan geeft de psychiater een lagere dosering antidepressiva dan een man.


Wetenschappelijke inzichten over de biologische en psychologische verschillen tussen mannen en vrouwen beginnen door te dringen tot de spreekkamer van een toenemend aantal huisartsen en specialisten. Dit betekent dat artsen meer letten op sekseverschillen bij symptomen van bepaalde aandoeningen en zonodig een vrouw een andere behandeling geven dan een man, en andersom.


Dit blijkt uit een rondgang langs specialisten en deskundigen. 'Nederland loopt in vergelijking met de VS en veel andere Europese landen nog achter de feiten aan, maar ook hier begint duidelijk het licht te schijnen', zegt cardioloog Angela Maas van het Universitair Medisch Centrum St Radboud in Nijmegen. Zij is pleitbezorger van zogeheten seksespecifieke gezondheidszorg. 'De medische beroepsgroep is wakker geworden en begint de enorme inzichten die de afgelopen twintig jaar zijn opgedaan in praktijk te brengen. Mannelijke patronen zijn altijd de norm geweest in de medische wereld, maar inmiddels weten we dat mannen en vrouwen net zo verschillend zijn als appels en peren, olifanten en apen.'


Sterftecijfer

Met name in de cardiologie en psychiatrie groeit de kennis over verschillen tussen mannen en vrouwen en wordt daar meer en meer naar gehandeld. Zo is de richtlijn voor cardiologen veranderd bij de behandeling van hartritmestoornissen. Hartproblemen bij vrouwen worden minder vaak opgemerkt dan bij mannen, stelt cardioloog Arthur Wilde van het AMC Amsterdam. Dat komt doordat klachten die daarop wijzen bij vrouwen vaak anders en minder specifiek zijn dan bij mannen. 'Daardoor gebeurt het nog te vaak dat vrouwen te laat worden doorgestuurd naar een cardioloog', zegt hij. Het sterftecijfer onder vrouwen met hartklachten ligt mede daardoor hoger dan onder mannen: 57 vrouwen tegenover 50 mannen per dag. Andersom ligt door dezelfde oorzaak het sterftecijfer onder mannen met borstkanker hoger dan onder vrouwen.


Hartspecialisten als Maas en Wilde, psychiater Caroline Sonnenberg en oncologisch chirurg Arjen Witkamp pleiten om deze redenen voor meer kennis onder artsen over verschillen tussen mannen en vrouwen. Symptomen goed kunnen interpreteren leidt tot een snellere en betere diagnose. Huisarts en hoogleraar Vrouwenstudies medische wetenschappen in Nijmegen Toine Lagro-Janssen is het daarmee eens. Zij doet om die reden onderzoek naar sekseverschillen en geeft hierover onderwijs aan medisch studenten en artsen. 'In mijn dagelijks werk als huisarts is aandacht voor sekseverschillen vanzelfsprekend. Artsen moeten weten welke aandoeningen vooral bij mannen en welke bij vrouwen voorkomen en tegelijk alert zijn op verschillende symptomen van dezelfde ziekten.' Ook van belang vindt Lagro-Janssen kennis over het verschil in effect en bijwerkingen van medicijnen.


Het is nodig veel tamtam te maken over de verschillen tussen mannen en vrouwen, zegt cardioloog Maas. 'Ook over de verschillen tussen jongeren en ouderen wordt steeds meer duidelijk. We gaan toe naar een gezondheidszorg die zich richt op subgroepen. Dat maakt de zorg beter en goedkoper.'


Het UMC Utrecht lanceert zaterdag op het WomenInc festival in Amsterdam een internetplatform over vrouwen en gezondheidszorg: vrouwmc.nl. Op deze site is voor consumenten en specialisten wetenschappelijke informatie te vinden over gezondheidsproblemen en behandelingen die specifiek vrouwen aangaan.

BORSTKANKER

vrouw


* Borstkanker is de meest voorkomende vorm van kanker bij vrouwen: 13 procent van de vrouwen loopt het risico deze ziekte te krijgen. Vorig jaar kregen bijna 14 duizend vrouwen de diagnose borstkanker.


* Het grootste risico lopen vrouwen boven de 50 jaar. Een kwaadaardige tumor in de borst is bij vrouwen doorgaans makkelijker te ontdekken door voelbare verdikkingen in de borst.


man


* Het is nauwelijks bekend dat ook mannen borstkanker kunnen krijgen. Hoewel hun aantal klein is (in Nederland zo'n 100 per jaar), is hun sterftekans veel hoger dan bij vrouwen. Dit komt doordat borstkanker bij mannen minder snel wordt opgemerkt.


* Symptomen zijn onder andere vocht dat uit de tepel loopt en pijn op de borst. Bij gebrek aan kennis krijgen mannen met deze ziekte nu dezelfde behandeling als vrouwen.


DEPRESSIE

vrouw


* Vrouwen met stemmingsproblemen zoeken eerder hulp, daardoor lijkt het alsof ze er vaker last van hebben.


* Depressies hangen vaak samen met (seksueel) misbruik of mishandeling in het verleden of moeilijkheden in de relationele sfeer.


* Antidepressiva krijgen vrouwen in een lagere dosering, omdat de werkzame concentratie in hun bloed al eerder wordt bereikt dan bij mannen. Dat komt door een andere verdeling van vet en vocht in het lichaam.


man


* Depressies worden bij hen vaak veroorzaakt door werkloosheid of statusverlies op het werk of in het gezin. Ook blijkt steeds vaker dat (seksueel) misbruik in hun jeugd een rol speelt.


* Psychotherapie werpt bij mannen vaak meer vruchten af dan medicatie. Krijgen ze wel medicijnen, dan reageren zij het best op klassieke antidepressiva (TCA's).


HARTKLACHTEN

vrouw


* Hart- en vaatziekten komen bij vrouwen vooral voor op latere leeftijd, na de overgang. Veelvoorkomende symptomen: kortademigheid, pijn in nek en rug.


* Een hartinfarct wordt bij vrouwen vaak veroorzaakt door spasmen in de kransvaten en trombose. Omdat hun kransaders vaak nog open zijn, worden zij zelden gedotterd en volstaat medicatie.


* Oudere vrouwen lopen bij een hartritmestoornis in de hartboezem een groot risico op bloedpropjes in het hoofd, wat levensbedreigend kan zijn. Zij krijgen in een eerder stadium dan mannen bloedverdunners.


man


* Meer mannen dan vrouwen krijgen op jonge leeftijd hartklachten. Belangrijkste symptoom: pijn op de borst.


* Sommige zeldzame erfelijke hartziekten zijn vooral levensbedreigend voor jongens tot de puberteit, voordat hun hormonale huishouding verandert.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden