Nieuws EOM

Komst Europees Openbaar Ministerie ligt niet bij alle lidstaten goed

De aanstelling van een Europese openbaar aanklager die onder meer EU-fraude moet gaan opsporen, wordt niet door alle lidstaten met gejuich ontvangen. Vijf landen, waaronder Polen en Hongarije, willen niet deelnemen aan het nieuwe Europees Openbaar Ministerie (EOM).

Laura Kövesi, kandidaat-openbaar aanklager voor het EOM. Beeld EPA

Geschat wordt dat jaarlijks 600 miljoen euro ‘verdwijnt’ door fraude met EU-subsidies. Het geld, dat uit de zakken van alle EU-landen gezamenlijk komt, wordt gespendeerd aan projecten die geen subsidie verdienen. Bijna de helft van ruim 2.500 fraudezaken rond het EU-budget krijgt momenteel geen juridisch vervolg. En van de behandelde zaken volgt in minder dan de helft van de gevallen een veroordeling.

Dit soort fraude, en de vraag hoe die kan worden voorkomen, is al tientallen jaren een onopgelost probleem in Brussel. Een eerder opgericht antifraudebureau op EU-niveau, OLAF geheten, kan enkel onderzoeken, maar niet vervolgen.

Het idee voor een Europees openbaar ministerie kon in eerste instantie op veel tegenstand rekenen, omdat justitie door lidstaten veelal wordt gezien als een nationale aangelegenheid. Veel landen, waaronder Nederland, gingen uiteindelijk overstag vanwege de fraudebestrijding. In 2017 werd besloten tot oprichting.

Tweeëntwintig landen hebben inmiddels toegezegd mee te zullen doen. Alleen Ierland, Zweden, Denemarken, Hongarije en Polen willen het EOM niet erkennen. Vooral Polen en Hongarije, twee landen waar het aantal fraudezaken juist heel hoog is, zijn fel tegen het EOM.

Aanklager

De Roemeense Laura Kövesi, Fransman Jean-François Bohnert en Duitser Andrés Ritter maken kans op de functie van hoofdaanklager.

Kövesi bestreed tot vorig jaar zomer corruptie in haar thuisland en zorgde zo voor de veroordeling van meerdere hooggeplaatste Roemenen. Dit zou de premier van de regeringspartij, zelf veroordeeld wegens verkiezingsfraude, niet goed uitkomen. Kövesi werd de laan uitgestuurd en de zaak leidde tot een kritisch rapport van de Europese Commissie over de uitholling van de Roemense rechtsstaat.

De Roemeense regering heeft zich daar niets van aangetrokken: er is een felle campagne gaande tegen Kövesi als hoofd van het EOM. Justitieminister Tudorel Toader stuurde eerder deze maand een brief naar ministers uit andere EU-landen waarin weinig van Kövesi overbleef.

Een panel van EU-experts sprak zich eerder uit voor de benoeming van Kövesi, maar EU-ambassadeurs lieten vorige week weten meer te zien in de benoeming van Bohnert. Naar verwachting wordt volgende week een beslissing genomen.

Uit deze hoek komt (gedeeltelijk) de kritiek op het EOM

EU houdt hart vast nu Roemenië voor het eerst voorzittershamer heeft. Lokale corruptie bestrijden?‘Daar hebben we de Commissie niet voor nodig.’

Roemenië valt verder terug in corruptie en de sociaal-democratische regering in Boekarest ondermijnt de rechtsstaat, aldus een EU-rapport.

‘De Poolse publieke omroep brengt eigenlijk fulltime propaganda, een ander woord is er niet voor.’ Jenne Jan Holtland, correspondent Midden- en Oost-Europa, over censuur en overheidsbemoeienis in Hongarije, Tsjechië en Polen. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden