KOMPLOT TEGEN DE GOEDE SMAAK

VAN de pakweg honderd keer dat ik jaarlijks naar de bioscoop ga, zie ik, schat ik, zo'n 95 maal een Amerikaanse film....

Meespelen doet echter ook de dominantie van de Amerikaanse filmindustrie. De Fellini's, Fassbinders en Bunuels hebben ons verlaten, de Duitse, Britse en Italiaanse cinema zijn praktisch ingestort en zelfs het Franse culturele protectionisme kan de opmars van de Amerikaanse droomfabrieken nauwelijks stuiten.

Voor de liefhebber van de onconventionele, 'artistieke' film is het dan ook plezierig dat eens per jaar het internationale filmfestival in Rotterdam een venster biedt op de filmwereld buiten Hollywood.

Het aardige van dit evenement is dat men even de indruk krijgt dat ook in het op filmgebied zo arme Nederland cinefilie kan bloeien. Samen met een enthousiast publiek betoverd worden door Jour de fête en The wizard of Oz, of op zondagochtend, wanneer kerkdiensten en Willem Duys' Muziekmozaïek normaliter het enige vertier vormen, de nieuwe Polanski bekijken, dat geeft een groot geluksgevoel.

Met deze films, twee klassiekers en een vrij traditioneel in beeld gebracht toneelstuk, zijn echter ook meteen zowat alle hoogtepunten van het festival genoemd. Zondag vertelde Emile Fallaux in de 5 uur show van de Catherine Keyl van de VPRO, Hanneke Groenteman, dat het begrip kwaliteit 'iets bezopens' is. De festivaldirecteur merkte bovendien op dat het voor velen die naar Rotterdam komen, niet dondert welke films ze zien.

Met deze kritiekloze instelling houdt de directie vermoedelijk rekening, want het gemiddelde peil van de voorstellingen stemt droevig. De meeste films blijken niet zozeer 'grensverleggend' zoals Fallaux wenst (er resteren ook weinig grenzen meer die nog verlegd kunnen worden), als wel slaapverwekkend. Wat wij in de regel te zien krijgen, zijn abominabele produkten van cineasten die het talent en/of de mogelijkheden missen de kijker op enig niveau te boeien.

Tot de talloze voorbeelden van smakeloosheid behoren zeker de Japanse pornofilms, die volgens de programmakrant 'een bijzonder inzicht in de Japanse psyche' geven. Als Muscle, in de ogen van Peter van Bueren een 'stijlvolle film', waarin de personages elkaar zestig minuten lang kwellen en mishandelen (hoogtepunt: homoseksuele sadist hakt arm van minnaar af), representatief is voor het moderne Japan, vraagt men zich af hoe zo'n maatschappij kan functioneren.

Nihilisme en gewelddadigheid kenmerken overigens de moderne 'kunstzinnige' film. Zo ongeveer de sympathiekste figuur die ik de afgelopen week heb aanschouwd, is de folteraar uit Polanski's Death and the maiden. Gezien de samenstelling van het publiek, dat vooral uit VPRO-leden, Groene Amsterdammer-lezers en GroenLinks-stemmers lijkt te bestaan, is de stilzwijgende aanvaarding van de amoraliteit die uit veel films spreekt, opmerkelijk. Zachtmoedige feministen en dienstweigeraars kijken rustig anderhalf uur naar het relaas van verkrachters en naar eindeloze reeksen van geweldscènes.

Wat irriteert, is dat de culturele elite zo duidelijk met twee maten meet. Terwijl zij afgeeft op het gewelddadige karakter van films met Schwarzenegger en Stallone, spreekt zij met waardering over de 'nouvelle violence'-films, de golf van, doorgaans krukkige en eentonige, biografieën van moordende psychopaten. En terwijl de culturele mandarijnen de erotiek op Veronica en RTL5 als ranzig betitelen, beschouwen zij de rauwe sex van de underground-film als een realistisch beeld van onze gedegenereerde samenleving.

Helaas is menig filmcriticus in dit komplot tegen de goede smaak betrokken. Zoals de conservatieve publicist Michael Medved in zijn boek Hollywood vs America opmerkt, zijn de mensen die beroepshalve films volgen, wellicht zo verveeld geraakt door de perfectie van Hollywood dat ze lyrisch raken als afgeweken wordt van het normale patroon. Hierdoor kan elke, als sensitieve maatschappijcriticus poserende en dolgraag shockerende, maker van modieuze misbaksels over christelijke kannibalen of incestueuze agenten bejubeld worden als oorspronkelijk kunstenaar.

Morgen is de slotdag van het filmfestival. Genieten kunnen we onder meer van een zwart-wit portret van een stelletje hoeren uit Palermo (de Italiaanse psyche!) en het laatste werk van de veelgeprezen Hal Hartley (nymfomane ex-non raakt verzeild in onderwereld-milieu en ziet, zonder dat de kijker dit iets kan schelen, iedereen in haar omgeving vermoord worden). Als ik u was, zou ik de lange rijen van kunstminnaars echter mijden en bijvoorbeeld kiezen voor de nieuwe Meryl Streep (spannend verhaal, goede acteurs, mooie muziek, fraai camerawerk).

Want hoezeer Fallaux en journalisten de kleren van de keizers van Rotterdam ook prijzen, het merendeel van de avantgarde films is weinig anders dan goedkope, irritante, immorele rotzooi die iedereen die kwaliteit niet 'iets bezopens' vindt, tegen de borst moet stuiten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden